ΣΥΡΙΖΑ σε αποσύνθεση χωρίς φρένα – Ο Φάμελλος χάνει το κόμμα πριν χάσει την καρέκλα

Η συλλογική ηγεσία επιστρέφει στο τραπέζι, οι παραιτήσεις πολλαπλασιάζονται και η Κουμουνδούρου μοιάζει να μετρά αντίστροφα για τον επόμενο γύρο εσωκομματικής κρίσης.

Η εικόνα ενός κόμματος που αδυνατεί να διαχειριστεί ακόμη και τα εσωτερικά του προβλήματα εκπέμπει πλέον ο ΣΥΡΙΖΑ, καθώς οι εξελίξεις στην Κουμουνδούρου επιταχύνονται με ρυθμούς πολιτικής αποσύνθεσης. Οι πρωτοβουλίες της εσωκομματικής αντιπολίτευσης, οι πληροφορίες για νέα συνεδρίαση της Κεντρικής Επιτροπής, οι δημόσιες αναφορές στη συλλογική ηγεσία, οι παραιτήσεις κορυφαίων στελεχών και η σκιά της συνεχούς ενίσχυσης της ΕΛ.Α.Σ. του Αλέξη Τσίπρα συνθέτουν ένα σκηνικό που θυμίζει περισσότερο κόμμα σε διαδικασία εσωτερικής εκκαθάρισης παρά δύναμη που φιλοδοξεί να διεκδικήσει κυβερνητικό ρόλο. Αντί για αντιπολίτευση απέναντι στην κυβέρνηση, ο ΣΥΡΙΖΑ εμφανίζεται εγκλωβισμένος σε έναν νέο γύρο εμφυλίου, με τον Σωκράτη Φάμελλο να βρίσκεται καθημερινά αντιμέτωπος με νέες εστίες αμφισβήτησης.

Η συζήτηση περί «συλλογικής ηγεσίας» μόνο τεχνική δεν είναι. Όταν κορυφαία στελέχη μιλούν δημόσια για διαφορετικό μοντέλο διοίκησης, στην πραγματικότητα περιγράφουν την πολιτική αποδυνάμωση του σημερινού προέδρου. Μπορεί να αποφεύγεται η λέξη «μομφή», όμως η ουσία δεν αλλάζει. Όταν αναζητείται άλλος τρόπος άσκησης της ηγεσίας, το μήνυμα είναι ότι η υπάρχουσα ηγεσία δεν πείθει ούτε τους ίδιους τους συντρόφους της.

Ο ένας αδειάζει τον άλλον και ο λογαριασμός μεγαλώνει

Οι κινήσεις που εκδηλώνονται πλέον στο εσωτερικό του ΣΥΡΙΖΑ δεν παραπέμπουν σε μια συνηθισμένη εσωκομματική διαφωνία. Αντιθέτως, θυμίζουν μια παράταξη που προσπαθεί να αποφασίσει αν θα αλλάξει στρατηγική, ηγεσία ή και τα δύο ταυτόχρονα. Η συζήτηση περί «συλλογικής ηγεσίας» μόνο θεωρητική δεν μπορεί να χαρακτηριστεί. Όταν κορυφαία στελέχη ανοίγουν δημόσια αυτό το ενδεχόμενο, ουσιαστικά παραδέχονται ότι η σημερινή ηγεσία αδυνατεί να επιβάλει πολιτική κατεύθυνση και να εμπνεύσει εμπιστοσύνη ακόμη και στο εσωτερικό του κόμματος.

Το γεγονός ότι η παραίτηση της Μαριλίζας Ξενογιαννακοπούλου συνοδεύτηκε από σαφείς πολιτικές αιχμές δείχνει πως οι φυγόκεντρες δυνάμεις δεν περιορίζονται πλέον σε κλειστές συνεδριάσεις και παρασκηνιακές συζητήσεις. Η εικόνα που εκπέμπεται προς τα έξω είναι εκείνη ενός κόμματος που αναζητά επειγόντως πυξίδα, την ώρα που οι εσωτερικοί συσχετισμοί μεταβάλλονται σχεδόν καθημερινά.

