Αυτοάνοσα νοσήματα: Γιατί οι γυναίκες καθυστερούν να λάβουν διάγνωση – Το «στίγμα» των ψυχοσωματικών συμπτωμάτων

Σημαντικές ανισότητες μεταξύ των δύο φύλων όσον αφορά την ταχύτητα και την ακρίβεια της ιατρικής διάγνωσης αποκαλύπτει νέα διεθνής μελέτη για τα αυτοάνοσα νοσήματα. Παρότι οι γυναίκες αποτελούν τη συντριπτική πλειονότητα των ασθενών –αντιπροσωπεύοντας περίπου οκτώ στους δέκα πάσχοντες–, έχουν πολύ περισσότερες πιθανότητες από τους άνδρες να βιώσουν πολυετή καθυστέρηση μέχρι να ανακαλύψουν την πραγματική αιτία των προβλημάτων υγείας τους. Η βασική αιτία αυτής της καθυστέρησης έγκειται στο γεγονός ότι τα πρώιμα συμπτώματά τους αποδίδονται συχνά λανθασμένα σε ψυχολογικούς ή ψυχοσωματικούς παράγοντες.

Η «παγίδα» των ψυχολογικών αιτίων και τα ανησυχητικά δεδομένα

Η μελέτη, η οποία εκπονήθηκε από επιστήμονες του Πανεπιστημίου του Καίμπριτζ και του Πανεπιστημίου Ήστ Άνγκλια και δημοσιεύθηκε στην ιατρική επιθεώρηση eClinical Medicine του ομίλου Lancet, εξέτασε δεδομένα από 6.607 ενήλικες ασθενείς. Τα αποτελέσματα επιβεβαιώνουν ότι οι γυναίκες αντιμετωπίζουν συστηματικό μειονέκτημα κατά την πρώτη επαφή τους με το σύστημα υγείας.

Σύμφωνα με τα ευρήματα, στο 43% των γυναικών η αρχική εκτίμηση των γιατρών ήταν ότι τα συμπτώματά τους είχαν αμιγώς ψυχολογική βάση, ποσοστό που στους άνδρες περιοριζόταν στο 33%. Παράλληλα, σε πάνω από μία στις τρεις γυναίκες (34%) τα συμπτώματα χαρακτηρίστηκαν ως «ψυχοσωματικά» –θεωρήθηκε δηλαδή ότι προκαλούνται ή επιδεινώνονται απλώς από το άγχος και το καθημερινό στρες–, έναντι μόλις 22% των ανδρών. Αυτή η πρόωρη απόδοση σε συναισθηματική φόρτιση οδηγεί συχνά σε έναν φαύλο κύκλο επαναλαμβανόμενων εξετάσεων, αμφισβήτησης και άσκοπης ταλαιπωρίας.

Χρόνια αναμονής και διαγνωστικές ανισότητες

Οι συνέπειες της υποτίμησης των συμπτωμάτων είναι μετρήσιμες και σοβαρές. Σχεδόν οι μισοί άνδρες (49,7%) έλαβαν οριστική διάγνωση σε διάστημα μικρότερο του ενός έτους, με το 21,2% να διαγιγνώσκεται μέσα στους πρώτους τρεις μήνες. Αντιθέτως, λιγότερες από τέσσερις στις δέκα γυναίκες (39,7%) είχαν ανάλογη ταχεία διάγνωση εντός ενός έτους.

Το πιο ανησυχητικό στοιχείο είναι ότι σχεδόν μία στις τρεις γυναίκες (31,8%) χρειάστηκε να περιμένει τέσσερα ή και περισσότερα χρόνια για να μάθει ότι πάσχει από κάποιο αυτοάνοσο νόσημα, συγκριτικά με το 25,5% των ανδρών. Για ένα σημαντικό ποσοστό ασθενών (15,7%), η διαδικασία διήρκεσε από ένα έως δύο χρόνια, στερώντας τους πολύτιμο χρόνο για έγκαιρη θεραπευτική παρέμβαση.

Η πολυπλοκότητα των νοσημάτων και η ανάγκη για αλλαγή νοοτροπίας

Τα αυτοάνοσα νοσήματα περιλαμβάνουν περισσότερες από 100 διαφορετικές παθήσεις –όπως η θυρεοειδίτιδα Χασιμότο, ο συστηματικός ερυθηματώδης λύκος, η ρευματοειδής αρθρίτιδα, η σκλήρυνση κατά πλάκας και η νόσος του Κρον– οι οποίες προκαλούνται όταν το ανοσοποιητικό σύστημα επιτίθεται λανθασμένα σε υγιείς ιστούς του οργανισμού. Υπολογίζεται ότι τουλάχιστον ένας στους 15 ανθρώπους παγκοσμίως επηρεάζεται από κάποια αυτοάνοση διαταραχή.

Όπως επεσήμανε η επικεφαλής ερευνήτρια Δρ. Μέλανι Σλόαν, από το Πανεπιστήμιο του Καίμπριτζ, τα συμπτώματα των αυτοάνοσων μπορεί πράγματι να είναι ασαφή και δύσκολο να εξηγηθούν στα πρώτα στάδια. Ωστόσο, η βιαστική απόδοσή τους σε ψυχολογικούς παράγοντες, ειδικά στον γυναικείο πληθυσμό, υπογραμμίζει την ανάγκη για μεγαλύτερη ευαισθητοποίηση και εξάλειψη των προκαταλήψεων στον κλινικό χώρο, ώστε να διασφαλίζεται η ισότιμη και έγκαιρη φροντίδα για όλους τους ασθενείς.