Παπούρα: «Ώρα μηδέν» για το μινωικό μνημείο – Σοβαρές καταγγελίες αρχαιολόγων για το ραντάρ στο Καστέλι

Σε κατάσταση συναγερμού βρίσκεται η επιστημονική κοινότητα μετά τις τελευταίες εξελίξεις γύρω από το μοναδικό μινωικό κυκλικό οικοδόμημα στον λόφο Παπούρα, στο Καστέλι Ηρακλείου.

Με κοινή τους παρέμβαση υπό τον δραματικό τίτλο «Παπούρα: Ώρα μηδέν», σύλλογοι αρχαιολόγων εκφράζουν την έντονη αντίθεσή τους στον σχεδιασμό εγκατάστασης του συστήματος ραντάρ για το υπό κατασκευή νέο διεθνές αεροδρόμιο, κρούοντας τον κώδωνα του κινδύνου για την ακεραιότητα της σπουδαιότερης ίσως αρχαιολογικής ανακάλυψης των τελευταίων δεκαετιών.

Η αντίδραση των αρχαιολόγων αναζωπυρώθηκε έπειτα από την απόφαση του Συμβουλίου της Επικρατείας (ΣτΕ), το οποίο απέρριψε σχετική προσφυγή. Όπως υποστηρίζουν οι εκπρόσωποι των αρχαιολόγων, το ανώτατο ακυρωτικό δικαστήριο έλαβε υπόψη ελλιπή στοιχεία και μια συνοπτική προμελέτη λίγων σελίδων, αγνοώντας ως εκπρόθεσμη την εμπεριστατωμένη πρόταση εναλλακτικών λύσεων που συνέταξε το Εθνικό Μετσόβιο Πολυτεχνείο (ΕΜΠ) για λογαριασμό του Δήμου.

Εκρήξεις και ορύγματα δίπλα στο μνημείο 4.500 ετών

Το κυκλικό κτήριο στην κορυφή της Παπούρας, ηλικίας σχεδόν 4.500 ετών, αποτελεί ένα από τα παλαιότερα και καλύτερα διατηρημένα μνημειακά οικοδομήματα στη Μεσόγειο. Παρ’ όλα αυτά, όπως καταγγέλλεται, η ανασκαφή βρίσκεται ακόμη σε εξέλιξη, ενώ δεν έχουν ολοκληρωθεί οι κρίσιμες εργασίες συντήρησης και στερέωσης των τοίχων, οι οποίοι είναι κατασκευασμένοι από πέτρα και λάσπη.

Σύμφωνα με την ανακοίνωση των συλλόγων, οι σχεδιαζόμενες παρεμβάσεις απειλούν άμεσα την επιβίωση του χώρου. Προβλέπονται τεράστια ορύγματα συνολικής έκτασης περίπου 40 στρεμμάτων περιμετρικά του οικοδομήματος, καθώς και η εκκίνηση εργασιών λατόμευσης με τη χρήση εκρηκτικών υλών.

Η μετατροπή του λόφου σε εργοτάξιο βαρέων οχημάτων εκτιμάται ότι θα προκαλέσει ανεπανόρθωτες φθορές στο εύρημα, ακυρώνοντας τη δυνατότητα των πολιτών να το επισκεφθούν στο φυσικό του τοπίο.

Καταγγελίες για έλλειψη μελετών και αδιαφάνεια

Οι αρχαιολόγοι εξαπολύουν βαριές κατηγορίες κατά της ηγεσίας του Υπουργείου Πολιτισμού, υποστηρίζοντας ότι το μνημείο αντιμετωπίζεται ως απλό εμπόδιο στην ταχεία ολοκλήρωση του έργου. Ειδικότερα, επισημαίνουν ότι:

• Δεν υπάρχει οριστική μελέτη χωροθέτησης: Οι εργασίες προωθούνται βάσει προκαταρκτικών σχεδίων, χωρίς να εξετάζεται ο περιορισμός των αποστάσεων και του βάθους των εκσκαφών προς όφελος του αρχαιολογικού χώρου.
• Πάγωμα μελετών προστασίας: Δεν έχουν εκπονηθεί οι απαραίτητες μελέτες συντήρησης, ανάδειξης και στατικής επάρκειας που όριζε το Κεντρικό Αρχαιολογικό Συμβούλιο (ΚΑΣ), ενώ απουσιάζει ακόμα και η πρόνοια για ένα προστατευτικό στέγαστρο.
• Αδιαφανείς διαδικασίες ανάθεσης: Καταγγέλλεται η απευθείας ανάθεση των σχετικών μελετών σε ιδιωτικό αρχιτεκτονικό γραφείο μέσω του αναδόχου, με δαπάνη που ξεπερνά το μισό εκατομμύριο ευρώ δημόσιου χρήματος, χωρίς διαγωνιστικές διαδικασίες.

Η υπόθεση της Παπούρας εξελίσσεται σε ένα μείζον πεδίο σύγκρουσης ανάμεσα στην ανάγκη ολοκλήρωσης των μεγάλων αναπτυξιακών υποδομών και την υποχρέωση διαφύλαξης της πολιτιστικής κληρονομιάς, με τους επιστήμονες να ζητούν άμεση αναθεώρηση των σχεδίων πριν να είναι αργά.