Κοινό μέτωπο πέντε χωρών και ΕΕ στον ΟΗΕ: «Άκυρο και ανυπόστατο το τουρκολιβυκό μνημόνιο»

Σε μια συντονισμένη και ηχηρή διπλωματική παρέμβαση προχώρησαν πέντε κράτη και η Ευρωπαϊκή Ένωση από την έδρα των Ηνωμένων Εθνών στη Νέα Υόρκη, απορρίπτοντας κατηγορηματικά την πρόσφατη απόφαση της Βουλής των Αντιπροσώπων της Λιβύης να κυρώσει το παράνομο τουρκολιβυκό μνημόνιο του 2019. Την κοινή δήλωση εκ μέρους της Ελλάδας, της Κύπρου, της Αιγύπτου, του Μπαχρέιν, των Ηνωμένων Αραβικών Εμιράτων και της ΕΕ ανέγνωσε ο Έλληνας υπουργός Εξωτερικών, Γιώργος Γεραπετρίτης, διαμηνύοντας πως το σύμφωνο παραμένει απολύτως άκυρο, ανυπόστατο και στερούμενο έννομων αποτελεσμάτων.

Ηχηρό μήνυμα από την έδρα του Συμβουλίου Ασφαλείας του ΟΗΕ

Η κοινή παρέμβαση πραγματοποιήθηκε σε μια ιδιαίτερα συμβολική συγκυρία, καθώς η Ελλάδα ασκεί την προεδρία του Συμβουλίου Ασφαλείας του ΟΗΕ. Πλαισιωμένος από τους διπλωματικούς εκπροσώπους των υπολοίπων κρατών και της Ευρωπαϊκής Ένωσης, ο κ. Γεραπετρίτης κατέστησε σαφές ότι η κίνηση του λιβυκού κοινοβουλίου να κυρώσει το ψευδεπίγραφο «Μνημόνιο Κατανόησης» εγείρει σοβαρότατες ανησυχίες για την περιφερειακή ασφάλεια και σταθερότητα στη Μεσόγειο.

Παράλληλα, ο επικεφαλής της ελληνικής διπλωματίας υπογράμμισε ότι τέτοιου είδους αυθαίρετες ενέργειες θέτουν υπό αμφισβήτηση τη διεθνή έννομη τάξη. Όπως επισημάνθηκε, η διεθνής κοινότητα οφείλει να διασφαλίσει ότι μονομερείς ή αυθαίρετες διμερείς συμφωνίες δεν θα υπονομεύουν τους καθιερωμένους κανόνες ούτε θα θίγουν κυριαρχικά δικαιώματα τρίτων χωρών, δημιουργώντας επικίνδυνα προηγούμενα για την ειρηνική επίλυση των διαφορών.

Κατάφωρη παραβίαση του Δικαίου της Θάλασσας και γεωγραφικών δεδομένων

Στην κοινή τοποθέτηση αναφέρεται ρητά ότι το Διεθνές Δίκαιο, και συγκεκριμένα η Σύμβαση των Ηνωμένων Εθνών για το Δίκαιο της Θάλασσας (UNCLOS) καθώς και το εθιμικό διεθνές δίκαιο, συνιστούν το μοναδικό νομικό πλαίσιο για την οριοθέτηση θαλάσσιων ζωνών. Η τήρηση αυτών των κανόνων αποτελεί θεμελιώδη προϋπόθεση για τη διασφάλιση της προβλεψιμότητας και της ασφάλειας δικαίου στην περιοχή.

Το τουρκολιβυκό μνημόνιο καταπατά αυτές τις αρχές, καθώς παραγνωρίζει πλήρως τη γεωγραφική πραγματικότητα και τα αναγνωρισμένα δικαιώματα των παράκτιων κρατών, συμπεριλαμβανομένων των δικαιωμάτων που απορρέουν για τα νησιά βάσει της UNCLOS. Υπό αυτό το πρίσμα, η απόφαση του λιβυκού κοινοβουλίου δεν μεταβάλλει σε καμία περίπτωση τη νομική πραγματικότητα: το κείμενο παραμένει παράνομο, δεν αποτελεί νόμιμη βάση για οριοθετήσεις και δεν δεσμεύει ούτε επηρεάζει τρίτα κράτη.

Η επόμενη μέρα στη Λιβύη και η στρατηγική της Αθήνας

Πέραν της απόρριψης του μνημονίου, οι πέντε χώρες και η Ευρωπαϊκή Ένωση επανέλαβαν την προσήλωσή τους στην ανάγκη επανένωσης των θεσμών της Λιβύης, τονίζοντας πως μια ενιαία και σταθερή Λιβύη αποτελεί κομβικό παράγοντα για την ασφάλεια ολόκληρης της Μεσογείου. Η διαδικασία πολιτικής μετάβασης της χώρας οφείλει να καθοδηγείται από τον σεβασμό του Διεθνούς Δικαίου και τις σχέσεις καλής γειτονίας.

Κλείνοντας, ο κ. Γεραπετρίτης υπενθύμισε πως η Ελλάδα προκρίνει με συνέπεια τον διάλογο για την επίλυση των ζητημάτων. Στο πλαίσιο αυτό, η Αθήνα έχει ήδη πραγματοποιήσει συνομιλίες με τη Λιβύη με καλή πίστη για την οριοθέτηση των θαλασσίων ζωνών και παραμένει έτοιμη να συνεχίσει τις διαπραγματεύσεις, πάντοτε όμως με απόλυτη προσήλωση στους κανόνες της διεθνούς νομιμότητας.