OFF THE RECORD: Άντε καλέ σιγά, κόβονται τα ρουσφέτια;
Μια παρέμβαση με σαφές κοινωνικό και θεσμικό αποτύπωμα επιχειρεί ο Κυριάκος Πιερρακάκης, βάζοντας στο επίκεντρο ένα χρόνιο πρόβλημα του ελληνικού Δημοσίου: τις καθυστερήσεις στην απονομή δικαιοσύνης και, κυρίως, στην καταβολή αποζημιώσεων σε πολίτες που έχουν ήδη δοκιμαστεί σκληρά. Με επιστολή του προς το Νομικό Συμβούλιο του Κράτους, ο υπουργός Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών ζητά την επιτάχυνση των διαδικασιών για υποθέσεις που χρονίζουν, δίνοντας προτεραιότητα σε εκείνες που αφορούν τραγωδίες όπως το Μάτι, η Μάνδρα και τα Τέμπη.
Η πρωτοβουλία αυτή δεν είναι απλώς μια διοικητική κατεύθυνση. Είναι μια πολιτική επιλογή με ξεκάθαρο μήνυμα: το κράτος δεν μπορεί να λειτουργεί ως αντίδικος των πολιτών όταν η πραγματικότητα έχει ήδη κριθεί από τα γεγονότα. Σε περιπτώσεις όπου τα ένδικα μέσα είναι προδήλως αβάσιμα ή δεν έχουν ουσιαστικές πιθανότητες ευδοκίμησης, η εμμονή σε μακροχρόνιες δικαστικές διαμάχες δεν υπηρετεί ούτε το δημόσιο συμφέρον ούτε την έννοια της δικαιοσύνης.
Η κατεύθυνση που δίνεται προς το Νομικό Συμβούλιο του Κράτους είναι σαφής: προτεραιοποίηση των αιτήσεων για εξώδικες ή συμβιβαστικές λύσεις και αποφυγή άσκοπων αντιδικιών. Με άλλα λόγια, το Δημόσιο καλείται να λειτουργήσει με ρεαλισμό και υπευθυνότητα, αναγνωρίζοντας ότι σε πολλές περιπτώσεις η καθυστέρηση ισοδυναμεί με δεύτερη αδικία για τους πληγέντες.
Η σημασία αυτής της προσέγγισης γίνεται ακόμη πιο έντονη αν ληφθεί υπόψη το ιστορικό των συγκεκριμένων υποθέσεων. Οι τραγωδίες στο Μάτι και τη Μάνδρα, όπως και το δυστύχημα στα Τέμπη, άφησαν πίσω τους όχι μόνο ανθρώπινες απώλειες, αλλά και ένα βαρύ φορτίο για τις οικογένειες των θυμάτων και τους τραυματίες. Η πολύχρονη αναμονή για δικαίωση επιβαρύνει περαιτέρω αυτή την ήδη δύσκολη κατάσταση.
Από τη γραφειοκρατία στη δικαίωση
Η κυβέρνηση επιχειρεί να αλλάξει το υπόδειγμα διαχείρισης τέτοιων υποθέσεων. Αντί για μια άκαμπτη γραφειοκρατική λογική που οδηγεί σε ατέρμονες δικαστικές διαμάχες, επιλέγει μια πιο ευέλικτη και ανθρώπινη προσέγγιση, με στόχο την ταχεία επίλυση και την ουσιαστική στήριξη των πολιτών. Η απόφαση του Υπουργικού Συμβουλίου να μην ασκούνται ένδικα μέσα σε συγκεκριμένες περιπτώσεις ή να υπάρχει παραίτηση από αυτά εντάσσεται ακριβώς σε αυτή τη στρατηγική.
Τα πρώτα αποτελέσματα δείχνουν ότι η κατεύθυνση αυτή αποδίδει. Η αύξηση των καταβολών αποζημιώσεων και η επιτάχυνση των διαδικασιών σε υποθέσεις του παρελθόντος αποδεικνύουν ότι, όταν υπάρχει πολιτική βούληση, μπορούν να ξεπεραστούν χρόνιες παθογένειες. Δεν πρόκειται για θεωρητική συζήτηση, αλλά για μετρήσιμη πρόοδο που αγγίζει άμεσα τη ζωή των πολιτών.
Παράλληλα, η ενεργοποίηση του Νομικού Συμβουλίου του Κράτους ως εργαλείου ταχείας διευθέτησης διαφορών συμβάλλει και στην αποσυμφόρηση της Δικαιοσύνης. Σε ένα σύστημα που ήδη επιβαρύνεται από μεγάλους χρόνους εκδίκασης, η αποφυγή περιττών υποθέσεων αποτελεί κρίσιμο παράγοντα για τη συνολική του λειτουργία.
Σε τελική ανάλυση, η πρωτοβουλία Πιερρακάκη δεν αφορά μόνο το παρελθόν, αλλά και το μέλλον. Διαμορφώνει ένα διαφορετικό πρότυπο σχέσης κράτους-πολίτη, όπου η ευθύνη αναλαμβάνεται χωρίς καθυστερήσεις και η δικαίωση δεν μετατίθεται επ’ αόριστον. Και αυτό, σε μια χώρα που έχει πληρώσει ακριβά τις αδυναμίες του διοικητικού της μηχανισμού, αποτελεί μια ουσιαστική τομή.