Ανδρέας Παπανδρέου: Τα 38 χρόνια από το ιστορικό νεύμα στη Δήμητρα Λιάνη που σημάδεψε την πολιτική ιστορία

Ήταν 22 Οκτωβρίου του 1988, όταν η σύγχρονη ελληνική πολιτική ιστορία κατέγραψε μία από τις πιο πολυσυζητημένες και ανατρεπτικές στιγμές της. Ο ιδρυτής του ΠΑΣΟΚ και τότε πρωθυπουργός, Ανδρέας Παπανδρέου, επέστρεφε στην Αθήνα έπειτα από την κρίσιμη περιπέτεια με την υγεία του και τη δύσκολη καρδιοχειρουργική επέμβαση στην οποία είχε υποβληθεί στο νοσοκομείο Χέρφιλντ του Λονδίνου. Εκείνο το φθινοπωρινό μεσημέρι, μία απλή, αλλά απόλυτα μελετημένη χειρονομία έμελλε να αλλάξει τα δεδομένα της δημόσιας και ιδιωτικής του ζωής.

Το χρονικό της επιστροφής και η στιγμή στη σκάλα του αεροσκάφους

Ο αεροδιάδρομος του αεροδρομίου του Ελληνικού είχε κατακλυστεί από χιλιάδες στελέχη και υποστηρικτές του ΠΑΣΟΚ, οι οποίοι περίμεναν με αγωνία και ενθουσιασμό την άφιξη του ηγέτη τους. Μόλις το αεροσκάφος της Ολυμπιακής προσγειώθηκε και η πόρτα άνοιξε, ο Ανδρέας Παπανδρέου εμφανίστηκε στην κορυφή της σκάλας. Αφού χαιρέτησε το συγκεντρωμένο πλήθος με τη γνώριμη κίνησή του, κοντοστάθηκε. Γύρισε προς τα πίσω και με ένα ανεπαίσθητο, αποφασιστικό νεύμα κάλεσε δίπλα του μία γυναίκα: τη Δήμητρα Λιάνη.

Η δημόσια αυτή κίνηση λειτούργησε ως η απόλυτη επισημοποίηση μιας σχέσης που έως τότε κυκλοφορούσε ως ψίθυρος στα δημοσιογραφικά και πολιτικά παρασκήνια. Με το νεύμα αυτό, ο πρωθυπουργός όχι μόνο παρουσίασε τη σύντροφό του στο πανελλήνιο, αλλά κατέστησε σαφές ότι η παρουσία της στο πλευρό του δεν επιδεχόταν αμφισβήτηση. Το ζευγάρι ενώθηκε τελικά με τα δεσμά του γάμου το καλοκαίρι του 1989 και παρέμεινε αχώριστο μέχρι τον θάνατο του Ανδρέα Παπανδρέου, στις 23 Ιουνίου 1996, στην Εκάλη.

Το έντονο παρασκήνιο, οι πιέσεις και η «σκακιστική κίνηση»

Η ίδια η Δήμητρα Λιάνη, σε μεταγενέστερες δηλώσεις της στην τηλεόραση, χαρακτήρισε τη χειρονομία εκείνη ως «μια πολύ γενναία και μεγαλειώδη κίνηση που άλλαξε τον ρου της ιστορίας». Όπως αποκάλυψε, ο Ανδρέας Παπανδρέου τής είχε ζητήσει απλώς να περιμένει ένα σήμα του, χωρίς όμως η ίδια να φαντάζεται ότι θα γυρνούσε πίσω μπροστά σε όλους. Η κίνηση αυτή πραγματοποιήθηκε μέσα σε ένα περιβάλλον έντονων πιέσεων, απειλών και προτροπών από πολιτικούς και εκδοτικούς παράγοντες της εποχής, οι οποίοι ζητούσαν επίμονα να μην επιστρέψει μαζί του στην Ελλάδα.

Την ίδια ώρα, ο δημοσιογράφος και πρώην υπουργός Γιώργος Λιάνης επιβεβαίωσε πως η ενέργεια αυτή ήταν καθαρά προσωπική απόφαση του ιδρυτή του ΠΑΣΟΚ. Μία εβδομάδα πριν από την επιστροφή, ο πρωθυπουργός είχε ήδη διαμηνύσει στον τότε υφυπουργό Τύπου, Δημήτρη Μαρούδα, ότι η Δήμητρα θα αποτελούσε πλέον «μόνιμη και νόμιμη» παρουσία στη ζωή του. Ο Ανδρέας Παπανδρέου δεν συμβουλεύτηκε κανέναν συνεργάτη του, πραγματοποιώντας μια ευφυή «σκακιστική κίνηση» υψηλής πολιτικής ψυχολογίας, η οποία συζητείται με αμείωτο ενδιαφέρον ακόμα και σήμερα.