Στις αρμόδιες κοινοβουλευτικές επιτροπές συνεχίστηκε η επεξεργασία του νομοσχεδίου του Υπουργείο Κλιματικής Κρίσης και Πολιτικής Προστασίας με τίτλο «Ενεργή μάχη», και το πολιτικό αποτύπωμα είναι σαφές: η κυβέρνηση επιχειρεί μια συνολική αναδιάταξη του μοντέλου διαχείρισης κινδύνων, μετατοπίζοντας το κέντρο βάρους από την καταστολή στην πρόληψη και στη θεσμική ετοιμότητα.
Το ενδιαφέρον δεν βρίσκεται μόνο στις διατάξεις καθαυτές, αλλά στη σχεδόν καθολική –με επιμέρους ενστάσεις– αποδοχή από φορείς, επιστημονική κοινότητα και επαγγελματικές ενώσεις. Σε μια χώρα που παραδοσιακά αντιδρά μετά την καταστροφή, η συζήτηση για δομημένη πρόληψη αποτελεί πολιτική επιλογή με στρατηγικό βάθος.
Η επιμήκυνση της προθεσμίας καθαρισμού οικοπέδων από 30 σε 76 ημέρες και η θέσπιση ανώτατου ορίου προστίμου 2.000 ευρώ, που χαιρέτισε ο πρόεδρος της Πανελλήνια Ομοσπονδία Ιδιοκτητών Ακινήτων, Στράτος Παραδιάς, αποτυπώνει μια ρεαλιστική προσέγγιση: κανόνες που μπορούν να εφαρμοστούν. Η συμμόρφωση δεν επιτυγχάνεται με υπερβολές αλλά με σαφή, βιώσιμα πλαίσια. Η αντιπυρική περίοδος δεν επιδέχεται ιδεολογικές αγκυλώσεις· απαιτεί πρακτικότητα.
Περιφερειακά Κέντρα και επιστημονική θωράκιση
Ιδιαίτερης σημασίας είναι η πρόβλεψη για Περιφερειακά και Τοπικά Κέντρα Διαχείρισης Κινδύνου. Ο καθηγητής Σεισμολογίας του Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης Κωνσταντίνος Παπαζάχος μίλησε για ουσιαστική αναβάθμιση: τα κέντρα δεν θα λειτουργούν μόνο επιχειρησιακά, αλλά και ως κόμβοι παρατήρησης σεισμικού και ηφαιστειακού κινδύνου. Πρόκειται για κρίσιμη μετατόπιση από τον παθητικό συντονισμό σε ενεργή επιτήρηση.
Ο Ευθύμιος Λέκκας από το Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών επεσήμανε ότι το πλαίσιο κινείται «στη σωστή κατεύθυνση», προσφέροντας εργαλεία μείωσης της διακινδύνευσης. Ο Χρήστος Ζερεφός από την Ακαδημία Αθηνών μίλησε για «σημαντική πληρότητα», υπογραμμίζοντας ότι η Τοπική Αυτοδιοίκηση πρέπει να αναλάβει ρόλο και ευθύνη. Το μήνυμα είναι καθαρό: η Πολιτική Προστασία δεν μπορεί να είναι μονοκεντρική.
Η αποδοχή της πρότασης του Εθνικό Αστεροσκοπείο Αθηνών για συμμετοχή πυρομετεωρολόγων στο ΕΣΚΕΔΙΚ ενισχύει τη διασύνδεση επιστήμης και επιχειρησιακής δράσης. Όταν η πρόγνωση κινδύνου ενσωματώνεται σε πραγματικό χρόνο στη λήψη αποφάσεων, μειώνεται το περιθώριο αιφνιδιασμού. Η ανάγκη πρόσθετης χρηματοδότησης, που επισημάνθηκε, δεν αναιρεί τη θεσμική πρόοδο· αντίθετα, την καθιστά πιο συγκεκριμένη.
Η εισαγωγή της «προδιαγεγραμμένης καύσης» και της «ελεγχόμενης βόσκησης», που στηρίχθηκαν από ερευνητές και αξιωματικούς του Πυροσβεστικού Σώματος, εντάσσει στο ελληνικό πλαίσιο πρακτικές με διεθνές αποτύπωμα. Δεν πρόκειται για πειραματισμό, αλλά για προσαρμογή τεκμηριωμένων μεθόδων πρόληψης στην πηγή του κινδύνου. Η συζήτηση για τη δασική διαχείριση είναι εύλογη, όμως η μεταφορά αρμοδιοτήτων συνοδεύεται από μηχανισμούς λογοδοσίας και συντονισμού.
