Βάλια Χατζηχριστοδούλου: Το ντοκιμαντέρ «Με σκισμένες τις κουρτίνες» αποκαλύπτει πώς αντιλαμβάνεται τον κόσμο ένας εκ γενετής τυφλός

Πώς ονειρεύεται ένας άνθρωπος που δεν αντίκρισε ποτέ το φως; Από αυτό το απλό αλλά βαθιά υπαρξιακό ερώτημα ξεκίνησε η κινηματογραφική διαδρομή της Βάλιας Χατζηχριστοδούλου. Η νέα δημιουργός υπογράφει το σκηνοθετικό της ντεμπούτο με το ντοκιμαντέρ μικρού μήκους «Με σκισμένες τις κουρτίνες», μια ταινία που επιχειρεί να φωτίσει την καθημερινότητα και την εσωτερική ζωή ενός εκ γενετής τυφλού, μακριά από τη συνήθη δραματοποίηση, τον οίκτο και τα κοινωνικά στερεότυπα που συχνά συνοδεύουν τη θεματική της αναπηρίας.

Η συνάντηση με τον Κωνσταντίνο και η ανατροπή των στερεοτύπων

Η αφετηρία της ιδέας γεννήθηκε μέσα από μια συζήτηση με καθηγητή της, ο οποίος της μετέφερε την εμπειρία μιας τυφλής μαθήτριας. Αναζητώντας απαντήσεις, η Χατζηχριστοδούλου απευθύνθηκε στην Περιφερειακή Ένωση Τυφλών Κρήτης, όπου και συνδέθηκε με τον Κωνσταντίνο, έναν δραστήριο νέο από το Ηράκλειο. Παρά τις αρχικές αμφιβολίες για τον τρόπο προσέγγισης, η πρώτη τους επαφή διέλυσε κάθε αμηχανία.

Ο Κωνσταντίνος αποδείχθηκε ένα πρόσωπο απελευθερωμένο από προκαταλήψεις, προικισμένο με πηγαίο χιούμορ και έντονη διάθεση αυτοσαρκασμού. Αν και ο αρχικός σχεδιασμός προέβλεπε μαρτυρίες από περισσότερα άτομα, η δυναμική προσωπικότητα του Κωνσταντίνου οδήγησε τη σκηνοθέτιδα στην απόφαση να εστιάσει αποκλειστικά στη δική του οπτική. Στόχος της δεν ήταν η παράθεση των πρακτικών εμποδίων προσβασιμότητας, αλλά η καταγραφή της αισθητηριακής εμπειρίας ενός ανθρώπου που βιώνει την πραγματικότητα με έναν εντελώς διαφορετικό μηχανισμό.

Εικόνες πλασμένες από ήχους, μυρωδιές και αφές

Μέσα από τον φακό, ο πρωταγωνιστής ξεδιπλώνει τον τρόπο με τον οποίο σχηματοποιεί πρόσωπα, αναμνήσεις και φυσικά τοπία, όπως ο ήλιος ή η θάλασσα. Χωρίς το οπτικό ερέθισμα, η δική του πραγματικότητα δομείται μέσα από την όσφρηση, την ακοή, την αφή και τις περιγραφές των άλλων. Αντίστοιχα λειτουργεί και ο μηχανισμός των ονείρων του: σε αντίθεση με εκείνους που έχασαν την όρασή τους αργότερα και διατηρούν οπτικές αναμνήσεις στον ύπνο τους, τα όνειρα του Κωνσταντίνου αποτελούν πιστή αντανάκλαση της καθημερινής, μη οπτικής εμπειρίας του.

Ο ποιητικός τίτλος της ταινίας, «Με σκισμένες τις κουρτίνες», προέρχεται από μια παρομοίωση που χρησιμοποιεί ο ίδιος ο Κωνσταντίνος όταν μιλά σε μαθητές σχολείων: παρομοιάζει τους αμφιβληστροειδείς με κουρτίνες, εξηγώντας με αφοπλιστική απλότητα ότι οι δικές του έχουν σκιστεί.

Η δύναμη του κινηματογράφου ως γέφυρα συμπερίληψης

Το ντοκιμαντέρ ξεκίνησε τη φεστιβαλική του διαδρομή από το Διεθνές Φεστιβάλ Ντοκιμαντέρ Beyond Borders στο Καστελλόριζο, προβλήθηκε στην Ταινιοθήκη της Ελλάδος στο πλαίσιο του αφιερώματος «Με τα Μάτια Ανοιχτά» και συνεχίζει την πορεία του στο Φεστιβάλ Κινηματογράφου Χανίων. Για τη Βάλια Χατζηχριστοδούλου, η οποία προέρχεται από τον χώρο της σκηνογραφίας και της ενδυματολογίας, η εμπειρία αυτή λειτούργησε ως καλλιτεχνική στροφή προς το δημιουργικό ντοκιμαντέρ, αποδεικνύοντας ότι ο κινηματογράφος μπορεί να λειτουργήσει ως ουσιαστικός δίαυλος κατανόησης και συμπερίληψης.