ΗΠΑ: Νομοσχέδιο-“βόμβα” στο Κογκρέσο συνδέει τα εξοπλιστικά της Τουρκίας με τα ανθρώπινα δικαιώματα

Νέα νομοθετική πρωτοβουλία κατατέθηκε στα δύο σώματα του αμερικανικού Κογκρέσου, βάζοντας στο «μικροσκόπιο» την αμερικανική στρατιωτική βοήθεια προς την Τουρκία. Το νομοσχέδιο, με τίτλο «Turkey Human Rights Promotion Act of 2026», συνδέει άμεσα την παροχή εξοπλιστικών προγραμμάτων και στρατιωτικής υποστήριξης στην Άγκυρα με μετρήσιμη πρόοδο στον τομέα των ανθρωπίνων δικαιωμάτων και των δημοκρατικών μεταρρυθμίσεων.

Την πρόταση παρουσίασε στη Βουλή των Αντιπροσώπων η Δημοκρατική Ελληνοαμερικανίδα βουλευτής Ντίνα Τάιτους, ενώ αντίστοιχη πρωτοβουλία κατέθεσε στη Γερουσία ο Δημοκρατικός γερουσιαστής Εντ Μάρκι. Η κίνηση αυτή έρχεται σε μια κρίσιμη συγκυρία, καθώς η Άγκυρα επιδιώκει την επανένταξή της στο πρόγραμμα κατασκευής και απόκτησης των μαχητικών αεροσκαφών F-35, εγείροντας νέες συζητήσεις στην Ουάσιγκτον σχετικά με τα όρια της διπλωματικής και στρατιωτικής συνεργασίας.

Σύμφωνα με τις προβλέψεις του νομοσχεδίου, τίθενται αυστηροί περιορισμοί στη χρηματοδότηση και τη διάθεση αμερικανικού στρατιωτικού υλικού. Συγκεκριμένα, απαγορεύεται η δέσμευση ή η δαπάνη κονδυλίων στο πλαίσιο της Εξωτερικής Στρατιωτικής Χρηματοδότησης και των Πωλήσεων Στρατιωτικού Υλικού σε Ξένες Χώρες, εκτός εάν ο υπουργός Εξωτερικών των ΗΠΑ πιστοποιήσει επισήμως ότι η τουρκική κυβέρνηση έχει προχωρήσει σε ουσιαστικές, διαρκείς και συνεπείς μεταρρυθμίσεις.

Βασικός πυλώνας της προτεινόμενης νομοθεσίας αποτελεί η απαίτηση συμμόρφωσης της Τουρκίας με τις δεσμευτικές αποφάσεις του Ευρωπαϊκού Δικαστηρίου Δικαιωμάτων του Ανθρώπου (ΕΔΔΑ). Μεταξύ άλλων, το νομοσχέδιο αναφέρεται ρητά στην ανάγκη απελευθέρωσης ή δικαίωσης προσώπων υψηλού προφίλ που παραμένουν έγκλειστα, όπως ο Τούρκος ακτιβιστής Οσμάν Καβαλά και ο Κούρδος πολιτικός Σελαχατίν Ντεμιρτάς, υποθέσεις που έχουν προκαλέσει διεθνείς αντιδράσεις.

Παράλληλα, η νομοθετική πρωτοβουλία καθορίζει ως επίσημη πολιτική των Ηνωμένων Πολιτειών την άσκηση συστηματικής πίεσης προς την τουρκική ηγεσία, με στόχο την τήρηση των διεθνών υποχρεώσεών της. Για να διασφαλιστεί η συμμόρφωση, προβλέπεται η υποβολή ετήσιας έκθεσης προς το Κογκρέσο για μια πενταετή περίοδο, με την πρώτη αξιολόγηση να τοποθετείται χρονικά εντός 180 ημερών από την επίσημη έναρξη ισχύος του νόμου.

Κατά τη διάρκεια της παρουσίασης του νομοσχεδίου, ο γερουσιαστής Εντ Μάρκι άσκησε κριτική, υποστηρίζοντας ότι η τουρκική κυβέρνηση συνεχίζει συστηματικά να φυλακίζει δημοσιογράφους, πολιτικά πρόσωπα και μέλη μειονοτικών κοινοτήτων. Η εξέλιξη αυτή αποτυπώνει το αυξανόμενο κλίμα δυσπιστίας στο αμερικανικό Κογκρέσο απέναντι στην τουρκική εξωτερική και εσωτερική πολιτική, δημιουργώντας νέα εμπόδια στις φιλοδοξίες της Άγκυρας για την αναβάθμιση του στρατιωτικού της οπλοστασίου.