Λουκέτο στην ALTA Banka: Η κατάρρευση, οι ύποπτες εκροές κεφαλαίων και τι ισχύει για τους καταθέτες

Τριγμούς στο χρηματοπιστωτικό σύστημα της Σερβίας προκαλεί η αιφνίδια ανάκληση της άδειας λειτουργίας και το «λουκέτο» στην ALTA Banka. Η απόφαση της Κεντρικής Τράπεζας της χώρας να θέσει το πιστωτικό ίδρυμα σε καθεστώς πτώχευσης σηματοδοτεί το τέλος μιας ταχύτατης και αμφιλεγόμενης ανόδου, η οποία συνοδεύτηκε από έντονες πολιτικές αντιπαραθέσεις, αποκαλύψεις για μαζικές εκροές κεφαλαίων προς το εξωτερικό, αλλά και διεθνή αιτήματα για κυρώσεις.

Το χρονικό της απόφασης και οι καταγγελίες για φυγή κεφαλαίων

Σύμφωνα με την επίσημη τοποθέτηση της Κεντρικής Τράπεζας, η ριζική αυτή εξέλιξη κατέστη αναπόφευκτη λόγω της ραγδαίας επιδείνωσης της ρευστότητας του ιδρύματος. Το γεγονός αυτό έθετε σε άμεσο κίνδυνο την ικανότητα της τράπεζας να ανταποκριθεί στις τρέχουσες υποχρεώσεις της προς την αγορά και το κοινό.

Ωστόσο, του λουκέτου είχαν προηγηθεί σοβαρές καταγγελίες από τη «Φοιτητική Λίστα», σύμφωνα με τις οποίες παρατηρήθηκαν επείγουσες, μαζικές μεταφορές σημαντικών κεφαλαίων εκτός συνόρων. Συγκεκριμένα, οι αναφορές έκαναν λόγο για ασυνήθιστες χρηματικές ροές με κατεύθυνση τη Βόρεια Μακεδονία και τη Ρωσία, προκαλώντας εύλογες ανησυχίες για απόπειρα διαφυγής ρευστότητας λίγο πριν από την παρέμβαση των εποπτικών αρχών.

Τι ισχύει για τους καταθέτες και την αποζημίωση των 50.000 ευρώ

Μετά την αφαίρεση της τραπεζικής άδειας, τα ηνία της διαδικασίας αναλαμβάνει ο Οργανισμός Ασφάλισης Καταθέσεων (AOD), ενεργοποιώντας το θεσμικό πλαίσιο προστασίας των συναλλασσόμενων. Για τη μεγάλη πλειονότητα των αποταμιευτών, η διαδικασία εξασφαλίζει την προστασία των χρημάτων τους εντός συγκεκριμένων ορίων.

Ειδικότερα, όλες οι καταθέσεις που ανήκουν σε φυσικά πρόσωπα, ελεύθερους επαγγελματίες, καθώς και μικρομεσαίες επιχειρήσεις είναι πλήρως εγγυημένες μέχρι του ποσού των 50.000 ευρώ (ή του αντίστοιχου ποσού σε δηνάρια) ανά πελάτη. Αντίθετα, όσοι διατηρούσαν υπόλοιπα που ξεπερνούν το όριο αυτό τίθενται αντιμέτωποι με ζημίες και θα υποχρεωθούν να διεκδικήσουν το υπερβάλλον ποσό μέσω των χρονοβόρων διαδικασιών της εκκαθάρισης της περιουσίας της τράπεζας.

Η μετεωρική άνοδος, τα κρατικά συμβόλαια και το πολιτικό παρασκήνιο

Η ιστορία της ALTA Banka υπήρξε ασυνήθιστη για τα τραπεζικά δεδομένα. Εμφανίστηκε το 2020 και μέσα σε μόλις τέσσερα χρόνια είδε το ενεργητικό της να εκτοξεύεται κατά 252%, αγγίζοντας τα 1,84 δισεκατομμύρια ευρώ. Κατείχε μερίδιο αγοράς γύρω στο 2,8% επί του συνόλου του σερβικού τραπεζικού συστήματος, ενώ κατέγραψε ρυθμούς ρεκόρ στην αύξηση καταθέσεων.

Καθοριστικό ρόλο σε αυτή την ταχεία επέκταση διαδραμάτισαν οι αναθέσεις μεγάλων κρατικών συμβολαίων, όπως η είσπραξη των λογαριασμών της Δημόσιας Επιχείρησης Ηλεκτρισμού και η εξυπηρέτηση πληρωμών προστίμων σε αστυνομικά τμήματα. Η εξέλιξη αυτή έφερε την τράπεζα στο επίκεντρο σφοδρής κριτικής από την αντιπολίτευση και τον ερευνητικό Τύπο, ιδίως για τις στενές σχέσεις του ιδιοκτήτη της, Ντάβορ Μάτσουρα, με το κυβερνών Σερβικό Προοδευτικό Κόμμα (SNS). Δημοσιογραφικές αποκαλύψεις είχαν συνδέσει την τράπεζα με το οικογενειακό περιβάλλον του πρώην προέδρου της χώρας, Αλεξάνταρ Βούτσιτς, και ειδικότερα με τον αδελφό του, Αντρέι Βούτσιτς.

Η υπόθεση απέκτησε και διεθνή διάσταση όταν, στα μέσα Οκτωβρίου, ο Αμερικανός Ρεπουμπλικάνος βουλευτής Τζο Γουίλσον ζήτησε επίσημα από τον Υπουργό Εξωτερικών των ΗΠΑ, Μάρκο Ρούμπιο, την επιβολή κυρώσεων κατά του Ντάβορ Μάτσουρα, καταγγέλλοντας εκμετάλλευση δημόσιων πόρων για ιδιοτελή πλουτισμό και στήριξη του καθεστώτος.