Αναβάλλεται για την επόμενη εβδομάδα η κρίσιμη τηλεδιάσκεψη για τον Κάθετο Διάδρομο φυσικού αερίου, εν μέσω ευρωπαϊκής προσπάθειας απεξάρτησης από το ρωσικό αέριο.
Η επόμενη εβδομάδα θα είναι τελικά καθοριστική για την πορεία του Κάθετου Διαδρόμου φυσικού αερίου (Vertical Corridor), καθώς η νέα τηλεδιάσκεψη μεταξύ των εμπλεκόμενων φορέων μετατίθεται χρονικά, προκειμένου να δοθεί περισσότερος χρόνος διαβούλευσης σε ένα ιδιαίτερα σύνθετο ενεργειακό εγχείρημα.
Σύμφωνα με πληροφορίες, κατά τη χθεσινή σύσκεψη οι Βρυξέλλες επανέφεραν με έμφαση το ζήτημα της πλήρους ευθυγράμμισης των υφιστάμενων προϊόντων μεταφοράς με το ευρωπαϊκό κανονιστικό πλαίσιο. Η συζήτηση δεν περιορίζεται μόνο στο σχήμα της ενιαίας δέσμευσης δυναμικότητας στον διάδρομο, αλλά επεκτείνεται και στον τρόπο εφαρμογής των στοχευμένων εκπτώσεων, ένα ζήτημα που έχει εξελιχθεί σε βασικό «αγκάθι» μεταξύ των εμπλεκόμενων πλευρών.
Η μικρή αυτή αναβολή δεν θεωρείται τυχαία. Αντιθέτως, αντανακλά την πολυπλοκότητα του εγχειρήματος και την προσπάθεια των συμμετεχόντων να διαμορφώσουν μια πιο συνεκτική κοινή γραμμή πριν από τις επόμενες αποφάσεις. Στόχος παραμένει ο ίδιος: να προχωρήσει το έργο έτσι ώστε ο Κάθετος Διάδρομος να εξελιχθεί σε έναν βασικό άξονα τροφοδοσίας φυσικού αερίου για τη Νοτιοανατολική και Ανατολική Ευρώπη.
Η συγκυρία άλλωστε είναι ιδιαίτερα κρίσιμη για την ευρωπαϊκή ενεργειακή πολιτική. Η Ευρωπαϊκή Ένωση έχει θέσει ως στρατηγικό στόχο το τέλος του 2027 για την πλήρη απεξάρτηση από τις εισαγωγές ρωσικού φυσικού αερίου. Για να επιτευχθεί αυτό, απαιτείται η ανάπτυξη νέων ενεργειακών διαδρομών και η ενίσχυση των υφιστάμενων υποδομών. Σε αυτό το πλαίσιο, ο Vertical Corridor αναδεικνύεται ως μια από τις πιο σημαντικές επιλογές για τη μεταφορά φυσικού αερίου από τον Νότο προς τις αγορές της Κεντρικής και Ανατολικής Ευρώπης, αξιοποιώντας κυρίως τις υποδομές LNG που διαθέτει ή αναπτύσσει η Ελλάδα.
Στο τραπέζι αλλαγές στα προϊόντα μεταφοράς
Ένα από τα βασικά ζητήματα που βρίσκονται υπό συζήτηση αφορά τον τρόπο πρόσβασης των εταιρειών στη μεταφορική δυναμικότητα του διαδρόμου. Σήμερα η δυναμικότητα διατίθεται μέσω τριών εμπορικών προϊόντων μεταφοράς – Route 1, Route 2 και Route 3 – τα οποία προσφέρονται μέσω συντονισμένων δημοπρασιών από τους Διαχειριστές των εμπλεκόμενων συστημάτων φυσικού αερίου.
Παρότι το μοντέλο αυτό επιτρέπει τη διάθεση δυναμικότητας κατά μήκος της διαδρομής, παράγοντες της αγοράς επισημαίνουν ότι ο σημερινός μηχανισμός δεν διευκολύνει τον μακροπρόθεσμο σχεδιασμό των εμπορικών κινήσεων. Η διακίνηση φορτίων LNG προϋποθέτει πολύπλοκο συντονισμό: ναύλωση πλοίων, εξασφάλιση φορτίων, προγραμματισμό παραδόσεων στις αγορές προορισμού. Όταν τα χρονικά περιθώρια είναι περιορισμένα, η αβεβαιότητα αυξάνεται σημαντικά για traders και προμηθευτές.
Για τον λόγο αυτό, αρκετοί παράγοντες της αγοράς υποστηρίζουν ότι απαιτείται ένα πιο ευέλικτο σύστημα δέσμευσης δυναμικότητας, που θα προσφέρει μεγαλύτερη προβλεψιμότητα στη χρήση του διαδρόμου. Παράλληλα, εκτιμάται ότι μεγαλύτερη διάρκεια στα προϊόντα μεταφοράς θα μπορούσε να οδηγήσει και σε πιο ανταγωνιστικές οικονομικές συνθήκες για τους χρήστες, καθώς στον τομέα των ενεργειακών υποδομών οι μακροπρόθεσμες δεσμεύσεις συνήθως συνοδεύονται από χαμηλότερες χρεώσεις.
Ωστόσο, οι καθυστερήσεις στον επανασχεδιασμό των προϊόντων εντείνουν την ανησυχία για την ανάγκη άμεσων λύσεων. Με δεδομένα τα στενά χρονικά περιθώρια, ένα πιθανό σενάριο που συζητείται είναι η προσωρινή παράταση των υφιστάμενων –ή αντίστοιχων– προϊόντων μεταφοράς κατά τη θερινή περίοδο, ώστε να διασφαλιστεί η απρόσκοπτη λειτουργία του Κάθετου Διαδρόμου.
Στο μεταξύ, το ζήτημα απασχόλησε και τη διεθνή ενεργειακή ατζέντα. Στο περιθώριο της πρόσφατης ενεργειακής συνόδου στην Ουάσιγκτον για τη διατλαντική συνεργασία, η γενική διευθύντρια Ενέργειας της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, Ditte Jørgensen, άφησε να διαφανεί ότι οι Βρυξέλλες εμφανίζονται πλέον πιο ανοιχτές σε μια συζήτηση για μεγαλύτερη ευελιξία στα προϊόντα δέσμευσης δυναμικότητας. Όπως σημείωσε, οι νέες ενεργειακές συνθήκες και η ανάγκη ενίσχυσης της ασφάλειας εφοδιασμού καθιστούν αναγκαία την εξέταση προσαρμογών, χωρίς όμως να παραβιάζονται οι βασικές αρχές λειτουργίας της ευρωπαϊκής αγοράς φυσικού αερίου.
Η συζήτηση αποκτά ακόμη μεγαλύτερη σημασία λόγω της γεωπολιτικής συγκυρίας. Η ένταση στη Μέση Ανατολή επαναφέρει στο προσκήνιο τις ανησυχίες για τις διεθνείς ενεργειακές ροές και την πιθανότητα νέων αναταράξεων στις αγορές. Μέσα σε αυτό το περιβάλλον αβεβαιότητας, έργα που δημιουργούν εναλλακτικές οδεύσεις τροφοδοσίας –όπως ο Κάθετος Διάδρομος– θεωρούνται κρίσιμα για τη διασφάλιση της ενεργειακής επάρκειας της Ευρώπης.