Αναβάθμιση Πυροσβεστικού Σώματος και εθελοντισμού
Η επαναλειτουργία της Σχολής Αρχιπυροσβεστών μετά από 17 χρόνια, η θεσμοθέτηση πόρων για το Ταμείο Πρόνοιας και η αναβάθμιση της Πυροσβεστικής Ακαδημίας αντανακλούν μια δομική ενίσχυση του ανθρώπινου δυναμικού. Οι τοποθετήσεις της Πανελλήνια Ομοσπονδία Ενώσεων Υπαλλήλων Πυροσβεστικού Σώματος και της Ένωση Αξιωματικών Πυροσβεστικού Σώματος κατέδειξαν ότι διαχρονικά αιτήματα ενσωματώνονται πλέον στο θεσμικό πλαίσιο.
Παράλληλα, «μπαίνει τάξη» στο πεδίο των εθελοντών, όπως επεσήμανε η Πανελλήνια Ένωση Εθελοντών Πυροσβεστικού Σώματος. Η θεσμική ενσωμάτωση του εθελοντισμού, με σαφή διοικητική υπαγωγή και αναγνώριση ρόλων, θωρακίζει την αξιοπιστία του συστήματος. Η Πολιτική Προστασία δεν μπορεί να βασίζεται σε αποσπασματική κινητοποίηση· χρειάζεται οργανωμένη εφεδρεία.
Η Κεντρική Ένωση Δήμων Ελλάδας δήλωσε ότι οι περισσότερες προτάσεις της υιοθετήθηκαν. Το στοιχείο αυτό δεν είναι τυπικό. Δείχνει ότι η Αυτοδιοίκηση παύει να είναι απλός αποδέκτης εντολών και μετατρέπεται σε συνδιαμορφωτή πολιτικής. Το ίδιο ισχύει και για τις παρεμβάσεις επιστημονικών και περιβαλλοντικών οργανώσεων, όπως η WWF Hellas, που είδαν εισηγήσεις τους να ενσωματώνονται.
Υπήρξαν και επιφυλάξεις, ιδίως από εκπροσώπους του Γεωτεχνικό Επιμελητήριο Ελλάδος και της Πανελλήνια Ομοσπονδία Γεωτεχνικών Δημοσίων Υπαλλήλων, οι οποίοι προειδοποίησαν για πιθανή υποβάθμιση της Δασικής Υπηρεσίας. Η κριτική είναι θεμιτή. Όμως το συνολικό πλαίσιο δεν αφαιρεί ρόλους· επιδιώκει συντονισμό. Σε ένα περιβάλλον πολλαπλών κινδύνων –υδρομετεωρολογικών και γεωδυναμικών– ο κατακερματισμός κοστίζει.
Το πολιτικό μήνυμα είναι ευρύτερο. Η κυβέρνηση δεν περιορίζεται σε αποζημιώσεις και εκ των υστέρων παρεμβάσεις. Επενδύει σε μηχανισμούς άντλησης επιχειρησιακών διδαγμάτων, σε θεσμική μνήμη και σε αναβάθμιση της εκπαίδευσης. Σε μια εποχή που η κλιματική κρίση εντείνει την αβεβαιότητα στη Μεσόγειο, η επιλογή της πρόληψης αποτελεί πράξη ευθύνης.
Η μετάβαση δεν θα είναι ανέφελη. Θα απαιτήσει πόρους, διοικητική επάρκεια και συνεχή αξιολόγηση. Όμως το βήμα γίνεται με όρους συγκρότησης, όχι επικοινωνίας. Αν το νομοσχέδιο εφαρμοστεί με συνέπεια, η χώρα θα έχει περάσει από το μοντέλο της αποσπασματικής αντίδρασης σε ένα πλαίσιο θεσμικής ανθεκτικότητας. Και αυτό, σε συνθήκες κλιματικής πίεσης, συνιστά στρατηγική επένδυση στο συλλογικό μέλλον.
