Η Σύνοδος Κορυφής της Πέμπτης ανέδειξε με τον πιο καθαρό τρόπο ότι η Ευρώπη εισέρχεται σε μια νέα, πιο απαιτητική φάση των διατλαντικών σχέσεων. Και σε αυτή τη φάση, ο Κυριάκος Μητσοτάκης επιλέγει συνειδητά τον ρόλο του σταθερού συνομιλητή, του ηγέτη που μιλά χωρίς αυταπάτες αλλά και χωρίς ιδεολογικά αντανακλαστικά. Η συνέντευξή του στο Euronews δεν ήταν απλώς μια αποτίμηση της Συνόδου· ήταν ένα μήνυμα πολιτικής ωριμότητας σε ένα περιβάλλον γεωπολιτικής ρευστότητας.
Η παραδοχή ότι «οι διατλαντικές σχέσεις γίνονται πιο πολύπλοκες» δεν συνιστά αδυναμία, αλλά ρεαλισμό. Η Ευρώπη, όπως τόνισε, οφείλει να υπερασπιστεί τα δικά της συμφέροντα και να πάψει να λειτουργεί ως παθητικός παρατηρητής των αμερικανικών εξελίξεων. Αυτό ακριβώς είναι το πολιτικό αποτύπωμα της κυβέρνησης Μητσοτάκη: στρατηγική αυτονομία, χωρίς ρήξεις και χωρίς εύκολες κορώνες.
Η παρουσία του Ντόναλντ Τραμπ στη σκιά της Συνόδου ήταν αναπόφευκτη. Όμως ο Έλληνας πρωθυπουργός δεν εγκλωβίστηκε στο εύκολο αντι-τραμπικό αφήγημα. Αντιθέτως, επεσήμανε την ουσία: οι δηλώσεις αποκλιμάκωσης για τη Γροιλανδία είχαν σημασία και η Ευρώπη, πλην της συνήθους εξαίρεσης της Ουγγαρίας, στάθηκε ενωμένη στο πλευρό της Δανίας. Το μήνυμα ήταν σαφές: η Ευρώπη μπορεί να έχει εσωτερικές αποκλίσεις, αλλά όταν πιέζεται, απαντά με μία φωνή.
Από τη στρατηγική αυτονομία στη γεωπολιτική ενηλικίωση
Ιδιαίτερη σημασία είχε η απάντηση του Κυριάκου Μητσοτάκη στις αιχμές του Ρόμπερτ Φίτσο περί «χαμένου χρόνου». Το ποτήρι, όπως είπε, μπορεί να ιδωθεί μισογεμάτο ή μισοάδειο. Η ουσία, όμως, είναι ότι η ευρωπαϊκή στρατηγική αυτονομία επιταχύνεται. Και εδώ ο πρωθυπουργός υπενθύμισε κάτι που συχνά αποσιωπάται: ήταν από τους πρώτους Ευρωπαίους ηγέτες που μίλησαν ανοιχτά για την ανάγκη ενίσχυσης της κοινής άμυνας, πολύ πριν γίνει μόδα στις Βρυξέλλες.
Στο ίδιο πλαίσιο κινήθηκε και η τοποθέτησή του για τις σχέσεις ΗΠΑ–ΕΕ. Ειλικρίνεια, σεβασμός και ουσιαστικός διάλογος, μακριά από κάμερες, συμβούλους και κινητά. Μια περιγραφή που παραπέμπει περισσότερο σε διπλωματία ουσίας και λιγότερο σε επικοινωνιακά πυροτεχνήματα.
Στο μέτωπο της Γάζας, ο Μητσοτάκης απέφυγε τόσο τον εύκολο ενθουσιασμό όσο και τη στείρα απόρριψη. Αναγνώρισε τον καθοριστικό ρόλο του Τραμπ στην επίτευξη ανακωχής, υπογράμμισε όμως την ανάγκη ευρωπαϊκής παρουσίας στο μέλλον της περιοχής. Η Ελλάδα, όπως ξεκαθάρισε, θέλει να είναι μέρος της λύσης, όχι κομπάρσος σε σχέδια τρίτων.
Τέλος, η αναφορά στη συμφωνία με τις χώρες της Mercosur ανέδειξε το οικονομικό υπόβαθρο της εξωτερικής πολιτικής: η Ελλάδα είναι μια μεσαίου μεγέθους, ανοιχτή οικονομία και έχει συμφέρον από μια διεθνή τάξη υπέρ του ελεύθερου εμπορίου. Χωρίς φοβικά σύνδρομα, αλλά και χωρίς αφέλεια.
Σε μια Ευρώπη που αναζητά ρόλο και πυξίδα, ο Κυριάκος Μητσοτάκης εμφανίζεται να έχει επιλέξει και τα δύο. Και αυτό, είτε αρέσει είτε όχι στους μόνιμους επικριτές, τον καθιστά συνομιλητή πρώτης γραμμής.
