Μπλόκο στα social media για ανηλίκους κάτω των 15 ετών: Πώς θα λειτουργεί ο ψηφιακός «κόφτης»

Ένα αυστηρό θεσμικό πλαίσιο για την προστασία των ανηλίκων στον ψηφιακό κόσμο προωθεί η ελληνική κυβέρνηση, θεσπίζοντας ελάχιστο ηλικιακό όριο για την πρόσβαση στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης. Το νέο νομοσχέδιο, το οποίο παρουσίασαν οι υπουργοί Επικρατείας Άκης Σκέρτσος, Υγείας Άδωνις Γεωργιάδης και Ψηφιακής Διακυβέρνησης Δημήτρης Παπαστεργίου, θέτει ως όριο τα 15 έτη για τη χρήση πλατφορμών όπως το TikTok, το Facebook και το X. Στόχος της ρύθμισης, που προβλέπεται να τεθεί σε πλήρη εφαρμογή την 1η Ιανουαρίου 2027, είναι η ανάσχεση του ψηφιακού εθισμού και η ασφάλεια των παιδιών από επιβλαβές περιεχόμενο.

Το όριο των 15 ετών και η ανάγκη προστασίας των παιδιών

Η νομοθετική πρωτοβουλία στοχεύει άμεσα στην αντιμετώπιση των κινδύνων που ελλοχεύουν από την ανεξέλεγκτη χρήση των ψηφιακών μέσων και τον καταιγισμό σύντομων βίντεο. Όπως υπογράμμισε ο κ. Σκέρτσος κατά την παρουσίαση του σχεδίου, επιστημονικά δεδομένα καταδεικνύουν ότι τουλάχιστον ένα στα τέσσερα παιδιά διατρέχει κίνδυνο έκθεσης σε ακατάλληλο υλικό, περιστατικά διαδικτυακού εκφοβισμού (cyberbullying), καθώς και προβλήματα ψυχικής υγείας που συνδέονται με τον ψηφιακό εθισμό.

Σύμφωνα με τις προβλέψεις της ρύθμισης, για λόγους σαφήνειας και αποφυγής γραφειοκρατικών εμποδίων, όλα τα παιδιά που έχουν γεννηθεί εντός του ίδιου ημερολογιακού έτους θα θεωρείται ότι συμπληρώνουν το ηλικιακό όριο την 1η Ιανουαρίου του αντίστοιχου έτους. Η ψηφοφορία του νομοσχεδίου στη Βουλή αναμένεται εντός του Οκτωβρίου, ανοίγοντας τον δρόμο για τη σταδιακή προσαρμογή της αγοράς και των χρηστών.

Πώς θα λειτουργεί ο έλεγχος ηλικίας: Ο ρόλος του Kids Wallet

Το κρίσιμο ερώτημα που απασχολεί γονείς και ειδικούς αφορά τον τρόπο με τον οποίο θα εφαρμόζεται ο αποκλεισμός στην πράξη. Το ελληνικό σχέδιο νόμου δεν επιβάλλει μία ενιαία κρατική εφαρμογή, αλλά υποχρεώνει τους παρόχους των μέσων κοινωνικής δικτύωσης να ενσωματώσουν αξιόπιστες, αναλογικές και τεχνικά άρτιες λύσεις επαλήθευσης ηλικίας, οι οποίες παράλληλα θα διασφαλίζουν την ιδιωτικότητα.

Στο επίκεντρο της υλοποίησης βρίσκονται ψηφιακά εργαλεία όπως το Kids.gov.gr Wallet και το Gov.gr Wallet, τα οποία αναφέρονται ως ενδεδειγμένα παραδείγματα επαλήθευσης. Οι εφαρμογές αυτές έχουν σχεδιαστεί βάσει των ευρωπαϊκών προδιαγραφών ελαχιστοποίησης δεδομένων, επιτρέποντας την επιβεβαίωση της ηλικίας χωρίς την αποκάλυψη άλλων ευαίσθητων προσωπικών στοιχείων του ανηλίκου. Παράλληλα, οι πλατφόρμες έχουν τη δυνατότητα να αξιοποιήσουν εναλλακτικές τεχνολογικές μεθόδους, εφόσον αυτές συμμορφώνονται πλήρως με τις ευρωπαϊκές δικλείδες ασφαλείας.

Η ευρωπαϊκή στρατηγική EU KIDS Act και οι ευθύνες των παρόχων

Η ελληνική πρωτοβουλία συνδέεται άμεσα με τη συζήτηση που εξελίσσεται σε επίπεδο Ευρωπαϊκής Ένωσης μέσω της πρότασης για το EU KIDS Act. Η ευρωπαϊκή προσέγγιση διαθέτει ευρύτερη εμβέλεια, περιλαμβάνοντας κανόνες ασφαλούς σχεδιασμού για διαδικτυακά παιχνίδια, καταστήματα εφαρμογών και συστήματα τεχνητής νοημοσύνης. Προβλέπει, μεταξύ άλλων, αυστηρά γονικά εργαλεία, ανώτατο ημερήσιο όριο χρήσης μίας ώρας και δυνατότητα περιορισμένων λογαριασμών για τις ηλικίες 13 έως 15 ετών υπό γονικό έλεγχο.

Κοινός παρονομαστής τόσο του ελληνικού νομοσχεδίου όσο και της ευρωπαϊκής πρότασης είναι ότι η κύρια ευθύνη εφαρμογής βαραίνει τους ίδιους τους τεχνολογικούς κολοσσούς. Οι πλατφόρμες οφείλουν να διασφαλίσουν με δική τους δαπάνη ότι τα ηλικιακά φίλτρα λειτουργούν αποτελεσματικά, με τους γονείς να διατηρούν υποστηρικτικό ρόλο στην προστασία της νέας γενιάς από τις παγίδες του ψηφιακού περιβάλλοντος.