Νορβηγία: Στο φως 48 προϊστορικά βέλη ηλικίας έως 6.000 ετών από το λιώσιμο των πάγων

Η επιταχυνόμενη υποχώρηση των παγετώνων στα ορεινά της περιφέρειας Ίνλαντετ, στην ανατολική Νορβηγία, φέρνει στο φως μοναδικούς αρχαιολογικούς θησαυρούς που παρέμεναν παγωμένοι και ανέπαφοι για χιλιάδες χρόνια. Στο πλαίσιο του ερευνητικού προγράμματος «Secrets of the Ice» (Μυστικά του Πάγου), οι αρχαιολόγοι εντόπισαν φέτος 48 προϊστορικά βέλη, ορισμένα εκ των οποίων χρονολογούνται πριν από 5.000 έως 6.000 χρόνια, προσφέροντας πολύτιμα στοιχεία για τη ζωή των αρχαίων κυνηγών στη Σκανδιναβία.

Πρωτοφανής διατήρηση οργανικών υλικών

Η συγκεκριμένη ανακάλυψη αποτελεί ορόσημο για τη λεγόμενη παγετωνική αρχαιολογία. Στα σχεδόν 20 χρόνια δραστηριότητας της ερευνητικής ομάδας, τα περισσότερα αντικείμενα που έρχονταν στο φως χρονολογούνταν έως και 2.000 έτη πριν, συνδεόμενα κυρίως με την εποχή των Βίκινγκ. Ωστόσο, η βαθύτερη τήξη των πάγων επιτρέπει πλέον στους ειδικούς να προσεγγίσουν ακόμη παλαιότερα στρώματα της ανθρώπινης ιστορίας.

Ανάμεσα στα νέα ευρήματα ξεχωρίζουν αιχμές βελών κατασκευασμένες από σχιστόλιθο, οστά ζώων αλλά και όστρακα μυδιών του γλυκού νερού. Ένα από τα παλαιότερα βέλη, ηλικίας έως 6.000 ετών, φέρει αιχμή από σχιστόλιθο και διατηρεί ακόμη τμήμα του ξύλινου στελέχους του. Ο πάγος λειτούργησε ως φυσικός καταψύκτης, διασώζοντας ευπαθή οργανικά υλικά που υπό κανονικές συνθήκες θα είχαν αποσυντεθεί πλήρως, όπως ξύλο, δέρμα, υφάσματα, αρχαία υποδήματα, κατάλοιπα αλόγων μεταφοράς και πρώιμα πέδιλα του σκι.

Στα ίχνη των αρχαίων κυνηγών ταράνδων

Ο μεγάλος αριθμός των βελών μαρτυρά την έντονη και διαχρονική κυνηγετική δραστηριότητα στα βουνά της Νορβηγίας. Οι προϊστορικοί κυνηγοί εκμεταλλεύονταν τη συμπεριφορά των ταράνδων, οι οποίοι κατέφευγαν στις παγωμένες βουνοκορφές κατά τους καλοκαιρινούς μήνες προκειμένου να προστατευτούν από τα ενοχλητικά έντομα και τη ζέστη.

«Φέτος βρήκαμε 48 προϊστορικά βέλη. Αυτός ο αριθμός είναι εξαιρετικά μεγάλος», υπογράμμισε ο επικεφαλής του προγράμματος «Secrets of the Ice», Έσπεν Φίνσταντ. Με τις φετινές προσθήκες, η ομάδα έχει καταφέρει να ανακτήσει περισσότερες από 100 αιχμές και στελέχη βελών από μία μόνο περιοχή παγωμένου σχηματισμού.

Αγώνας δρόμου απέναντι στην κλιματική κρίση

Παρά τον επιστημονικό ενθουσιασμό, οι αρχαιολόγοι βρίσκονται αντιμέτωποι με μια επείγουσα κατάσταση. Η κλιματική αλλαγή συρρικνώνει δραματικά τις παγωμένες εκτάσεις, μετατρέποντας άλλοτε συμπαγείς μάζες πάγου σε μικρά, διάσπαρτα τμήματα. Οι ερευνητές εκτιμούν ότι μεγάλο μέρος των σημείων που κρύβουν αρχαιολογικά ευρήματα ενδέχεται να εξαφανιστεί πλήρως μέσα στα επόμενα 20 χρόνια.

Το χρονικό περιθώριο για τον εντοπισμό και τη διάσωση των ευρημάτων είναι εξαιρετικά περιορισμένο, καθώς τα οργανικά υλικά καταστρέφονται ταχύτατα μόλις εκτεθούν στην ατμόσφαιρα και στις υψηλές θερμοκρασίες. Σημειώνεται ότι μέρος των αντικειμένων που διασώθηκαν φέτος εκτίθεται ήδη στο Νορβηγικό Κέντρο Βουνού, στην πόλη Λομ, λίγες μόλις ημέρες μετά την ανασκαφή τους.