Ανατολική Ευρώπη: Αίτημα για μεγαλύτερη ευελιξία στα κονδύλια της ΕΕ προς στήριξη της βιομηχανίας

Σε κοινό μέτωπο προχωρούν οι χώρες της Κεντρικής και Ανατολικής Ευρώπης, διεκδικώντας μεγαλύτερη ευελιξία στη διαχείριση και αξιοποίηση των ευρωπαϊκών πόρων, με στόχο την προστασία των ενεργοβόρων βιομηχανιών τους από το διαρκώς αυξανόμενο ενεργειακό κόστος. Οι συνεχιζόμενες γεωπολιτικές εντάσεις στην Ουκρανία και τη Μέση Ανατολή συνεχίζουν να προκαλούν κραδασμούς στις διεθνείς αγορές ενέργειας, δημιουργώντας ασφυκτικές πιέσεις τόσο στην πραγματική οικονομία όσο και στα δημόσια οικονομικά των κρατών-μελών.

Το κοινό αίτημα της Ομάδας του Βίσεγκραντ προς τις Βρυξέλλες

Κατά τη διάρκεια συνόδου κορυφής που πραγματοποιήθηκε στη Σλοβακία, οι υπουργοί Οικονομίας και Ενέργειας των χωρών της Ομάδας του Βίσεγκραντ (V4) —στην οποία συμμετέχουν η Σλοβακία, η Τσεχία, η Πολωνία και η Ουγγαρία— συναντήθηκαν με τον Ευρωπαίο Επίτροπο Ενέργειας, Νταν Γιόργκενσεν. Στο επίκεντρο των επαφών βρέθηκε η ανάγκη άμεσης παρέμβασης της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για την ανακούφιση του επιχειρηματικού τομέα.

Όπως δήλωσε η υπουργός Οικονομίας της Σλοβακίας, Ντενίσα Σακόβα, οι τέσσερις χώρες υπέβαλαν επίσημο αίτημα για προσωρινή εξαίρεση από τους ισχύοντες ευρωπαϊκούς κανόνες. Στόχος της εξαίρεσης αυτής είναι να επιτραπεί η ανακατεύθυνση διαθέσιμων κοινοτικών κονδυλίων απευθείας προς τη βιομηχανία, προκειμένου να διατηρηθούν ενεργοί οι μηχανισμοί αντιστάθμισης των υψηλών τιμών ηλεκτρικού ρεύματος και φυσικού αερίου.

Επανακατεύθυνση πόρων συνοχής και εκσυγχρονισμού

Σύμφωνα με τις προτάσεις που κατατέθηκαν, η χρηματοδοτική ενίσχυση θα μπορούσε να προέλθει από συγκεκριμένα χρηματοδοτικά εργαλεία, όπως τα κονδύλια του Ταμείου Συνοχής και του Ταμείου Εκσυγχρονισμού της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Πρόκειται για πόρους που παραδοσιακά κατευθύνονται σε έργα υποδομών και μακροπρόθεσμης πράσινης μετάβασης, ωστόσο η τρέχουσα συγκυρία επιβάλλει, κατά τις κυβερνήσεις της περιοχής, μία πιο ρεαλιστική και ευέλικτη προσέγγιση.

Η Σλοβάκα υπουργός τόνισε χαρακτηριστικά ότι το ζήτημα δεν περιορίζεται στα δημόσια οικονομικά της χώρας της, αλλά συνιστά ευρύτερη περιφερειακή πρόκληση. Καμία από τις χώρες της Ομάδας του Βίσεγκραντ δεν επιθυμεί —ούτε διαθέτει τα δημοσιονομικά περιθώρια— να επιβαρύνει μακροπρόθεσμα τον εθνικό της προϋπολογισμό με κρατικές ενισχύσεις, την ώρα που τα ελλείμματα διευρύνονται επικίνδυνα.

Δημοσιονομικές πιέσεις και ο κίνδυνος αποβιομηχάνισης

Οι κυβερνήσεις της περιοχής εφαρμόζουν ήδη οριζόντια μέτρα για τη συγκράτηση των τιμολογίων κοινής ωφέλειας και των καυσίμων, ωστόσο το δημοσιονομικό κόστος αποδεικνύεται δυσβάσταχτο. Ταυτόχρονα, η ευρωπαϊκή μεταποίηση αντιμετωπίζει έντονο ανταγωνιστικό μειονέκτημα έναντι περιοχών όπως οι Ηνωμένες Πολιτείες και η Ασία, όπου το κόστος ενέργειας παραμένει αισθητά χαμηλότερο.

Η πρωτοβουλία των κρατών της Ανατολικής Ευρώπης επαναφέρει στο προσκήνιο τη συζήτηση για την ανάγκη διασφάλισης της ευρωπαϊκής ανταγωνιστικότητας. Εάν η Ευρωπαϊκή Επιτροπή δεν υιοθετήσει πιο ευέλικτες διαδικασίες εκταμίευσης, ο κίνδυνος κλεισίματος εργοστασίων ή μετεγκατάστασης κρίσιμων βιομηχανικών μονάδων εκτός ευρωπαϊκού εδάφους ενδέχεται να ενταθεί, υπονομεύοντας τη συνολική οικονομική σταθερότητα της Ευρωπαϊκής Ένωσης.