Από την αντιπολίτευση… στην εσωτερική αντιπολίτευση

Το μεγαλύτερο πρόβλημα για την Κουμουνδούρου δεν είναι μόνο η πολιτική πίεση που ασκείται από το νέο εγχείρημα του Αλέξη Τσίπρα. Είναι ότι ολοένα και περισσότεροι στον ΣΥΡΙΖΑ αφιερώνουν τον πολιτικό τους χρόνο στην αντιπαράθεση με τους εσωκομματικούς τους αντιπάλους αντί με την κυβέρνηση. Η δημόσια ατζέντα του κόμματος περιστρέφεται γύρω από συνεδριάσεις, υπογραφές, παραιτήσεις, διαφωνίες και διαδικασίες, αφήνοντας σε δεύτερη μοίρα την παραγωγή εναλλακτικής πολιτικής πρότασης.

Η εικόνα αυτή ενισχύει την εντύπωση ότι κάθε νέα εξέλιξη δεν αντιμετωπίζεται ως αφορμή για ανασύνταξη, αλλά ως ακόμη ένα επεισόδιο σε μια διαρκή εσωτερική σύγκρουση χωρίς εμφανές τέλος. Και όσο η συζήτηση επικεντρώνεται στο ποιος ελέγχει τον κομματικό μηχανισμό, τόσο απομακρύνεται από τα ζητήματα που απασχολούν την κοινωνία.

Η σκιά της ΕΛ.Α.Σ. μεγαλώνει

Την ίδια στιγμή, κάθε κίνηση της Ελληνικής Αριστερής Συμπαράταξης λειτουργεί ως καταλύτης στο εσωτερικό του ΣΥΡΙΖΑ. Η συγκρότηση νέων οργάνων, οι δημόσιες παρεμβάσεις του Αλέξη Τσίπρα και οι πληροφορίες για διεύρυνση του πολιτικού του εγχειρήματος δημιουργούν ένα περιβάλλον συνεχούς πίεσης για όσους παραμένουν στην Κουμουνδούρου. Δεν είναι τυχαίο ότι αρκετές από τις εσωκομματικές παρεμβάσεις γίνονται με άμεση αναφορά στις κινήσεις της ΕΛ.Α.Σ., σαν η ατζέντα του ΣΥΡΙΖΑ να καθορίζεται πλέον από τις πρωτοβουλίες ενός άλλου πολιτικού φορέα.

Η ανάρτηση του Παύλου Πολάκη αποτύπωσε με χαρακτηριστικό τρόπο αυτή τη νευρικότητα. Οι αιχμές περί «κυβερνώσας Αριστεράς», οι αναφορές σε «λογοκλοπές» και οι υπαινιγμοί για ιστορικούς κύκλους δείχνουν ότι η πολιτική αντιπαράθεση με τον Αλέξη Τσίπρα έχει ήδη αρχίσει, ακόμη κι αν δεν έχει ακόμη αποκτήσει οργανωμένα χαρακτηριστικά.

Η επόμενη ημέρα παραμένει θολή

Το κρίσιμο ερώτημα δεν είναι αν θα υπάρξει νέα συνεδρίαση της Κεντρικής Επιτροπής ή αν θα συνεχιστούν οι εσωκομματικές τριβές. Αυτές μοιάζουν πλέον σχεδόν δεδομένες ως πολιτική πραγματικότητα. Το πραγματικό ερώτημα είναι αν ο ΣΥΡΙΖΑ μπορεί να ανακτήσει στοιχειώδη πολιτική συνοχή πριν η εσωστρέφεια μετατραπεί σε μόνιμο χαρακτηριστικό του.

Για την ώρα, κάθε νέα ημέρα προσθέτει ακόμη ένα επεισόδιο στην κρίση. Και όσο οι κορυφαίοι πρωταγωνιστές του κόμματος ανταγωνίζονται για τον έλεγχο της επόμενης ημέρας, η εικόνα που διαμορφώνεται είναι εκείνη μιας παράταξης που εξακολουθεί να δίνει μάχες για το χθες, δυσκολευόμενη να πείσει ότι διαθέτει σχέδιο για το αύριο.