ΔΝΤ: Η Ελλάδα διεθνές πρότυπο φορολογικής μεταρρύθμισης – Πώς τα ψηφιακά εργαλεία εκτόξευσαν τα έσοδα

Ως διεθνές παράδειγμα επιτυχημένου εκσυγχρονισμού και αποτελεσματικής φορολογικής πολιτικής αναδεικνύει την Ελλάδα το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο. Στην πρόσφατη έκθεσή του «Fiscal Monitor», και συγκεκριμένα στο ειδικό κεφάλαιο για τη φορολόγηση που προάγει τη βιώσιμη ανάπτυξη, το Ταμείο καταγράφει αναλυτικά πώς η χώρα μετασχημάτισε ριζικά το φορολογικό της σύστημα, μετατρέποντας μια επείγουσα ανάγκη αντιμετώπισης της κρίσης χρέους σε ένα ολοκληρωμένο, σύγχρονο μοντέλο διοίκησης.

Από την κρίση στη θεσμική και ψηφιακή αναγέννηση

Σύμφωνα με το ΔΝΤ, η μεταρρυθμιστική πορεία της Ελλάδας εκκίνησε με παρεμβάσεις για την άμεση σταθεροποίηση των δημοσίων εσόδων και τη στόχευση φορολογουμένων με υψηλό ρίσκο μη συμμόρφωσης. Σταδιακά, οι προσπάθειες αυτές εξελίχθηκαν σε βαθιές δομικές αλλαγές: πραγματοποιήθηκε ενοποίηση των φορολογικών γραφείων, συγκεντρώθηκαν οι αρμοδιότητες ελέγχου και είσπραξης, επικαιροποιήθηκε το νομοθετικό πλαίσιο και, κομβικά, το 2017 συστάθηκε η Ανεξάρτητη Αρχή Δημοσίων Εσόδων (ΑΑΔΕ).

Αυτά τα ισχυρά θεσμικά θεμέλια άνοιξαν τον δρόμο για τη δεύτερη φάση του εκσυγχρονισμού, η οποία βασίστηκε στην ψηφιακή καινοτομία. Η καθιέρωση της πλατφόρμας myDATA, η επέκταση της ηλεκτρονικής τιμολόγησης, οι προσυμπληρωμένες φορολογικές δηλώσεις, η διασύνδεση των POS με τις ταμειακές μηχανές και η χρήση προηγμένων εργαλείων ανάλυσης δεδομένων (data analytics) οδήγησαν σε θεαματικά αποτελέσματα.

Τα στοιχεία του Ταμείου αποτυπώνουν με σαφήνεια τη μεταβολή: ο λόγος των φορολογικών εσόδων προς το ΑΕΠ της χώρας αυξήθηκε από περίπου 20,5% το 2009 σε 28,1% το 2024, ενώ παράλληλα σημειώθηκε δραστική συρρίκνωση του κενού συμμόρφωσης στον Φόρο Προστιθέμενης Αξίας (ΦΠΑ).

Αύξηση εσόδων μέσω συμμόρφωσης και όχι νέων φόρων

Το ΔΝΤ υπογραμμίζει ότι οι καλά οργανωμένες μεταρρυθμίσεις στη φορολογική διοίκηση μπορούν να κινητοποιήσουν κρίσιμους πόρους μέσω της ενίσχυσης της φορολογικής συμμόρφωσης, δίχως να απαιτείται η αύξηση των νόμιμων φορολογικών συντελεστών. Μαζί με την Ελλάδα, ως παραδείγματα επιτυχούς μείωσης του ελλείμματος ΦΠΑ και ενίσχυσης της αποτελεσματικότητας αναφέρονται χώρες όπως η Τζαμάικα, η Σρι Λάνκα και η Ζάμπια.

Παράλληλα, ο διεθνής οργανισμός προειδοποιεί για το βαρύ οικονομικό κόστος ενός κακοσχεδιασμένου φορολογικού πλαισίου. Οι στρεβλώσεις στον ΦΠΑ επιβαρύνουν σημαντικά το κόστος παραγωγής των επιχειρήσεων, ενώ η υπερφορολόγηση της εργασίας και των εταιρικών κερδών αποθαρρύνει τις επενδύσεις και την απασχόληση. Αντίθετα, μέτρα που διασφαλίζουν την ουδετερότητα του ΦΠΑ και παρέχουν κίνητρα για επενδυτικές δαπάνες ενισχύουν ουσιαστικά το μακροπρόθεσμο κεφαλαιακό απόθεμα και την ευημερία της οικονομίας.