OFF THE RECORD: Άντε καλέ σιγά, κόβονται τα ρουσφέτια;
Η κυβέρνηση επενδύει στη θεσμική ατζέντα για να αναδείξει το δίλημμα «σταθερότητα ή τοξικότητα» απέναντι σε μια κατακερματισμένη αντιπολίτευση.
Με μια ομιλία που είχε σαφές προεκλογικό και ταυτόχρονα θεσμικό αποτύπωμα, ο Κυριάκος Μητσοτάκης επιχείρησε να αλλάξει την ατζέντα και να μεταφέρει το πολιτικό παιχνίδι σε ένα πεδίο όπου η κυβέρνηση αισθάνεται ότι υπερέχει: τις μεγάλες μεταρρυθμίσεις και τη θεσμική ανασυγκρότηση της χώρας. Η συζήτηση για τη συνταγματική αναθεώρηση μόνο τεχνική δεν είναι. Είναι βαθιά πολιτική. Και στο Μαξίμου θεωρούν ότι μπορεί να εξελιχθεί σε βασικό όχημα πολιτικής κυριαρχίας μέχρι τις εκλογές.
Ο πρωθυπουργός δεν παρουσίασε απλώς έναν κατάλογο αλλαγών. Επιχείρησε να χτίσει ένα συνολικό αφήγημα για την «Ελλάδα της επόμενης δεκαετίας», απέναντι — όπως υποστηρίζουν κυβερνητικά στελέχη — σε μια αντιπολίτευση εγκλωβισμένη είτε στην τοξικότητα είτε στην πολιτική αμηχανία. Το μήνυμα ήταν σαφές: η Νέα Δημοκρατία συζητά για το μέλλον του κράτους, ενώ οι αντίπαλοί της αναλώνονται σε καταγγελίες, θεωρίες και εσωτερικά αδιέξοδα.
30 προτεινόμενες αλλαγές
Η αναφορά στις περίπου 30 προτεινόμενες αλλαγές είχε πολλαπλούς αποδέκτες. Η αξιολόγηση στο Δημόσιο και ο επανακαθορισμός της μονιμότητας απευθύνονται στη μεσαία τάξη που απαιτεί αποτελεσματικό κράτος. Τα μη κρατικά πανεπιστήμια και η επιστολική ψήφος μιλούν σε ένα πιο μεταρρυθμιστικό και φιλελεύθερο ακροατήριο. Η συνταγματική κατοχύρωση της ελληνικής γλώσσας και της σημαίας αγγίζει πιο παραδοσιακά και συντηρητικά αντανακλαστικά. Ουσιαστικά, ο Κυριάκος Μητσοτάκης επιχείρησε να ενώσει διαφορετικά ακροατήρια κάτω από μία κοινή έννοια: τη «σταθερή πρόοδο».
Δεν ήταν τυχαία ούτε η επιμονή του στη διάκριση ανάμεσα στην πολιτική σταθερότητα και τη «μίζερη εσωστρέφεια». Το τελευταίο διάστημα, οι εσωκομματικές γκρίνιες και οι δημόσιες διαφοροποιήσεις βουλευτών είχαν δημιουργήσει μια εικόνα εσωτερικής φθοράς. Ο πρωθυπουργός προσπάθησε να βάλει τέλος σε αυτή τη συζήτηση χωρίς μετωπική σύγκρουση, στέλνοντας όμως σαφές μήνυμα πειθαρχίας και πολιτικού προσανατολισμού. Στο κυβερνητικό στρατόπεδο γνωρίζουν καλά ότι η εικόνα της παράταξης αποτελεί κρίσιμο παράγοντα ενόψει μιας παρατεταμένης προεκλογικής περιόδου.
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον είχε και η αναφορά του στην υπόθεση των άρσεων ασυλίας και στην ευρωπαϊκή εισαγγελία. Η φράση «καθαρός ουρανός δεν φοβάται αστραπές» ήταν προφανώς σχεδιασμένη για να δείξει αυτοπεποίθηση και να ακυρώσει το αφήγημα περί πολιτικής αποσταθεροποίησης μέσω σκανδαλολογίας. Στο Μαξίμου θεωρούν ότι η αντιπολίτευση επενδύει σχεδόν αποκλειστικά στη δημιουργία σκιών, επειδή αδυνατεί να παρουσιάσει πειστική εναλλακτική πρόταση εξουσίας.
Το δίλημμα
Παράλληλα, ο Κυριάκος Μητσοτάκης επανέφερε εμμέσως το βασικό δίλημμα που θα κυριαρχήσει μέχρι τις εκλογές: ποιος μπορεί να κυβερνήσει σε ένα διεθνές περιβάλλον γεωπολιτικής και οικονομικής αστάθειας. Η αναφορά στους «υπαρξιακούς κινδύνους» μόνο τυχαία δεν ήταν. Από τη Μέση Ανατολή μέχρι την ενεργειακή ασφάλεια και την οικονομική αβεβαιότητα, η κυβέρνηση επιχειρεί να παρουσιάσει τη ΝΔ ως τη μοναδική δύναμη θεσμικής και πολιτικής συνέχειας.
Και κάπου εκεί βρίσκεται ίσως το πιο ουσιαστικό στοιχείο της χθεσινής παρέμβασης. Η κυβέρνηση δεν θέλει απλώς να υπερασπιστεί το έργο της. Θέλει να εμφανιστεί ως η μόνη πολιτική δύναμη που εξακολουθεί να παράγει στρατηγική για τη χώρα. Σε αντίθεση — όπως λένε κυβερνητικά στελέχη — με μια αντιπολίτευση που oscillates ανάμεσα στον λαϊκισμό, την εσωτερική κρίση και την πολιτική αδυναμία.
Η συνταγματική αναθεώρηση, λοιπόν, δεν είναι μόνο θεσμική πρωτοβουλία. Είναι και πολιτικό στοίχημα ηγεμονίας. Και ο Κυριάκος Μητσοτάκης δείχνει αποφασισμένος να το παίξει μέχρι τέλους.