Μάλκολμ Χιούιτ Γουίνερ: Έφυγε από τη ζωή ο διακεκριμένος αρχαιολόγος και ένθερμος φιλέλληνας

Φτωχότερος είναι πλέον ο κόσμος της αρχαιολογίας και των κλασικών γραμμάτων, καθώς έφυγε από τη ζωή σε ηλικία 91 ετών ο Μάλκολμ Χιούιτ Γουίνερ (1935-2026). Πρόκειται για μια εμβληματική προσωπικότητα στον τομέα των προϊστορικών σπουδών του Αιγαίου, έναν ακούραστο ερευνητή, ευεργέτη και διακεκριμένο φιλέλληνα, ο οποίος αφιέρωσε δεκαετίες από τη ζωή του στην αποκάλυψη και τη στήριξη της πολιτιστικής κληρονομιάς της Ελλάδας.

Η πρώτη γνωριμία με την Ελλάδα και η διαδρομή προς την κορυφή

Η σχέση του Μάλκολμ Χιούιτ Γουίνερ με την Ελλάδα ξεκίνησε στα τέλη της δεκαετίας του 1950, όταν βρέθηκε στη χώρα υπηρετώντας ως υπολοχαγός του αμερικανικού ναυτικού. Ενώ άλλοι συνάδελφοί του προτιμούσαν την αναψυχή, εκείνος αφιέρωνε τον ελεύθερο χρόνο του σε επισκέψεις σε κορυφαίους αρχαιολογικούς χώρους, όπως οι Μυκήνες, η Τίρυνθα και η Πύλος. Η άμεση επαφή με τα μνημεία και τον μυστηριακό κόσμο του προϊστορικού Αιγαίου υπήρξε καθοριστική και σημάδεψε ανεξίτηλα την πορεία του.

Μετά την ολοκλήρωση της στρατιωτικής του θητείας, ο Γουίνερ σπούδασε στη Νομική Σχολή του Χάρβαρντ και ακολούθησε μια ιδιαίτερα επιτυχημένη σταδιοδρομία στον τομέα των επενδύσεων στις Ηνωμένες Πολιτείες. Ωστόσο, η επιστημονική του αγάπη για το αρχαίο παρελθόν παρέμεινε άσβεστη. Κατάφερε να αναδειχθεί σε διεθνώς αναγνωρισμένο μελετητή της Εποχής του Χαλκού, υπογράφοντας περισσότερα από 60 επιστημονικά άρθρα σχετικά με τις διαπολιτισμικές σχέσεις στη Μεσόγειο και τη χρονολόγηση των προϊστορικών πολιτισμών.

Η ίδρυση του INSTAP και η προσφορά στην επιστημονική έρευνα

Αξιοποιώντας τους πόρους και τις διασυνδέσεις από την επαγγελματική του πορεία, ο Γουίνερ ίδρυσε το 1981 το Ινστιτούτο Αιγαιακής Προϊστορίας (Institute for Aegean Prehistory – INSTAP). Ο οργανισμός αυτός αναδείχθηκε σε έναν από τους ισχυρότερους πυλώνες χρηματοδότησης και υποστήριξης αρχαιολογικών ανασκαφών, μελετών και νέων ερευνητών σε παγκόσμια κλίμακα, αλλάζοντας ριζικά το τοπίο των προϊστορικών ερευνών στην Ελλάδα.

Ιδιαίτερα στενή υπήρξε και η σχέση του με την Αμερικανική Σχολή Κλασικών Σπουδών της Αθήνας. Διετέλεσε μέλος του διοικητικού της συμβουλίου από το 1984 και πρόεδρος κατά την περίοδο 2011-2016. Το 1992, με δική του πρωτοβουλία και καθοδήγηση, ιδρύθηκε το Εργαστήριο Αρχαιολογικών Επιστημών της Σχολής (Wiener Laboratory), το οποίο συγκαταλέγεται πλέον στα κορυφαία του κόσμου.

Πρωτοπόρος στις θετικές επιστήμες στην Αρχαιολογία

Ο Μάλκολμ Χ. Γουίνερ υπήρξε από τους πρώτους που αντιλήφθηκαν ότι η παραδοσιακή αρχαιολογική μελέτη έπρεπε να συνδυαστεί άρρηκτα με τις θετικές επιστήμες. Έγινε αυτοδίδακτος ειδικός σε τομείς όπως η δενδροχρονολόγηση, η ηφαιστειολογία και η χρονολόγηση με άνθρακα-14, υποστηρίζοντας σταθερά ότι τα οστά, τα ιζήματα, το ξύλο και οι αρχαίοι σπόροι προσφέρουν εξίσου πολύτιμες πληροφορίες με τα εντυπωσιακά ανάκτορα και τα ευρήματα των ανασκαφών.

Για την ανεκτίμητη συνεισφορά του στην επιστήμη και τον ελληνικό πολιτισμό, η Αμερικανική Σχολή Κλασικών Σπουδών τον τίμησε το 2017 με ειδικό βραβείο για την εξέχουσα συμβολή του στην προώθηση της γνώσης της αρχαίας Ελλάδας. Η παρακαταθήκη που αφήνει πίσω του αποτελεί ανεξίτηλο οδηγό για τις επόμενες γενιές αρχαιολόγων.