Αλτσχάιμερ: Ελπιδοφόρα ελληνική ανακάλυψη ανοίγει νέους δρόμους για την αποκατάσταση της μνήμης

Νέα, ιδιαίτερα ενθαρρυντικά δεδομένα στην παγκόσμια μάχη κατά της νόσου Αλτσχάιμερ φέρνει στο προσκήνιο μια σημαντική ελληνική επιστημονική επιτυχία.

Ερευνητές ανέπτυξαν ένα καινοτόμο μικρό μόριο, το οποίο κατάφερε να αποκαταστήσει την ικανότητα μάθησης και μνήμης σε πειραματικά μοντέλα, ακόμη και μετά την πλήρη εκδήλωση των γνωστικών διαταραχών.

Το μόριο, με την κωδική ονομασία RSQ-020, αποτελεί καρπό της στενής συνεργασίας του Ερευνητικού Κέντρου Βιοϊατρικών Επιστημών «Αλέξανδρος Φλέμιγκ», του Εθνικού Ιδρύματος Ερευνών και της ελληνικής εταιρείας βιοτεχνολογίας ResQ Biotech. Η ανακάλυψη αυτή δημιουργεί νέες προσδοκίες για την αντιμετώπιση μιας νευροεκφυλιστικής ασθένειας που επηρεάζει εκατομμύρια ανθρώπους παγκοσμίως.

Αποκατάσταση της γνωστικής λειτουργίας μετά την εμφάνιση συμπτωμάτων

Το στοιχείο που καθιστά την έρευνα εξαιρετικά υποσχόμενη είναι ότι το RSQ-020 δεν χορηγήθηκε ως προληπτικό μέτρο, αλλά παρενέβη θεραπευτικά αφού είχαν ήδη διαπιστωθεί σοβαρές διαταραχές στη μνήμη. Όπως εξηγεί ο Γιώργος Σκρέτας, διευθυντής του Ινστιτούτου Βιοκαινοτομίας του ΕΚΕΒΕ «Αλέξανδρος Φλέμιγκ», οι επιστήμονες αξιοποίησαν ένα πειραματικό μοντέλο φρουτόμυγας, στο οποίο η έκφραση της παθολογικής ανθρώπινης πρωτεΐνης Tau οδηγεί σε προϊούσα έκπτωση των γνωστικών δεξιοτήτων.

Μετά τη λήψη του μορίου, η επίδοση των πειραματόζωων στις δοκιμασίες μνήμης και μάθησης επανήλθε πλήρως στα επίπεδα των υγιών οργανισμών. Οι ερευνητές υπογραμμίζουν ωστόσο μια ουσιαστική επιστημονική διάκριση: το μόριο δεν επανέφερε συγκεκριμένες αναμνήσεις που είχαν σβηστεί, αλλά αποκατέστησε τον ίδιο τον νευρωνικό μηχανισμό που επιτρέπει στον εγκέφαλο να προσλαμβάνει, να επεξεργάζεται και να αποθηκεύει νέες πληροφορίες.

Στο επίκεντρο η πρωτεΐνη Tau: Η ανατροπή στη θεραπευτική προσέγγιση

Ενώ η πλειονότητα των ερευνών των τελευταίων δεκαετιών επικεντρώθηκε στο β-αμυλοειδές —οδηγώντας σε σκευάσματα με σχετικά περιορισμένη κλινική αποτελεσματικότητα—, η ελληνική ομάδα εστίασε στην πρωτεΐνη Tau. Η παθολογική συσσώρευση και εξάπλωση της εν λόγω πρωτεΐνης συνδέεται άμεσα με την εκφύλιση των νευρικών κυττάρων και την απώλεια της γνωστικής ικανότητας.

Η στόχευση της Tau αποτελούσε διαχρονικά δυσεπίλυτο γρίφο για τη φαρμακολογία, καθώς η πρωτεΐνη στερείται σταθερής τρισδιάστατης δομής. Το RSQ-020 λειτουργεί με πρωτότυπο τρόπο: δεν δεσμεύεται απλώς σε ένα σταθερό σημείο, αλλά ωθεί την πρωτεΐνη σε πιο συμπαγείς διαμορφώσεις, αποτρέποντας τη συνένωσή της σε τοξικά συσσωματώματα. Παράλληλα, εργαστηριακές δοκιμές σε ιστούς ασθενών έδειξαν ότι το μόριο μπορεί να αποδομήσει ακόμη και προϋπάρχοντα, αδιάλυτα παθολογικά ιζήματα.

Οι επόμενες προκλήσεις και οι συνδυαστικές θεραπείες

Παρά τον ενθουσιασμό, η επιστημονική κοινότητα διατηρεί συγκρατημένη στάση όσον αφορά τα χρονοδιαγράμματα. Το πειραματικό μοντέλο της φρουτόμυγας αποτυπώνει μόνο επιμέρους πτυχές της νόσου, καθιστώντας απαραίτητη την επικύρωση των ευρημάτων σε πιο σύνθετα θηλαστικά μοντέλα πριν από οποιαδήποτε κλινική δοκιμή σε ανθρώπους.

Όπως επισημαίνουν οι ερευνητές, το μέλλον της αντιμετώπισης του Αλτσχάιμερ πιθανότατα δεν θα βασίζεται σε μία μονοθεραπεία, αλλά σε συνδυαστικά πρωτόκολλα που θα στοχεύουν ταυτόχρονα το β-αμυλοειδές και την πρωτεΐνη Tau, ανοίγοντας τον δρόμο για μια ολιστική προστασία του νευρικού συστήματος.

ThePostPolitics Newsroom
ThePostPolitics Newsroom