Το ΠΑΣΟΚ πληρώνει τον λογαριασμό της πολιτικής αυταπάτης

Οι δημοσκοπικές απώλειες, η επιστροφή Τσίπρα και οι εσωκομματικές τριβές φέρνουν το ΠΑΣΟΚ αντιμέτωπο με τη σκληρή πραγματικότητα.

Για πολλούς μήνες στη Χαριλάου Τρικούπη καλλιεργήθηκε η βεβαιότητα ότι το ΠΑΣΟΚ είχε πλέον εδραιωθεί ως ο μοναδικός και αδιαμφισβήτητος αντίπαλος της Νέας Δημοκρατίας, με στελέχη να μιλούν ακόμη και για εκλογική νίκη και πολιτική ανατροπή. Όμως η πολιτική έχει την κακή συνήθεια να δοκιμάζει σκληρά τις βεβαιότητες. Η επιστροφή του Αλέξη Τσίπρα στο προσκήνιο, η εμφάνιση νέων κομμάτων στον χώρο της κεντροαριστεράς και οι συνεχόμενες δημοσκοπήσεις που καταγράφουν απώλειες για το ΠΑΣΟΚ προσγειώνουν απότομα την ηγεσία του κόμματος. Το αφήγημα της σταθερής ανόδου δέχεται ισχυρό πλήγμα και η Χαριλάου Τρικούπη βρίσκεται πλέον μπροστά σε μια πραγματικότητα πολύ πιο δύσκολη από αυτή που είχε προεξοφλήσει πριν από λίγους μήνες.

Η σύνθετη πολιτική πραγματικότητα

Το βασικό πρόβλημα του ΠΑΣΟΚ δεν είναι ότι εμφανίστηκαν νέοι πολιτικοί αντίπαλοι. Είναι ότι πίστεψε πως είχε ήδη κερδίσει μια μάχη που δεν είχε καν αρχίσει. Για μεγάλο χρονικό διάστημα η ηγεσία του κόμματος λειτούργησε σαν να ήταν δεδομένη η κυριαρχία του στον χώρο της κεντροαριστεράς, σαν να είχε κλειδώσει τη δεύτερη θέση και σαν το μόνο ερώτημα να ήταν πότε θα έρθει η αναμέτρηση με τη Νέα Δημοκρατία για την εξουσία. Οι τελευταίες εξελίξεις απέδειξαν ότι η πολιτική πραγματικότητα είναι πολύ πιο σύνθετη από τα κομματικά ακροατήρια και τις εσωτερικές δημοσκοπικές αναγνώσεις.

Η επανεμφάνιση του Αλέξη Τσίπρα λειτούργησε σαν πολιτικός επιταχυντής. Μέσα σε ελάχιστο χρόνο ανέδειξε αδυναμίες που το ΠΑΣΟΚ προσπαθούσε να κρύψει πίσω από το αφήγημα της «σοβαρής εναλλακτικής πρότασης». Ξαφνικά, η συζήτηση δεν αφορά την αντιπαράθεση με τη Νέα Δημοκρατία αλλά την επιβίωση και την πρωτοκαθεδρία στον χώρο της αντιπολίτευσης. Και όταν ένα κόμμα που μιλά για νίκη στις εκλογές αρχίζει να αγωνιά για τη διατήρηση της θέσης του στις δημοσκοπήσεις, είναι φανερό ότι κάτι δεν πήγε σύμφωνα με τον αρχικό σχεδιασμό.

Οι δηλώσεις του Χάρη Δούκα ήρθαν να φωτίσουν ακόμη περισσότερο τις αντιφάσεις. Την ώρα που η ηγεσία μιλά για αυτόνομη πορεία, κορυφαία στελέχη ανοίγουν δημόσια συζήτηση για συνεργασίες, συγκλίσεις και πιθανά κυβερνητικά σχήματα με τον Τσίπρα. Άλλοι απαντούν, άλλοι διαφωνούν, άλλοι σιωπούν και το αποτέλεσμα είναι μια εικόνα πολιτικής αμηχανίας. Όσο η Χαριλάου Τρικούπη προσπαθεί να πείσει ότι διαθέτει ξεκάθαρη στρατηγική, τόσο οι δημόσιες παρεμβάσεις στελεχών της δημιουργούν την ακριβώς αντίθετη εντύπωση.

Το μεγαλύτερο πρόβλημα, ωστόσο, βρίσκεται αλλού. Παρά τη σκληρή ρητορική κατά της κυβέρνησης, το ΠΑΣΟΚ εξακολουθεί να δυσκολεύεται να πείσει ότι αποτελεί ρεαλιστική εναλλακτική εξουσίας. Οι πολίτες μπορεί να ακούνε τις καταγγελίες, τις επιθέσεις και τα μεγάλα συνθήματα περί πολιτικής αλλαγής, αλλά στις μετρήσεις συνεχίζουν να δίνουν στον Κυριάκο Μητσοτάκη καθαρό προβάδισμα στην καταλληλότητα για πρωθυπουργός. Αυτό είναι το στοιχείο που προκαλεί τον μεγαλύτερο προβληματισμό στη Χαριλάου Τρικούπη και όχι μόνο η απώλεια ποσοστών.

Το επόμενο διάστημα θα δείξει αν το ΠΑΣΟΚ μπορεί πράγματι να πετύχει την πολυσυζητημένη επανεκκίνηση ή αν θα εγκλωβιστεί σε έναν νέο κύκλο εσωστρέφειας. Μέχρι τότε, όμως, η εικόνα είναι δύσκολο να ωραιοποιηθεί. Ένα κόμμα που πριν από λίγους μήνες μιλούσε για πρωτιά, σήμερα συζητά πώς θα ανακόψει τη φθορά του. Και αυτό είναι ίσως το πιο χαρακτηριστικό σημάδι ότι ο λογαριασμός της πολιτικής αυταπάτης έφτασε νωρίτερα απ’ όσο περίμεναν αρκετοί στη Χαριλάου Τρικούπη.