OFF THE RECORD: Άντε καλέ σιγά, κόβονται τα ρουσφέτια;
Ο Κώστας Καραμανλής επαναφέρει τη ρητορική της «πολυδιάστατης εξωτερικής πολιτικής», υπερασπιζόμενος τη στρατηγική προσέγγιση με Κίνα και Cosco.
Με φόντο τη ραγδαία μεταβολή των διεθνών γεωπολιτικών ισορροπιών, ο Κώστας Καραμανλής επέλεξε να υπερασπιστεί δημόσια τη στρατηγική συνεργασία Ελλάδας – Κίνας και τη συμφωνία με την Cosco για το λιμάνι του Πειραιά, επαναφέροντας στο προσκήνιο το αφήγημα της «πολυδιάστατης εξωτερικής πολιτικής». Ο πρώην πρωθυπουργός παρουσίασε τη συμφωνία ως εθνική επιτυχία με αμοιβαία οικονομικά οφέλη, επιχειρώντας ουσιαστικά μια συνολική πολιτική δικαίωση της περιόδου διακυβέρνησής του. Ωστόσο, οι αναφορές του σε «κατευναστικό ρόλο» της Κίνας και σε γεωπολιτικές ισορροπίες άλλης εποχής προκαλούν ερωτήματα για το κατά πόσο ο καραμανλισμός εξακολουθεί να διαβάζει τον σημερινό κόσμο με όρους δεκαετίας 2000, αγνοώντας τις νέες διεθνείς εντάσεις, την ευρωπαϊκή καχυποψία απέναντι στο Πεκίνο και τη συνολική αναδιάταξη ισχύος μετά την ουκρανική κρίση.
Ιστορική δικαίωση;
Ο Κώστας Καραμανλής επιχείρησε να παρουσιάσει τη συμφωνία με την Cosco ως ιστορική δικαίωση της δικής του εξωτερικής πολιτικής. Μόνο που η σημερινή πραγματικότητα απέχει πολύ από το διεθνές περιβάλλον μέσα στο οποίο ελήφθησαν εκείνες οι αποφάσεις. Την ώρα που ΗΠΑ και Ευρώπη αντιμετωπίζουν πλέον την Κίνα ως στρατηγικό ανταγωνιστή και όχι ως «ουδέτερο επενδυτή», ο πρώην πρωθυπουργός μοιάζει να αναπολεί μια εποχή όπου η Ελλάδα επιχειρούσε να ισορροπήσει ανάμεσα στη Δύση, τη Μόσχα και το Πεκίνο χωρίς ιδιαίτερο κόστος ή πίεση.
Η αναφορά του μάλιστα στην «μη παρεμβατική πολιτική» της Κίνας φανερώνει μια πολιτική ανάγνωση που δύσκολα συμβαδίζει με τη σημερινή διεθνή πραγματικότητα. Από την Ταϊβάν μέχρι τις εμπορικές συγκρούσεις με την Ευρωπαϊκή Ένωση και την ανοιχτή γεωπολιτική αντιπαράθεση με τις ΗΠΑ, το Πεκίνο μόνο ως ουδέτερος παράγοντας σταθερότητας δεν αντιμετωπίζεται πλέον από τη Δύση. Ο κ. Καραμανλής, ωστόσο, δείχνει να επιμένει σε ένα αφήγημα γεωπολιτικής «ισορροπίας», το οποίο μπορεί να λειτουργούσε επικοινωνιακά πριν από δεκαπέντε χρόνια, αλλά σήμερα ακούγεται ξεπερασμένο και πολιτικά αμήχανο.
Ταυτόχρονα, η προσπάθεια διαρκούς πολιτικής δικαίωσης της περιόδου διακυβέρνησής του αγνοεί βολικά και τις πιο δύσκολες πτυχές εκείνης της εποχής. Η Cosco ασφαλώς συνέβαλε στην ανάπτυξη του λιμανιού του Πειραιά, όμως η συζήτηση δεν μπορεί να γίνεται σαν να μην υπήρξαν ποτέ ενστάσεις για ζητήματα στρατηγικής εξάρτησης, κρατικού ελέγχου κρίσιμων υποδομών ή γεωοικονομικής επιρροής της Κίνας στην Ευρώπη. Η απόλυτη ωραιοποίηση εκείνων των επιλογών δείχνει περισσότερο πολιτική νοσταλγία παρά ψύχραιμη αποτίμηση.
Τελικά, ο Κώστας Καραμανλής συνεχίζει να μιλά σαν να απευθύνεται σε έναν κόσμο που δεν υπάρχει πια. Η εποχή των «εύκολων ισορροπιών» ανάμεσα σε Δύση, Ρωσία και Κίνα έχει τελειώσει οριστικά και η διεθνής σκηνή λειτουργεί πλέον με πολύ πιο σκληρούς όρους γεωπολιτικής αντιπαράθεσης. Και όσο ο καραμανλισμός επιμένει να αντιμετωπίζει τη νέα πραγματικότητα με εργαλεία και αφηγήματα του παρελθόντος, τόσο περισσότερο μοιάζει πολιτικά εγκλωβισμένος σε μια εποχή που έχει ήδη κλείσει τον κύκλο της.