Ισλανδία: Ιστορικό «όχι» στην Ευρωπαϊκή Ένωση – «Παγώνουν» οι ενταξιακές διαπραγματεύσεις

Σε ένα κρίσιμο σταυροδρόμι για την ευρωπαϊκή της πορεία, η Ισλανδία επέλεξε να γυρίσει την πλάτη στις Βρυξέλλες. Οι πολίτες της νησιωτικής χώρας είπαν ένα ξεκάθαρο «όχι» στην επανέναρξη των ενταξιακών διαπραγματεύσεων με την Ευρωπαϊκή Ένωση, στέλνοντας ένα ηχηρό μήνυμα τόσο στο εσωτερικό όσο και στο εξωτερικό της χώρας. Σύμφωνα με τα επίσημα τελικά αποτελέσματα του πρόσφατου δημοψηφίσματος, η πλειοψηφία των ψηφοφόρων τάχθηκε κατά της ευρωπαϊκής προοπτικής, «παγώνοντας» κάθε σχετική συζήτηση για τα επόμενα χρόνια.

Η ακτινογραφία της κάλπης και το χάσμα πόλης-περιφέρειας

Στο κρίσιμο ερώτημα «Πρέπει η Ισλανδία να επαναλάβει τις διαπραγματεύσεις ένταξης στην Ευρωπαϊκή Ένωση;», το εκλογικό σώμα απάντησε αρνητικά. Συγκεκριμένα, το «όχι» επικράτησε με ποσοστό 52,8% των ψήφων, έναντι του 47,2% που συγκέντρωσε το «ναι». Η συμμετοχή των πολιτών στην εκλογική διαδικασία ήταν μαζική, αποτυπώνοντας το έντονο ενδιαφέρον της κοινωνίας για το μέλλον της χώρας εκτός του ευρωπαϊκού μπλοκ.

Αναλύοντας τα αποτελέσματα ανά εκλογική περιφέρεια, γίνεται εμφανές ένα βαθύ γεωγραφικό και κοινωνικό χάσμα μεταξύ της πρωτεύουσας και της επαρχίας. Οι κάτοικοι του Ρέικιαβικ ψήφισαν υπέρ της ΕΕ, ενώ οι αγροτικές και παραθαλάσσιες περιοχές απέρριψαν κατηγορηματικά την προοπτική αυτή. Ειδικότερα, τα αποτελέσματα διαμορφώθηκαν ως εξής:

• Βόρειο Ρέικιαβικ: Ναι 57,5% – Όχι 42,5%
• Νότιο Ρέικιαβικ: Ναι 54,5% – Όχι 45,5%
• Νότια περιφέρεια: Ναι 39,5% – Όχι 60,5%
• Βορειοδυτική περιφέρεια: Ναι 37,1% – Όχι 62,9%
• Βορειοανατολική περιφέρεια: Ναι 38,8% – Όχι 61,2%
• Νοτιοδυτική περιφέρεια: Ναι 47,0% – Όχι 53,0%

Η ισχυρή επικράτηση του «όχι» στην περιφέρεια αντανακλά τις παραδοσιακές ανησυχίες των Ισλανδών για την προστασία των εθνικών τους πόρων, με κύριο άξονα την αλιεία, η οποία αποτελεί τη ραχοκοκαλιά της εγχώριας οικονομίας και θα επηρεαζόταν άμεσα από την κοινή αλιευτική πολιτική της ΕΕ.

Στον «πάγο» οι ευρωπαϊκές φιλοδοξίες για τουλάχιστον δύο χρόνια

Η ετυμηγορία του ισλανδικού λαού, όπως μεταδόθηκε από τη δημόσια ραδιοτηλεόραση RÚV, αναμένεται να βάλει οριστικό φρένο στις όποιες διπλωματικές διεργασίες προσέγγισης με τις Βρυξέλλες. Οι πολιτικοί αναλυτές εκτιμούν ότι η συζήτηση για την ένταξη της Ισλανδίας στην Ευρωπαϊκή Ένωση θα παραμείνει στον «πάγο» για τουλάχιστον δύο ακόμη χρόνια, καθώς καμία κυβέρνηση δεν μπορεί να αγνοήσει το αποτέλεσμα μιας τόσο ξεκάθαρης λαϊκής εντολής.

Η Ισλανδία διατηρεί ήδη στενούς δεσμούς με την Ευρώπη μέσω της συμμετοχής της στον Ευρωπαϊκό Οικονομικό Χώρο (ΕΟΧ) και τη Ζώνη Σένγκεν, γεγονός που της επιτρέπει να απολαμβάνει πολλά από τα προνόμια της ενιαίας αγοράς χωρίς να υπόκειται σε όλους τους κανόνες των Βρυξελλών. Αυτή η «ενδιάμεση» σχέση φαίνεται πως κρίθηκε επαρκής από την πλειοψηφία των πολιτών, οι οποίοι προτίμησαν να διατηρήσουν την εθνική κυριαρχία της χώρας τους, αποφεύγοντας τις δεσμεύσεις μιας πλήρους ένταξης.