Χρηματιστήρια: Οι προειδοποιήσεις για «φούσκα» και τα σήματα που δείχνουν κίνδυνο διόρθωσης 20%

Οι επενδυτές γνωρίζουν καλά πως η μουσική κάποτε θα σταματήσει, ωστόσο το δυσκολότερο ερώτημα παραμένει το πότε ακριβώς θα αποχωρήσουν από την αγορά. Οι διεθνείς χρηματιστηριακές αγορές κινούνται σε υπερβολικά υψηλά επίπεδα, η ψυχολογία των επενδυτών χαρακτηρίζεται από υπέρμετρη αισιοδοξία, ενώ η αλματώδης ανάπτυξη της τεχνητής νοημοσύνης έχει καλλιεργήσει προσδοκίες που αποδεικνύονται ολοένα δυσκολότερο να επιβεβαιωθούν.

Αναλυτές του MarketWatch εκτιμούν πως μια διορθωτική κίνηση της τάξης του 10% έως 20% βρίσκεται πλέον στο τραπέζι. Παράλληλα, οικονομολόγοι της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας προειδοποιούν ότι η ιστορία των μεγάλων τεχνολογικών κύκλων αποδεικνύει πως μια αναπροσαρμογή των σημερινών αποτιμήσεων είναι αναπόφευκτη. Ο Μπιλ Ντάντλι, πρώην επικεφαλής της Federal Reserve Bank of New York, σημειώνει σε ανάλυσή του στο Bloomberg ότι οι αμερικανικές μετοχές κινούνται πλέον σαφώς σε έδαφος φούσκας.

Το κρίσιμο στοιχείο, ωστόσο, είναι ότι οι ειδικοί δεν αμφισβητούν τις προοπτικές της τεχνητής νοημοσύνης. Αντιθέτως, αναγνωρίζουν ότι η τεχνολογία αυτή έχει τη δύναμη να αλλάξει τον κόσμο, απλώς οι τρέχουσες τιμές των σχετικών μετοχών έχουν προτρέξει σημαντικά των θεμελιωδών μεγεθών.

Ο Ντάντλι παραπέμπει σε τρεις βασικούς δείκτες που χτυπούν «καμπανάκι». Ο κυκλικά προσαρμοσμένος δείκτης τιμής προς κέρδη του Robert Shiller (Shiller CAPE) κινείται γύρω στις 41 μονάδες, την ώρα που ο μακροχρόνιος μέσος όρος του βρίσκεται στις 17. Υπενθυμίζεται ότι το ιστορικό υψηλό είχε αγγίξει τις 44 μονάδες τον Δεκέμβριο του 1999, λίγο πριν καταρρεύσει η φούσκα των dot-com.

Ταυτόχρονα, το πραγματικό πρίμιουμ κινδύνου έχει περιοριστεί μόλις στο 1,1%, δηλαδή κάτω από το ήμισυ του μέσου όρου από το 2010, γεγονός που σημαίνει ότι οι επενδυτές δεν αποζημιώνονται επαρκώς για το ρίσκο που αναλαμβάνουν. Επιπλέον, ο γνωστός δείκτης Buffett Indicator, που μετρά τη συνολική κεφαλαιοποίηση των αμερικανικών επιχειρήσεων ως ποσοστό του ΑΕΠ, έχει εκτοξευθεί περίπου στο 240%.

Ανάλογες ανησυχίες εκφράζει και ο πρώην στρατηγικός αναλυτής της Wall Street, Τζιμ Πόλσεν, επισημαίνοντας ότι ο δείκτης S&P 500 διαπραγματεύεται 55% υψηλότερα από τη μεταπολεμική γραμμή τάσης του. Όπως τονίζει, δεν υπάρχει πλέον αρκετός ζωτικός χώρος ώστε οι τιμές να συνεχίσουν την ανοδική τους πορεία χωρίς μια απαραίτητη διόρθωση ή μια παρατεταμένη παύση.

Καταλυτικός παράγοντας παραμένει και η ψυχολογία της αγοράς. Ο δείκτης Bull & Bear της Bank of America βρίσκεται στο 9,6 στα 10, καταγράφοντας ακραία αισιοδοξία, ενώ το σύνδρομο FOMO (ο φόβος απώλειας κερδών) κυριαρχεί στους επενδυτές. Καθώς οι αναλυτές της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας υπενθυμίζουν, από τους σιδηρόδρομους του 19 века μέχρι το internet, κάθε μεγάλη τεχνολογική επανάσταση συνοδεύτηκε από υπερεπενδύσεις και φούσκες. Ακόμη και αν η τεχνητή νοημοσύνη δικαιώσει τις προσδοκίες, η αυξανόμενη εξάρτηση της οικονομίας από αυτήν ενισχύει τον συστημικό κίνδυνο, οδηγώντας αργά ή γρήγορα σε υψηλότερο κόστος κεφαλαίου και χαμηλότερες αποτιμήσεις.