OFF THE RECORD: Άντε καλέ σιγά, κόβονται τα ρουσφέτια;
Το ντοκιμαντέρ «Στο Χιλιοστό» δεν φέρνει απλώς νέες λεπτομέρειες στο φως· ξεγυμνώνει με ωμό τρόπο τη διπλή γλώσσα και τις επικίνδυνες αυταπάτες που καθόρισαν τη διαπραγμάτευση του 2015. Από τη μία η δημόσια ρητορική της «ρήξης» και των «νταουλιών» και από την άλλη ένα παρασκηνιακό δίκτυο διαβεβαιώσεων, τηλεφωνημάτων και καθησυχαστικών μηνυμάτων προς Βρυξέλλες και Βερολίνο. Δύο παράλληλοι κόσμοι που όχι μόνο δεν συναντήθηκαν ποτέ, αλλά οδήγησαν τη χώρα στο χείλος της καταστροφής.
Η αποκάλυψη της απευθείας επικοινωνίας του Αλέξη Τσίπρα με τον Μάριο Ντράγκι, με τη μεσολάβηση Στουρνάρα, δεν είναι απλώς ένα άγνωστο επεισόδιο. Είναι η απόδειξη ότι πίσω από τις θεατρικές συγκρούσεις υπήρχε πλήρης επίγνωση του κινδύνου. Δηλαδή, την ώρα που καλλιεργούνταν η ψευδαίσθηση της «σκληρής διαπραγμάτευσης», στο παρασκήνιο δινόταν μάχη για να μην κλείσουν οι στρόφιγγες ρευστότητας. Αυτό δεν είναι στρατηγική· είναι πολιτικός διχασμός ανάμεσα σε αυτό που λες και σε αυτό που πραγματικά φοβάσαι.
Ακόμη πιο αποκαλυπτικές είναι οι ίδιες οι παραδοχές των πρωταγωνιστών. Από το «δεν έβγαινε το πρόγραμμα» μέχρι το «λάθος που ρίξαμε την κυβέρνηση νωρίτερα», η αυτοκριτική έρχεται καθυστερημένα και χωρίς συνέπειες. Όλοι ήξεραν, λίγοι μιλούσαν και κανείς δεν σταμάτησε την πορεία προς το αδιέξοδο. Και αυτό είναι ίσως το πιο ανησυχητικό: η κρίση δεν ήταν μόνο αποτέλεσμα σύγκρουσης με τους δανειστές, αλλά προϊόν εσωτερικής αυταπάτης.
Αποφεύγοντας την πραγματικότητα που δεν βολεύει
Την ίδια στιγμή, η απουσία των βασικών πρωταγωνιστών –Τσίπρα και Βαρουφάκη– από το ντοκιμαντέρ δεν περνά απαρατήρητη. Όταν αρνείσαι να τοποθετηθείς για τα πιο κρίσιμα γεγονότα της θητείας σου, δεν προστατεύεις την «αλήθεια» σου· απλώς αποφεύγεις την αντιπαράθεση με μια πραγματικότητα που δεν σε βολεύει. Οι καταγγελίες περί «διαστρέβλωσης» λειτουργούν περισσότερο ως ασπίδα παρά ως επιχείρημα.
Στην ουσία, το «Στο Χιλιοστό» δεν αφηγείται απλώς μια κρίση. Περιγράφει έναν μηχανισμό πολιτικής αυταπάτης που στηρίχθηκε σε συνθήματα, πρόχειρους υπολογισμούς και επικίνδυνες βεβαιότητες. Και υπενθυμίζει κάτι που πολλοί θα προτιμούσαν να ξεχαστεί: ότι το 2015 δεν ήταν μια «ηρωική διαπραγμάτευση», αλλά ένα ακριβοπληρωμένο μάθημα για το τι συμβαίνει όταν η πολιτική υποκαθιστά την πραγματικότητα.