Μπορεί ο Καναδάς να γίνει «συνδεδεμένο μέλος» της ΕΕ; Το παρασκήνιο και οι ευρωπαϊκές διχογνωμίες

Η πρόσφατη πρωτοβουλία της προέδρου της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν, να προτείνει στον Καναδά την ιδιότητα του πρώτου «συνδεδεμένου μέλους» της Ευρωπαϊκής Ένωσης, έχει πυροδοτήσει έντονες συζητήσεις στους ευρωπαϊκούς διαδρόμους εξουσίας. Καθώς οι γεωπολιτικές ισορροπίες μεταβάλλονται ταχύτατα, η ανάγκη στρατηγικής σύγκλισης με αξιόπιστους συμμάχους καθίσταται επιτακτική, ωστόσο το ερώτημα παραμένει: είναι ο όρος αυτός ένα ουσιαστικό βήμα ολοκλήρωσης ή απλώς ένα διπλωματικό σύνθημα άνευ πρακτικού αντικρίσματος;

Ουσία πέρα από τις «ταμπέλες»: Η θέση του Γιόργκεν Βάρμπορν

Στο ζήτημα παρενέβη με σαφήνεια ο Σουηδός ευρωβουλευτής του Ευρωπαϊκού Λαϊκού Κόμματος (ΕΛΚ) και μέλος της Επιτροπής Διεθνούς Εμπορίου, Γιόργκεν Βάρμπορν. Μιλώντας στη «Ναυτεμπορική» στο Στρασβούργο, υπογράμμισε ότι το καθοριστικό στοιχείο δεν είναι η ονοματολογία, αλλά το περιεχόμενο της σχέσης. «Δεν έχει σημασία πώς θα το πούμε, αλλά με τι θα “γεμίσουμε” αυτήν την “ταμπέλα”», ανέφερε χαρακτηριστικά, επιβεβαιώνοντας πως υπάρχει αμοιβαία βούληση για ουσιαστική εμβάθυνση των δεσμών.

Σύμφωνα με τον κ. Βάρμπορν, η συνεργασία μεταξύ των δύο πλευρών μπορεί να επεκταθεί πέρα από το παραδοσιακό εμπόριο, καλύπτοντας τομείς όπως η ασφάλεια, οι ψηφιακές υπηρεσίες και η ριζική μείωση της γραφειοκρατίας μέσω του ψηφιακού εμπορίου χωρίς περιττά διοικητικά βάρη. Η περαιτέρω σύγκλιση θεωρείται αναγκαία σε μια εποχή που το παγκόσμιο εμπόριο αντιμετωπίζει τις πιέσεις των παράνομων κινεζικών κρατικών επιδοτήσεων και την απρόβλεπτη στάση των Ηνωμένων Πολιτειών.

Η βάση της CETA και το διεθνές εμπορικό τοπίο

Ο Σουηδός αξιωματούχος υπενθύμισε ότι οι σχέσεις Βρυξελλών και Οτάβας διαθέτουν ήδη ισχυρά θεμέλια χάρη στη συνολική οικονομική και εμπορική συμφωνία CETA (Comprehensive Economic and Trade Agreement), η οποία εφαρμόζεται προσωρινά από το 2017. Παρά το γεγονός ότι ορισμένα κράτη-μέλη δεν την έχουν κυρώσει ακόμη οριστικά, η συμφωνία αποδεικνύεται στην πράξη εξαιρετικά αποδοτική, ενισχύοντας το διμερές εμπόριο, την απασχόληση και την οικονομική ανάπτυξη και στις δύο όχθες του Ατλαντικού.

Παράλληλα, η ευρωπαϊκή στρατηγική στρέφεται ενεργά στην οικοδόμηση συμμαχιών με νέες δυναμικές αγορές, όπως η Ινδία, η Ινδονησία, το Βιετνάμ, η Αυστραλία και η Νέα Ζηλανδία, καθώς και στην προώθηση της πολυσυζητημένης συμφωνίας με τις χώρες της Mercosur. Όπως τονίζεται, η ισχυρή ενιαία αγορά της ΕΕ της προσδίδει αξιοσημείωτη διαπραγματευτική ισχύ διεθνώς.

Διπλωματικός σκεπτικισμός και η Σύνοδος Κορυφής

Εντούτοις, ο χαρακτηρισμός του Καναδά ως «συνδεδεμένου μέλους» δεν βρίσκει ομόφωνη αποδοχή στο εσωτερικό της Ένωσης. Ενόψει της Συνόδου Κορυφής ΕΕ-Καναδά, όπου η Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν και ο πρόεδρος του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου, Αντόνιο Κόστα, θα συναντηθούν με την καναδική ηγεσία, καταγράφονται σοβαρές επιφυλάξεις. Σύμφωνα με διπλωματικές πληροφορίες, ισχυρά κράτη-μέλη όπως η Γερμανία, η Γαλλία, η Ιταλία και το Βέλγιο αντιμετωπίζουν με επιφύλαξη τον όρο.

Η κύρια κριτική των ευρωπαϊκών πρωτευουσών εστιάζει στο γεγονός ότι τέθηκε ένας βαρύγδουπος θεσμικός τίτλος προτού αποσαφηνιστεί το ακριβές νομικό και πρακτικό πλαίσιο της σχέσης, αλλά και χωρίς προηγούμενη διαβούλευση με τις εθνικές κυβερνήσεις. Παρά τις διπλωματικές τριβές γύρω από τη διατύπωση, το κοινό συμπέρασμα παραμένει πως η ουσιαστική ενίσχυση της διατλαντικής συνεργασίας με τον Καναδά αποτελεί μονόδρομο για την ευρωπαϊκή στρατηγική αυτονομία.