Η εμπορική συμφωνία Ε.Ε.–Mercosur αντιμετωπίζεται εύλογα με επιφυλακτικότητα, καθώς τα πραγματικά της αποτελέσματα θα κριθούν στην πράξη και όχι στα χαρτιά. Ωστόσο, με βάση τα μέχρι σήμερα δεδομένα, η συμφωνία δημιουργεί προοπτικές για την ελληνική οικονομία και τον πρωτογενή τομέα, υπό την προϋπόθεση ότι θα ενεργοποιηθούν στην πράξη οι δικλείδες ασφαλείας που έχουν προβλεφθεί και θα υπάρξει συνεχής ευρωπαϊκή εποπτεία.
Η θετική στάση της Ελλάδας εδράστηκε σε συγκεκριμένες παραμέτρους. Από τη μία, ανοίγεται μια μεγάλη αγορά 270 εκατομμυρίων καταναλωτών για ελληνικά προϊόντα που σήμερα έχουν περιορισμένη παρουσία στις χώρες της Mercosur. Από την άλλη, ενσωματώνονται μηχανισμοί προστασίας για τους Ευρωπαίους και Έλληνες παραγωγούς σε περίπτωση αιφνίδιας αύξησης εισαγωγών ή πίεσης στις τιμές. Πρόκειται για πρόνοιες που, εφόσον εφαρμοστούν έγκαιρα, μπορούν να λειτουργήσουν αποτρεπτικά σε ακραίες στρεβλώσεις της αγοράς.
Η συμφωνία, άλλωστε, δεν προέκυψε αιφνιδιαστικά. Το πολιτικό της πλαίσιο είχε τεθεί ήδη από το 2019, με τη στήριξη τότε και της κυβέρνησης ΣΥΡΙΖΑ, γεγονός που δείχνει ότι πρόκειται για μια διαχρονική ευρωπαϊκή επιλογή και όχι για μονομερή ελληνική απόφαση. Σημειώνεται επίσης ότι τα συνοδευτικά μέτρα προστασίας των ευαίσθητων αγροτικών τομέων εγκρίθηκαν από ευρεία πλειοψηφία στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, κάτι που ενισχύει το επιχείρημα ότι η συμφωνία δεν προχωρά χωρίς «δίχτυ ασφαλείας».
Προστατευμένα προϊόντα, αγορές και κρίσιμη εφαρμογή
Ένα από τα πιο ουσιαστικά στοιχεία της συμφωνίας είναι η προστασία 21 ελληνικών προϊόντων με γεωγραφική ένδειξη από απομιμήσεις. Η φέτα, το ελαιόλαδο, η ελιά Καλαμάτας, η μαστίχα Χίου, ο κρόκος Κοζάνης και μια σειρά οίνων και παραδοσιακών προϊόντων αποκτούν θεσμική θωράκιση στις αγορές της Mercosur. Αν αυτή η πρόβλεψη εφαρμοστεί αυστηρά, μπορεί να συμβάλει σε καλύτερες τιμές και ενίσχυση της προστιθέμενης αξίας για τους Έλληνες παραγωγούς.
Παράλληλα, προβλέπονται ειδικοί «κόφτες» για ευαίσθητα προϊόντα, με δυνατότητα επαναφοράς δασμών ή περιορισμού εισαγωγών σε περίπτωση μαζικής εισροής ή απότομης πτώσης τιμών. Σημαντική είναι και η πρόβλεψη ποσοστώσεων για κτηνοτροφικά προϊόντα, καθώς και η υποχρέωση πλήρους συμμόρφωσης των εισαγόμενων προϊόντων με τα αυστηρά ευρωπαϊκά πρότυπα ασφάλειας τροφίμων.
Το πραγματικό στοίχημα, ωστόσο, δεν είναι η υπογραφή, αλλά η εφαρμογή. Η συμφωνία Ε.Ε.–Mercosur μπορεί να εξελιχθεί σε ευκαιρία για τον ελληνικό αγροδιατροφικό τομέα, εφόσον υπάρξει διαρκής παρακολούθηση, έγκαιρη ενεργοποίηση των μηχανισμών προστασίας και ενεργή στήριξη των εξαγωγικών προσπαθειών. Διαφορετικά, οι επιφυλάξεις θα δικαιωθούν. Και αυτό είναι κάτι που η ίδια η αγορά θα κρίνει.
