OFF THE RECORD: Μη μου λες να ζω με αναμνήσεις…
Return Hubs στη Ρουάντα: Όλες οι λεπτομέρειες του ευρωπαϊκού σχεδίου και το χρονοδιάγραμμα των επιστροφών

Σε φάση εξειδίκευσης και διαμόρφωσης του τελικού πλαισίου εισέρχεται ο σχεδιασμός για τη λειτουργία των λεγόμενων «return hubs» (κόμβων επιστροφής μεταναστών), καθώς η ομάδα των πέντε ευρωπαϊκών κρατών –μεταξύ των οποίων συμμετέχει ενεργά και η Ελλάδα– προχωρά τις διαβουλεύσεις με τη Ρουάντα. Το εγχείρημα, το οποίο αποσκοπεί στη μεταφορά υπηκόων τρίτων χωρών των οποίων τα αιτήματα παραμονής έχουν απορριφθεί, αναμένεται να λάβει την τελική του μορφή στις αρχές του 2027. Σύμφωνα με τον τρέχοντα σχεδιασμό, η αρχική εφαρμογή θα έχει πιλοτικό χαρακτήρα διάρκειας δύο ετών, προβλέποντας ταυτόχρονη φιλοξενία περίπου 100 ατόμων.
Το προφίλ των μεταναστών και τα αυστηρά κριτήρια αποκλεισμού
Το προτεινόμενο μοντέλο απευθύνεται αποκλειστικά σε πολίτες τρίτων χωρών που διαμένουν παράνομα στο έδαφος των πέντε ευρωπαϊκών κρατών και για τους οποίους έχει ήδη εκδοθεί τελεσίδικη και εκτελεστή απόφαση απομάκρυνσης ή επιστροφής. Αντίθετα, τίθενται σαφείς κόκκινες γραμμές σχετικά με τις ευάλωτες ομάδες και το διεθνές δίκαιο: από τις διαδικασίες εξαιρούνται ρητά όσοι δικαιούνται άσυλο ή διεθνή προστασία, τα πρόσωπα με νόμιμο τίτλο παραμονής, καθώς και οι ασυνόδευτοι ανήλικοι.
Κάθε υπόθεση θα εξετάζεται αυστηρά σε ατομική βάση πριν από οποιαδήποτε μετακίνηση, με πλήρη σεβασμό των θεμελιωδών ανθρωπίνων δικαιωμάτων και της αρχής της μη επαναπροώθησης. Όπως επισημαίνουν αρμόδιες πηγές, οι πρώτες εθνικές αποφάσεις θα μπορούν να εκδοθούν αμέσως μετά την επικύρωση της τελικής συμφωνίας, ενώ το πότε θα ξεκινήσουν οι πρώτες πτήσεις μεταφοράς θα εξαρτηθεί από τους ρυθμούς των εσωτερικών διαδικασιών κάθε συμμετέχουσας χώρας.
Συνθήκες διαμονής, δυνατότητες ένταξης και οικειοθελής αποχώρηση
Με την είσοδό τους στη Ρουάντα, οι μεταφερόμενοι θα λαμβάνουν άδεια διαμονής και θα οδηγούνται αρχικά σε έναν ανοιχτό, προσωρινό χώρο υποδοχής, όπου θα καλύπτονται οι πρωταρχικές ανάγκες στέγασης, διατροφής και υγειονομικής μέριμνας. Στη συνέχεια, θα μεταφέρονται σε μακροχρόνια καταλύματα, αποκτώντας τη δυνατότητα ομαλής κοινωνικοοικονομικής ένταξης στην τοπική κοινωνία μέσω της πρόσβασης στην αγορά εργασίας, την εκπαίδευση, την επαγγελματική κατάρτιση και τις υπηρεσίες υγείας.
Για όσους δεν επιθυμούν να παραμείνουν στο αφρικανικό κράτος, διατηρείται ακέραιο το δικαίωμα της οικειοθελούς αποχώρησης. Σε αυτή την περίπτωση, οι μετανάστες θα μπορούν να επιστρέψουν στην πατρίδα τους ή να μεταβούν σε άλλη χώρα όπου διαθέτουν νόμιμο δικαίωμα εισόδου, λαμβάνοντας υποστήριξη μέσα από ειδικά προγράμματα επαναπατρισμού.
Χρηματοδότηση, διεθνείς οργανισμοί και το ελληνικό αποτύπωμα
Το άμεσο λειτουργικό κόστος των εγκαταστάσεων και της κατάρτισης θα αναληφθεί από τα πέντε κράτη της πρωτοβουλίας, ενώ αναζητούνται συνέργειες μέσω υφιστάμενων δομών και η δυνατότητα αξιοποίησης ευρωπαϊκών κονδυλίων. Καθοριστική κρίνεται η παρουσία διεθνών οργανισμών: ο Διεθνής Οργανισμός Μετανάστευσης (ΔΟΜ) εξετάζει τη συμμετοχή του στην υποδοχή και την υποστήριξη των οικειοθελών επιστροφών, ενώ η Ύπατη Αρμοστεία του ΟΗΕ για τους Πρόσφυγες παρέχει συμβουλευτικό ρόλο ώστε να διασφαλιστεί η πλήρης συμβατότητα με το διεθνές προσφυγικό δίκαιο.
Παράλληλα, στο πλαίσιο της διμερούς συνεργασίας, η Ελλάδα διερευνά τομές αμοιβαίου οφέλους με τη Ρουάντα πέρα από τη διαχείριση του μεταναστευτικού. Ειδικότερα, εξετάζεται η χορήγηση υποτροφιών σε αριστούχους Ρουαντέζους φοιτητές για σπουδές σε ξενόγλωσσα προγράμματα ελληνικών πανεπιστημίων, ενισχύοντας την ακαδημαϊκή διπλωματία και τη στρατηγική εξωστρέφεια των δύο χωρών.
























