Η άνοδος της ακροδεξιάς στην Ευρώπη και οι νέοι «δοκιμαστές» της δημοκρατίας

Η στροφή τμήματος των ευρωπαϊκών κοινωνιών προς την άκρα δεξιά συνιστά μια ζοφερή προοπτική που απειλεί να περιθωριοποιήσει τους δημοκρατικούς κανόνες. Η ενίσχυση δυνάμεων όπως το ακροδεξιό AfD στη Γερμανία, το οποίο έχει επιχειρήσει να υποβαθμίσει τις θηριωδίες των Ναζί και το Ολοκαύτωμα, επαναφέρει στη μνήμη σκοτεινές εποχές και εγείρει σοβαρά ερωτήματα για τα αντανακλαστικά των σύγχρονων κοινωνιών.

Παρατηρώντας τα σημερινά πολιτικά φαινόμενα, είναι δύσκολο να μην αναλογιστεί κανείς τις «δοκιμάστριες», τις Γερμανίδες που το ναζιστικό καθεστώς είχε εξαναγκάσει να δοκιμάζουν το φαγητό του Αδόλφου Χίτler για λόγους ασφαλείας. Ακόμη και σε εκείνες τις γυναίκες, η βαρβαρότητα του συστήματος ήταν προφανής, μέσα από το διαρκές αίσθημα του φόβου και της καταπίεσης. Σήμερα, οι σύγχρονοι «δοκιμαστές» δεν ελέγχουν πιάτα φαγητού, αλλά δοκιμής χάρην υποστήριξης επιδιώκουν τον βάρβαρο αυταρχισμό, τον ακραίο ρατσισομό και τη θεωρία της φυλετικής ανωτερότητας.

Το φαινόμενο αυτό δεν περιορίζεται στη Γερμανία, αλλά αποτελεί πανευρωπαϊκή πρόκληση. Βεβαίως, η άκρα αριστερά και τα περιθωριακά στοιχεία της, με βασικό όχημα την ανατρεπτική βία, εγκυμονούν εξίσου σοβαρούς κινδύνους για τη δημοκρατική ομαλότητα. Ωστόσο, αναπόφευκτα μερίδιο ευθύνης φέρουν και οι εκπρόσωποι του δημοκρατικού τόξου, οι οποίοι συχνά αφήνουν κενά στην αντιμετώπιση των οξυμένων κοινωνικών αναγκών. Αυτά ακριβώς τα κενά εκμεταλλεύονται επιτήδειοι ακροδεξιοί σχηματισμοί για να παραπλανήσουν τους πολίτες, μια τακτική που είχαμε βιώσει στο παρελθόν και στην Ελλάδα με τις δήθεν «φιλανθρωπικές» δράσεις της Χρυσής Αυγής.

Η πορεία αυτού του πολιτικού κύματος παραμένει αβέβαιη, ωστόσο τα ιστορικά διδάγματα είναι σαφή. Η αντιμετώπιση των άκρων απαιτεί ουσιαστική πολιτική και κοινωνική δράση, προκειμένου να μην υπάρξει πρόσφορο έδαφος για την επAνόδο σκοτεινών ιδεολογιών που θέτουν σε κίνδυνο τα θεμέλια της δημοκρατίας.