Διπλωματική σύγκρουση Ελλάδας – Τουρκίας στον ΟΗΕ για το τουρκολιβυκό μνημόνιο

Σε πεδίο έντονης διπλωματικής αντιπαράθεσης μεταξύ της Ελλάδας και της Τουρκίας εξελίχθηκε η συνεδρίαση του Συμβουλίου Ασφαλείας του Οργανισμού Ηνωμένων Εθνών (ΟΗΕ) με αντικείμενο τις «Αναδυόμενες Τεχνολογίες και τη Θαλάσσια Ασφάλεια». Κατά τη διάρκεια των εργασιών, οι οποίες διεξήχθησαν υπό την ελληνική Προεδρία, οι εκπρόσωποι των δύο χωρών αντάλλαξαν αυστηρά μηνύματα, με επίκεντρο το παράνομο τουρκολιβυκό μνημόνιο θαλάσσιας οριοθέτησης και την ισχύ του Δικαίου της Θάλασσας στην Ανατολική Μεσόγειο.

Οι τουρκικοί ισχυρισμοί και η υπεράσπιση του μνημονίου

Απαντώντας στις προηγούμενες αναφορές του Έλληνα πρωθυπουργού, Κυριάκου Μητσοτάκη, ο Μόνιμος Αντιπρόσωπος της Τουρκίας στον ΟΗΕ, πρέσβης Αχμέντ Γιλντίζ, επιχείρησε να αποδομήσει την ελληνική επιχειρηματολογία. Ο Τούρκος διπλωμάτης ισχυρίστηκε ότι το Συμβούλιο Ασφαλείας «δεν είναι δικαστήριο οριοθέτησης θαλάσσιων ζωνών» και πρόσθεσε ότι «ένας χάρτης μπορεί να απεικονίζει έναν ισχυρισμό, αλλά δεν μπορεί να τον κρίνει».

Στη συνέχεια, ο κ. Γιλντίζ υποστήριξε ανοιχτά το τουρκολιβυκό μνημόνιο, σημειώνοντας ότι βρίσκεται σε ισχύ από το 2019 και ότι οι πρόσφατες εξελίξεις στο κοινοβούλιο της Λιβύης αντικατοπτρίζουν τη λαϊκή υποστήριξη προς αυτό. Επιπλέον, υποστήριξε πως η συμφωνία δεν προδικάζει τα δικαιώματα τρίτων κρατών. Αναφερόμενος στα ελληνικά νησιά, ισχυρίστηκε ότι η Άγκυρα δεν αμφισβητεί την κυριαρχία τους, αλλά την επήρεια που τους αποδίδεται κατά τη χάραξη των θαλάσσιων ζωνών, επικαλούμενος διεθνή νομολογία και υπενθυμίζοντας ότι η Τουρκία δεν έχει υπογράψει τη Σύμβαση για το Δίκαιο της Θάλασσας. Τέλος, επανέφερε την πρόταση του Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν για περιφερειακή διάσκεψη, με τη συμμετοχή και του ψευδοκράτους.

Η απάντηση της Αθήνας: «Η γεωγραφία δεν αναδιαμορφώνεται»

Η αντίδραση της ελληνικής πλευράς υπήρξε άμεση και κατηγορηματική. Η Μόνιμη Αντιπρόσωπος της Ελλάδας στον ΟΗΕ, πρέσβυς Αγλαΐα Μπαλτά, επανέλαβε ότι η Αθήνα απορρίπτει πλήρως το λεγόμενο τουρκολιβυκό μνημόνιο, τονίζοντας ότι αντιβαίνει ευθέως τόσο στη γεωγραφία όσο και στο διεθνές δίκαιο. Η κ. Μπαλτά υπογράμμισε ότι οι πρόσφατες κινήσεις στη Λιβύη δεν μεταβάλλουν τον χαρακτήρα του μνημονίου ως «άκυρου και ανυπόστατου» που δεν παράγει κανένα έννομο αποτέλεσμα.

«Η γεωγραφία δεν μπορεί να αναδιαμορφωθεί. Δεν πρόκειται για σύνθημα», σημείωσε χαρακτηριστικά, επισημαίνοντας ότι καμία διμερής συμφωνία δεν μπορεί να παραβιάζει κυριαρχικά δικαιώματα τρίτης χώρας. Παράλληλα, κατηγόρησε την Άγκυρα για επιλεκτική εφαρμογή των διεθνών κανόνων προς εξυπηρέτηση μονομερών διεκδικήσεων, αντιπαραβάλλοντας τις νόμιμες συμφωνίες οριοθέτησης που έχει συνάψει η Ελλάδα με την Ιταλία και την Αίγυπτο.

Ο πυρήνας της θαλάσσιας ασφάλειας και οι όροι του διαλόγου

Αποκρούοντας τους ισχυρισμούς περί αναρμοδιότητας του Συμβουλίου Ασφαλείας, η Ελληνίδα πρέσβυς εξήγησε ότι ο σεβασμός του Δικαίου της Θάλασσας βρίσκεται στον πυρήνα της θαλάσσιας ασφάλειας, καθιστώντας την υπενθύμιση των κανόνων ουσιώδη αποστολή του ΟΗΕ και όχι κατάχρηση διαδικασίας.

Ολοκληρώνοντας την παρέμβασή της στην τριτολογία, η κ. Μπαλτά κατέστησε σαφές ότι η Ελλάδα παραμένει σταθερά προσηλωμένη στην ειρηνική επίλυση των διαφορών και στις σχέσεις καλής γειτονίας. Ξεκαθάρισε, ωστόσο, ότι κάθε ουσιαστικός διάλογος απαιτεί απαρέγκλιτο σεβασμό στο διεθνές δίκαιο, στην εθνική κυριαρχία και στα κυριαρχικά δικαιώματα της χώρας.