Φορολογικά έσοδα: Πώς η ακρίβεια και οι αυξήσεις εισοδημάτων γεμίζουν τα κρατικά ταμεία

Σημαντική υπέρβαση καταγράφουν τα φορολογικά έσοδα και το πρωτογενές πλεόνασμα, όπως αποτυπώνεται στα στοιχεία του προσχεδίου του κρατικού προϋπολογισμού. Ωστόσο, η δημοσιονομική αυτή υπεραπόδοση δεν αποτελεί αποκλειστικά προϊόν της οικονομικής ανάπτυξης, αλλά τροφοδοτείται σε μεγάλο βαθμό από τις επίμονες πληθωριστικές πιέσεις και την άνοδο των ονομαστικών εισοδημάτων.

Για το 2026, τα συνολικά φορολογικά έσοδα αναμένεται να διαμορφωθούν στα 75,729 δισεκατομμύρια ευρώ, σημειώνοντας υπέρβαση κατά 2,085 δισ. ευρώ σε σύγκριση με τους αρχικούς στόχους. Η εξέλιξη αυτή οδηγεί το πρωτογενές πλεόνασμα της Γενικής Κυβέρνησης στα 9,548 δισ. ευρώ ή στο 3,6% του ΑΕΠ, ξεπερνώντας αισθητά τις αρχικές προβλέψεις των 7,211 δισ. ευρώ.

Η «έκρηξη» του ΦΠΑ και ο μηχανισμός των έμμεσων φόρων

Τη μεγαλύτερη ώθηση στα δημόσια ταμεία για το 2026 δίνει ο Φόρος Προστιθέμενης Αξίας (ΦΠΑ). Οι εισπράξεις από τον ΦΠΑ εκτιμάται ότι θα αγγίξουν τα 30,777 δισ. ευρώ, υπερβαίνοντας τον στόχο κατά 1,548 δισ. ευρώ. Η εξήγηση βρίσκεται στον τρόπο υπολογισμού του φόρου: καθώς οι τιμές των αγαθών και των υπηρεσιών παραμένουν υψηλές, η φορολογική βάση διευρύνεται αυτόματα, με αποτέλεσμα το Δημόσιο να εισπράττει περισσότερα ανά συναλλαγή, ακόμη και χωρίς αύξηση στον πραγματικό όγκο κατανάλωσης.

Συνολικά, οι έμμεσοι φόροι επί αγαθών και υπηρεσιών ανέρχονται στα 42,252 δισ. ευρώ (αυξημένοι κατά 1,38 δισ. ευρώ έναντι του στόχου). Στη δυναμική αυτή συνέβαλε καθοριστικά και ο τουρισμός, με τις ταξιδιωτικές εισπράξεις να καταγράφουν άνοδο 10,4% στο επτάμηνο του 2026. Αντίθετα, οι ειδικοί φόροι κατανάλωσης υπολείπονται κατά 283 εκατ. ευρώ του στόχου (στα 7,176 δισ. ευρώ), κυρίως λόγω της μειωμένης κατανάλωσης σε ενεργειακά προϊόντα.

Φόρος εισοδήματος και μετακίνηση σε υψηλότερα κλιμάκια

Η δεύτερη κρίσιμη πηγή υπεραπόδοσης είναι ο φόρος εισοδήματος, με τις εισπράξεις για το 2026 να εκτιμώνται στα 27,338 δισ. ευρώ (+581 εκατ. ευρώ έναντι του στόχου). Στα φυσικά πρόσωπα, τα έσοδα φθάνουν τα 16,375 δισ. ευρώ, ενισχυμένα κατά 560 εκατ. ευρώ.

Η άνοδος αυτή εξηγείται από τις αυξήσεις σε μισθούς και συντάξεις, αλλά και από την υποχώρηση της ανεργίας. Ταυτόχρονα, λειτουργεί και ο μηχανισμός της μετακίνησης φορολογουμένων σε υψηλότερα φορολογικά κλιμάκια: η αύξηση των ονομαστικών αποδοχών, σε συνδυασμό με την ακρίβεια, απορροφά μέρος των ελαφρύνσεων της φορολογικής κλίμακας, καθώς οι πολίτες φορολογούνται με υψηλότερους συντελεστές χωρίς απαραίτητα να έχει αυξηθεί η πραγματική αγοραστική τους δύναμη.

Η εικόνα του 2027: Στροφή στις επιχειρήσεις και νέο ρεκόρ

Η ανοδική πορεία των εσόδων προβλέπεται να συνεχιστεί και το 2027, με τον συνολικό λογαριασμό να εκτιμάται στα 77,878 δισ. ευρώ (+2,149 δισ. ευρώ σε σύγκριση με το 2026). Ωστόσο, η σύνθεση των εσόδων αλλάζει κατεύθυνση.

Η κύρια κινητήρια δύναμη για το 2027 μετατοπίζεται στον φόρο εισοδήματος, ο οποίος αναμένεται να αυξηθεί κατά 7,5% (στα 29,376 δισ. ευρώ). Ενώ τα φυσικά πρόσωπα θα συνεισφέρουν επιπλέον 620 εκατ. ευρώ (στα 16,995 δισ. ευρώ), τη θεαματικότερη αύξηση θα καταγράψουν οι επιχειρήσεις. Ο φόρος εισοδήματος νομικών προσώπων προβλέπεται να ενισχυθεί κατά σχεδόν 1,3 δισ. ευρώ, φτάνοντας τα 9,844 δισ. ευρώ, αντανακλώντας την αυξημένη κερδοφορία του εταιρικού τομέα.