Μιλάνο: Πώς η ιταλική μητρόπολη φυτεύει 3 εκατ. δέντρα και γίνεται παγκόσμιο πρότυπο του ΟΗΕ

Σε ένα από τα πιο φιλόδοξα εγχειρήματα αστικής οικολογικής αναγέννησης στην Ευρώπη εξελίσσεται το σχέδιο του Μιλάνου να εντάξει στον αστικό του ιστό τρία εκατομμύρια νέα δέντρα και θάμνους μέσα στην επόμενη τετραετία. Η ιταλική οικονομική πρωτεύουσα επαναπροσδιορίζει τη σχέση της με τη φύση, μετατρέποντας μια επιτακτική ανάγκη δημόσιας υγείας σε ένα διεθνώς αναγνωρισμένο μοντέλο βιώσιμης ανάπτυξης.

Η μάχη κατά της ρύπανσης στην κοιλάδα του Πάδου

Η ανάγκη για ριζικές παρεμβάσεις στο Μιλάνο δεν είναι τυχαία. Η γεωγραφική θέση της πόλης στη χαμηλού υψομέτρου κοιλάδα του ποταμού Πάδου ευνοεί τον εγκλωβισμό των αερίων ρύπων, καθώς η φυσική ανανέωση του αέρα παραμένει εξαιρετικά περιορισμένη. Σε συνδυασμό με την πυκνή βιομηχανική δραστηριότητα, την κυκλοφοριακή συμφόρηση και την εντατική γεωργία της ευρύτερης περιοχής, η ποιότητα της ατμόσφαιρας έχει επιβαρυνθεί δραματικά.

Ενδεικτικό της κατάστασης είναι ότι, σύμφωνα με τα πρόσφατα δεδομένα της IQAir, το Μιλάνο βρέθηκε στην έβδομη θέση της παγκόσμιας κατάταξης με τις πιο μολυσμένες πόλεις, αποτελώντας τη μοναδική ευρωπαϊκή συμμετοχή στην πρώτη δεκάδα. Υπό αυτές τις συνθήκες, η ενίσχυση του φυτικού κεφαλαίου αναδείχθηκε ως η πλέον οικονομική και άμεση λύση για την κατακράτηση των αιωρούμενων μικροσωματιδίων και τον μετριασμό του φαινομένου της αστικής θερμικής νησίδας.

Το σχέδιο Forestami και το αποτύπωμα του Στέφανο Μποέρι

Κινητήριος μοχλός του εγχειρήματος είναι ο οργανισμός Fondazione Forestami, με εμπνευστή τον διεθνούς φήμης Ιταλό αρχιτέκτονα Στέφανο Μποέρι, δημιουργό του εμβληματικού «κάθετου δάσους» (Bosco Verticale). Η πρωτοβουλία, η οποία ξεκίνησε το 2019 και έχει ήδη αποδώσει σχεδόν 640.000 νέες φυτεύσεις, προβλέπει την αναλογία ενός δέντρου ανά κάτοικο.

Το σχέδιο δεν περιορίζεται στα παραδοσιακά πάρκα. Επεκτείνεται σε δενδροστοιχίες, πλατείες, πράσινες στέγες και προσόψεις κτιρίων, ενώ στοχεύει στην αποκατάσταση υποβαθμισμένων εκτάσεων ίσων με 350 γήπεδα ποδοσφαίρου, μετατρέποντας παλιές αποθήκες, χώρους στάθμευσης και πρώην βιομηχανικά οικόπεδα σε πυρήνες πρασίνου με ενεργό ρόλο στην εκπαίδευση των νέων γενεών.

Παγκόσμια διάκριση ως πρότυπο οικολογικής αποκατάστασης

Η στρατηγική αυτή απέφερε στο Μιλάνο μια κορυφαία διεθνή αναγνώριση. Στο πλαίσιο της Διάσκεψης του ΟΗΕ για τη Βιοποικιλότητα (COP17) στο Ερεβάν της Αρμενίας, το πρόγραμμα Forestami ανακηρύχθηκε από το Πρόγραμμα Περιβάλλοντος των Ηνωμένων Εθνών (UNEP) ως «Παγκόσμιο Πρότυπο Αποκατάστασης» (World Restoration Flagship). Πρόκειται για το μοναδικό ευρωπαϊκό πρόγραμμα που βραβεύτηκε ανάμεσα σε μόλις πέντε σε ολόκληρο τον κόσμο.

Παράλληλα, η εκτελεστική διευθύντρια του UNEP, Ίνγκερ Άντερσεν, τόνισε ότι παρότι τέτοιες πρωτοβουλίες αποδεικνύουν τη δυναμική των τοπικών κοινωνιών, οι συνολικοί ρυθμοί αποκατάστασης των οικοσυστημάτων παγκοσμίως υπολείπονται ακόμα των κρίσιμων στόχων της δεκαετίας, καθιστώντας παραδείγματα όπως αυτό του Μιλάνου αναγκαίο οδηγό για το μέλλον των σύγχρονων πόλεων.