Meteo: Τι είναι ο «διψασμένος αέρας» και πώς αυξάνει τον κίνδυνο πυρκαγιάς

Έναν κρίσιμο, πλην όμως λιγότερο γνωστό στο ευρύ κοινό, πυρομετεωρολογικό δείκτη φέρνουν στο προσκήνιο οι επιστήμονες της επιστημονικής ομάδας του Meteo, εξηγώντας τον μηχανισμό με τον οποίο ο ατμοσφαιρικός «διψασμένος αέρας» τροφοδοτεί τον κίνδυνο των δασικών πυρκαγιών στη χώρα μας. Σύμφωνα με τις αναλύσεις, ο ρόλος της ατμοσφαιρικής υγρασίας και της θερμοκρασίας αποδεικνύεται καθοριστικός για την ευφλεκτότητα της βλάστησης.

Όπως επισημαίνουν οι μετεωρολόγοι, η φυσική ικανότητα του αέρα να συγκρατεί υδρατμούς αυξάνεται αναλογικά με τη θερμοκρασία. Ενδεικτικά, για κάθε άνοδο της θερμοκρασίας κατά έναν βαθμό Κελσίου, ο αέρας μπορεί να χωρέσει έως και 7% περισσότερους υδρατμούς. Με απλά λόγια, ο θερμός αέρας χαρακτηρίζεται από μεγαλύτερη «δίψα» σε σύγκριση με τον ψυχρό. Προκειμένου να «ξεδιψάσει», αναζητά και απορροφά υδρατμούς από παντού: από τους υδάτινους πόρους και τη βλάστηση, μέχρι και από το ανθρώπινο δέρμα μέσω της εφίδρωσης.

Αυτή η ζήτηση ποσοτικοποιείται μέσω του λεγόμενου ελλείμματος τάσης υδρατμών (Vapor Pressure Deficit – VPD). Ο δείκτης αυτός εκφράζει ακριβώς τη διαφορά ανάμεσα στους υδρατμούς που χρειάζεται ο αέρας για να κορεστεί και σε αυτούς που πράγματι περιέχει. Όσο υψηλότερο είναι το έλλειμμα τάσης υδρατμών, τόσο πιο «διψασμένος» είναι ο αέρας και τόσο μεγαλύτερη ποσότητα υγρασίας απαιτείται για να καλυφθεί η διαφορά.

Η επίδραση του φαινομένου αυτού στα δασικά οικοσυστήματα είναι άμεση. Τόσο η νεκρή όσο και η ζωντανή βλάστηση ανταλλάσσουν διαρκώς υδρατμούς με το περιβάλλον. Όταν το έλλειμμα τάσης υδρατμών είναι χαμηλό, ο αέρας «τραβάει» ελάχιστη υγρασία από τα φυτά, επιτρέποντάς τους να διατηρούν τα αποθέματά τους. Αντίθετα, όταν το έλλειμμα είναι μεγάλο, ο αέρας απομυζά γρήγορα την υγρασία από τα δασικά καύσιμα.

Η απώλεια αυτής της υγρασίας οδηγεί μαθηματικά σε ραγδαία αύξηση της ευφλεκτότητας. Τα αποξηραμένα δασικά καύσιμα απαιτούν πλέον ελάχιστο χρόνο για την ανάφλεξή τους. Συνεπώς, τα υψηλά επίπεδα του ελλείμματος τάσης υδρατμών λειτουργούν ως πολλαπλασιαστής επικινδυνότητας, διευκολύνοντας όχι μόνο την εκδήλωση νέων εστιών, αλλά και την ταχεία εξάπλωσή τους, ακόμη και σε περιπτώσεις όπου οι άνεμοι πνέουν με μέτριες εντάσεις.

Ενόψει των πολύ θερμών και ξηρών συνθηκών που προβλέπονται για τις επόμενες ημέρες, οι ειδικοί προειδοποιούν ότι το έλλειμμα τάσης υδρατμών θα ενταθεί περαιτέρω. Η εξέλιξη αυτή αναμένεται να επιβαρύνει ακόμα περισσότερο την κατάσταση στα δασικά οικοσύστήματα, καθιστώντας επιτακτική την ανάγκη για αυξημένη επαγρύπνηση των αρμόδιων αρχών και των πολιτών.