Τσιγάρα: Στο τραπέζι της ΕΕ αυξήσεις στις τιμές – Πώς επηρεάζεται η Ελλάδα και το νέο φορολογικό πλαίσιο

Σημαντικές ανατροπές στην αγορά καπνικών προϊόντων και νέες αυξήσεις στις τιμές των τσιγάρων βρίσκονται στο επίκεντρο των ευρωπαϊκών διαβουλεύσεων.

Η αναθεώρηση της φορολογικής νομοθεσίας τέθηκε επί τάπητος στη συνεδρίαση του Ecofin, με την Ευρωπαϊκή Επιτροπή να επιδιώκει τον εκσυγχρονισμό ενός πλαισίου που παραμένει στάσιμο από το 2011.

Κύριος στόχος είναι η προστασία της δημόσιας υγείας, η μείωση της κατανάλωσης και η προσαρμογή των κανόνων στις νέες συνήθειες νικοτίνης.

Το σχέδιο της Κομισιόν για αύξηση των ελάχιστων φόρων

Στο επίκεντρο της υπό διαπραγμάτευση μεταρρύθμισης βρίσκεται η δραστική αύξηση των ελάχιστων συντελεστών του Ειδικού Φόρου Κατανάλωσης (ΕΦΚ) σε πανευρωπαϊκό επίπεδο. Ενώ η αρχική εισήγηση της Κομισιόν προέβλεπε άλμα του ελάχιστου ευρωπαϊκού ΕΦΚ στα 215 ευρώ ανά 1.000 τσιγάρα (από τα 90 ευρώ που ισχύουν σήμερα), στο τραπέζι των συμβιβαστικών συζητήσεων έχει τεθεί ένα σταδιακό χρονοδιάγραμμα. Σύμφωνα με αυτό, προτείνεται όριο 140 ευρώ ανά 1.000 τεμάχια από τον Ιούλιο του 2028, το οποίο θα κλιμακωθεί στα 170 ευρώ το 2030 και στα 200 ευρώ το 2032.

Οι εν λόγω αναπροσαρμογές ανοίγουν τον δρόμο για ουσιαστικές αυξήσεις στη λιανική τιμή πώλησης. Σε χώρες όπως η Γερμανία, εξετάζεται ήδη το ενδεχόμενο η τιμή ενός πακέτου να αγγίξει ακόμη και τα 12 ευρώ έως το 2030, ενισχύοντας την ευρωπαϊκή στρατηγική για μια «γενιά χωρίς καπνό» έως το 2040.

Τι σημαίνει η μεταρρύθμιση για την ελληνική αγορά

Στην Ελλάδα, η μέση τιμή ενός πακέτου κυμαίνεται σήμερα μεταξύ 4,20 και 5 ευρώ, ανάλογα με το εμπορικό σήμα. Η φορολογική επιβάρυνση είναι ήδη ιδιαίτερα υψηλή, καθώς περιλαμβάνει πάγιο φόρο 82,50 ευρώ ανά 1.000 τσιγάρα, αναλογικό φόρο 26% επί της τιμής λιανικής και ΦΠΑ 24%.

Παρότι δεν υπάρχει ακόμη οριστική απόφαση για το ακριβές ύψος των ανατιμήσεων στη χώρα μας, η σχεδιαζόμενη ευρωπαϊκή οδηγία προβλέπει μεταβατική περίοδο για μια σειρά κρατών, μεταξύ των οποίων η Ελλάδα, η Ιταλία, η Κύπρος και η Βουλγαρία. Προκειμένου να φτάσουν στα νέα ελάχιστα όρια χωρίς να προκληθεί απότομο σοκ στην κατανάλωση, οι χώρες αυτές θα κληθούν να αυξάνουν τον ΕΦΚ σταδιακά, κατά μέσο όρο άνω του 2,35% ετησίως σε σύγκριση με το 2025.

Ένταξη νέων προϊόντων και καταπολέμηση του λαθρεμπορίου

Η προτεινόμενη νομοθετική παρέμβαση δεν περιορίζεται στα παραδοσιακά τσιγάρα. Αντιθέτως, διευρύνει το πεδίο εφαρμογής ώστε να ενταχθούν σε κοινό ευρωπαϊκό φορολογικό καθεστώς τα ηλεκτρονικά τσιγάρα, τα προϊόντα θερμαινόμενου καπνού και τα σακουλάκια νικοτίνης (pouches), τα οποία μέχρι σήμερα ρυθμίζονται αποσπασματικά από τα κράτη-μέλη.

Παράλληλα, βασικός πυλώνας της μεταρρύθμισης είναι η θωράκιση της αγοράς απέναντι στο παράνομο εμπόριο. Όπως επισημάνθηκε στο πλαίσιο των συζητήσεων στο Ecofin, κρίνεται αναγκαία η θέσπιση ενός συστήματος πανευρωπαϊκής παρακολούθησης των εμπορικών κινήσεων του ακατέργαστου καπνού, ώστε να κοπεί η εφοδιαστική αλυσίδα της παράνομης παραγωγής τσιγάρων και να προστατευθούν τα δημόσια έσοδα.