Yandex: Γιατί οι επιθέσεις σε ρωσικά data center δεν εξαφάνισαν τα troll bots στα social media

Μια σειρά από πρόσφατες επιθέσεις με ουκρανικά drones σε ρωσικά κέντρα δεδομένων προκάλεσε εκτεταμένες διακοπές λειτουργίας στις ψηφιακές υποδομές της Ρωσίας, πυροδοτώντας παράλληλα έναν έντονο διάλογο στο διαδίκτυο. Τις τελευταίες ημέρες, κυκλοφόρησε ευρέως ο ισχυρισμός ότι οι ζημιές στις υποδομές του τεχνολογικού κολοσσού Yandex οδήγησαν σε κατακόρυφη πτώση της δραστηριότητας των ρωσικών bots. Ωστόσο, η πραγματικότητα πίσω από τους αριθμούς απέχει σημαντικά από τη διαδικτυακή προπαγάνδα και τα trolls των social media.

Web crawlers και όχι troll farms: Τι δείχνουν πραγματικά τα δεδομένα της Cloudflare

Η συζήτηση ξεκίνησε από ένα γράφημα που βασίζεται σε μετρήσεις της Cloudflare, το οποίο αποτυπώνει μια απότομη μείωση της κίνησης αυτοματοποιημένων λογαριασμών μετά τα πλήγματα στους servers της Yandex — μιας εταιρείας που συχνά αποκαλείται η «Google της Ρωσίας». Πολλοί χρήστες και αναλυτές υπέθεσαν λανθασμένα ότι τα δεδομένα αυτά αφορούσαν τα διαβόητα «bot farms» που διασπείρουν παραπληροφόρηση, ψευδείς ειδήσεις και θεωρίες συνωμοσίας στις πλατφόρμες κοινωνικής δικτύωσης.

Την υπόθεση αυτή κατέρριψε η ανεξάρτητη ερευνητική ομάδα antibot4navalny, γνωστή για την αποκάλυψη δικτύων προπαγάνδας, επισημαίνοντας ότι η καταγεγραμμένη πτώση «δεν έχει καμία σχέση με τα social media». Όπως εξήγησαν, οι μετρήσεις αφορούν αποκλειστικά τα αυτοματοποιημένα προγράμματα περιήγησης (web crawlers) της ίδιας της Yandex. Τα εργαλεία αυτά χρησιμοποιούνται κυρίως για την ευρετηρίαση ιστοσελίδων στη μηχανή αναζήτησης και για λειτουργίες τεχνικής υποστήριξης. Επιπλέον, η γενικότερη κίνηση bots από τη Ρωσία παρέμεινε σχεδόν αμετάβλητη, σύμφωνα με τα στοιχεία της Cloudflare.

Αμφιλεγόμενα γραφήματα και παραπληροφόρηση γύρω από το AfD

Το κλίμα σύγχυσης εντάθηκε περαιτέρω όταν άρχισαν να διακινούνται διαγράμματα αμφίβολης προέλευσης. Ένα από αυτά κοινοποιήθηκε στο X από το μέλος του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, Τόμας Ζντεχόφσκι, ο οποίος υποστήριξε ότι η δραστηριότητα των bots υπέρ του γερμανικού ακροδεξιού κόμματος Alternative for Germany (AfD) κατέρρευσε μετά τα χτυπήματα στις ρωσικές εγκαταστάσεις.

Η αξιοπιστία του εν λόγω γραφήματος αμφισβητήθηκε άμεσα από την επιστημονική κοινότητα. Ο επιστήμονας υπολογιστών Ράφαελ Βίμερ υποστήριξε ότι η εικόνα φαίνεται να έχει παραχθεί μέσω τεχνητής νοημοσύνης (AI), υποδεικνύοντας σοβαρές ανακρίβειες στο χρονοδιάγραμμα, όπως δεδομένα που καταγράφονταν για μελλοντική ημερομηνία (15 Οκτωβρίου). Η εικόνα φέρεται να πρωτοεμφανίστηκε από τον χρήστη Ρόμπιν Σλινγκχάιντερ στο Threads, χωρίς καμία σαφή πηγή δεδομένων, προκαλώντας εκκλήσεις από ειδικούς προς πολιτικούς και δημοσιογράφους να μην αναπαράγουν ανεπιβεβαίωτο υλικό.

Οι πραγματικές συνέπειες στις υποδομές της Yandex

Παρότι η κατάρρευση των trolls αποδείχθηκε μύθος, οι επιπτώσεις στις εγχώριες ρωσικές ψηφιακές υπηρεσίες είναι πραγματικές και εκτεταμένες. Μεγάλο μέρος των συστημάτων της Yandex παραμένει εκτός λειτουργίας, επηρεάζοντας κρίσιμες υπηρεσίες όπως το σύστημα ψηφιακών πληρωμών Yandex Pay. Χιλιάδες χρήστες βρέθηκαν αντιμέτωποι με αδυναμία μεταφοράς κεφαλαίων, ελέγχου υπολοίπων και πραγματοποίησης συναλλαγών.

Ο επικεφαλής του τομέα Fintech της εταιρείας, Ντίμα Πιρόγκοφ, παραδέχθηκε τη σοβαρότητα της κατάστασης σε επίσημη δήλωσή του, σημειώνοντας πως δεν υπάρχει προς το παρόν ακριβές χρονοδιάγραμμα πλήρους αποκατάστασης, αν και οι τεχνικές ομάδες εργάζονται αδιάκοπα για την επαναφορά των συστημάτων.