ΙΟΒΕ: Γιατί τα στοχευμένα μέτρα υπερτερούν των επιδοτήσεων – Οι προβλέψεις για πληθωρισμό και ανεργία

Σε μια περίοδο κατά την οποία το κόστος διαβίωσης και οι γεωπολιτικές αναταράξεις δοκιμάζουν τις αντοχές νοικοκυριών και επιχειρήσεων, το Ίδρυμα Οικονομικών και Βιομηχανικών Ερευνών (ΙΟΒΕ) επαναφέρει στο προσκήνιο την ανάγκη ορθολογικής διαχείρισης των κρατικών παρεμβάσεων. Σύμφωνα με τα ευρήματα της πρόσφατης ανάλυσής του, η παροχή άμεσων και στοχευμένων εισοδηματικών ενισχύσεων αποδεικνύεται σαφώς αποτελεσματικότερη από τις οριζόντιες επιδοτήσεις στις τελικές τιμές των αγαθών, καθώς οι τελευταίες τείνουν να αλλοιώνουν τη λειτουργία του μηχανισμού των τιμών στην αγορά.

Πληθωρισμός και ακρίβεια: Πότε αναμένεται αποκλιμάκωση των τιμών

Όπως επισημαίνει το ΙΟΒΕ, η πορεία των τιμών παραμένει άρρηκτα συνδεδεμένη με τις διεθνείς εξελίξεις. Για το 2026, ο ρυθμός του πληθωρισμού εκτιμάται ότι θα κινηθεί σε εντονότερα ανοδική τροχιά, προσεγγίζοντας το 4%. Η εξέλιξη αυτή αποδίδεται κυρίως στην άνοδο του κόστους των ενεργειακών αγαθών και στις δευτερογενείς επιπτώσεις που προκαλούνται στις παραγωγικές αλυσίδες εξαιτίας των συνεχιζόμενων εντάσεων στη Μέση Ανατολή.

Η σταδιακή αποκλιμάκωση τοποθετείται χρονικά από το δεύτερο τρίμηνο του επόμενου έτους, με τον πληθωρισμό να υποχωρεί στην περιοχή του 3% το 2027. Ωστόσο, η αβεβαιότητα παραμένει έντονη, καθώς οποιαδήποτε κλιμάκωση στα μέτωπα των πολεμικών συγκρούσεων ενδέχεται να ασκήσει νέες ανοδικές πιέσεις στο επίπεδο των τιμών. Υπό αυτό το πρίσμα, ο Γενικός Διευθυντής του ΙΟΒΕ, Καθηγητής Νίκος Βέττας, τόνισε τη σημασία του συντονισμού των οικονομικών πολιτικών σε εθνικό και ευρωπαϊκό επίπεδο για την αποτελεσματική προστασία των ευάλωτων στρωμάτων.

Θετική τροχιά στην απασχόληση και το ΑΕΠ, εν μέσω δομικών αδυναμιών

Στον αντίποδα των πληθωριστικών πιέσεων, η ελληνική οικονομία συνεχίζει να εμφανίζει ισχυρά σημάδια ανθεκτικότητας. Το ποσοστό ανεργίας καταγράφει σταθερή πτωτική πορεία και αναμένεται να διαμορφωθεί στο 8,6% το 2026, υποχωρώντας περαιτέρω στο 7,8% το 2027. Παράλληλα, η μεγέθυνση του ΑΕΠ διατηρείται ταχύτερη από τον μέσο όρο της Ευρωζώνης, με βασικούς πυλώνες τη δημοσιονομική συνέπεια, τη διατήρηση της ιδιωτικής κατανάλωσης και τη δυναμική του τουριστικού κλάδου.

Παρ’ όλα αυτά, το ΙΟΒΕ υπογραμμίζει πως η χώρα εξακολουθεί να αντιμετωπίζει χρόνιες διαρθρωτικές αδυναμίες. Μεταξύ αυτών συγκαταλέγονται ο συγκριτικά υψηλότερος πληθωρισμός σε σχέση με τους ευρωπαίους εταίρους, το διευρυμένο εξωτερικό έλλειμμα, η χαμηλή παραγωγικότητα, καθώς και το επενδυτικό κενό που κληροδοτήθηκε από την πολυετή κρίση. Επιπρόσθετα, οι δυσμενείς δημογραφικές τάσεις και το συσσωρευμένο μη εξυπηρετούμενο χρέος στην οικονομία επιβάλλουν εγρήγορση.

Το διεθνές περιβάλλον και οι μεταρρυθμιστικές προτεραιότητες

Στο ευρύτερο γεωπολιτικό πλαίσιο, οι εστίες έντασης στην Ουκρανία και τη Μέση Ανατολή, σε συνδυασμό με τις πολιτικές εξελίξεις σε Ευρωπαϊκή Ένωση και Ηνωμένες Πολιτείες, διαμορφώνουν ένα τοπίο αυξημένου ρίσκου. Το υψηλό κόστος χρηματοδότησης και η δημοσιονομική στενότητα στις ανεπτυγμένες χώρες περιπλέκουν περαιτέρω την κατάσταση. Όπως ανέδειξε και η έκθεση του Μάριο Ντράγκι το 2024, η ανάγκη ενίσχυσης της ευρωπαϊκής ανταγωνιστικότητας με ταυτόχρονη διασφάλιση της κοινωνικής συνοχής αποτελεί επιτακτική προτεραιότητα ενόψει και του νέου πολυετούς προϋπολογισμού της ΕΕ για την περίοδο 2028-2034.

Για την Ελλάδα, το βασικό συμπέρασμα του ΙΟΒΕ είναι σαφές: απαιτείται άμεση επικέντρωση στην αναβάθμιση της παραγωγικής βάσης, στην ενίσχυση του ανθρώπινου και φυσικού κεφαλαίου, καθώς και στην υλοποίηση μακρόπνοων μεταρρυθμίσεων που θα οδηγήσουν την παραγωγή σε δραστηριότητες υψηλότερης προστιθέμενης αξίας.