Φεστιβάλ Κινηματογράφου Θεσσαλονίκης: Μύθοι, ζόμπι και καλικάντζαροι στο αφιέρωμα «Βαλκανικός Τρόμος»

Το σκοτεινό και απειλητικό πρόσωπο των βαλκανικών παραδόσεων αναδεικνύεται φέτος στο Φεστιβάλ Κινηματογράφου Θεσσαλονίκης, το οποίο πραγματοποιείται από τις 5 έως τις 15 Νοεμβρίου. Μέσα από το πρωτότυπο αφιέρωμα με τίτλο «Βαλκανικός Τρόμος», η 7η Τέχνη συναντά τη λαϊκή μυθολογία, τις δεισιδαιμονίες και τα φαντάσματα της χερσονήσου, φέρνοντας στο προσκήνιο οκτώ ανατριχιαστικές παραγωγές που αποτυπώνουν τους βαθύτερους συλλογικούς φόβους της περιοχής.

Από τα ζόμπι της Αθήνας στα υπόγεια του Βελιγραδίου

Η ελληνική παρουσία στο αφιέρωμα εκπροσωπείται από την εμβληματική πλέον ταινία «Το κακό» (2005) του Γιώργου Νούσια. Το φιλμ, που γνώρισε μεγάλη επιτυχία και απέκτησε συνέχεια, μετέτρεψε την Αθήνα σε πεδίο μάχης, όπου ανυποψίαστοι πολίτες μεταμορφώνονται ραγδαία σε αιμοδιψή ζόμπι, απειλώντας ολόκληρη την πόλη.

Την ίδια ώρα, η γιουγκοσλαβική σχολή τρόμου εκπροσωπείται με το «Τ. T. Syndrome» (2002) του Ντέγιαν Ζέτσεβιτς. Στην ταινία, ένας κατά συρροή δολοφόνος με σοβαρή εγκεφαλική διαταραχή καταδιώκει μια παρέα νέων, εγκλωβισμένων τη νύχτα σε ένα παλιό τουρκικό λουτρό στο Βελιγράδι, συνθέτοντας ένα κλειστοφοβικό θρίλερ επιβίωσης.

Στο ίδιο πλαίσιο ψυχολογικού και σωματικού τρόμου, το σλοβενικό «Ειδύλλιο» (2015) του Τομάς Γκόρκιτς μετατρέπει μια φαινομενικά αθώα φωτογράφιση μόδας στη φύση σε εφιάλτη βγαλμένο από το παραδοσιακό φαντασιακό. Από τη Ρουμανία, το «Γίνε η γάτα μου: Μια ταινία για την Αν» (2015) του Άντριαν Τοφέι παρουσιάζει με τη μέθοδο του ψευδοντοκιμαντέρ έναν εμμονικό σκηνοθέτη που προετοιμάζει ένα βίντεο για την ηθοποιό Αν Χάθαγουεϊ, με την κολακεία να μετατρέπεται σταδιακά σε επικίνδυνη ψύχωση.

Μάγισσες, καλικάντζαροι και υπερφυσικές δυνάμεις

Η παράδοση των φαντασμάτων και των υπερφυσικών πλασμάτων κατέχει κεντρική θέση στο αφιέρωμα. Στο ουγγρικό «Μετά θάνατον» (2020) του Πέτερ Μπέργκεντι, ένας στρατιώτης του Α΄ Παγκοσμίου Πολέμου επιστρέφει από τον θάνατο με την ικανότητα να επικοινωνεί με τους πρόσφατα νεκρούς, σε μια ατμοσφαιρική ιστορία μυστηρίου. Αντίστοιχα, το πολυβραβευμένο «You Won’t Be Alone» (2022) του Γκόραν Στολέφσκι, συμπαραγωγή Αυστραλίας, Ηνωμένου Βασιλείου και Σερβίας, τοποθετείται σε ένα απομονωμένο χωριό του 19ου αιώνα, όπου μια αρχέγονη μάγισσα που αλλάζει μορφές μυεί με τη βία ένα νεαρό κορίτσι στις σκοτεινές τέχνες.

Το υπερφυσικό στοιχείο και η μαύρη μαγεία κυριαρχούν επίσης στο «Jinn: Evil Eye» (2024) του Τούρκου σκηνοθέτη Μελόντι Τεζίμ, όπου το «κακό μάτι» και οι σκοτεινές συμφωνίες καθορίζουν τη μοίρα των ηρώων. Το αφιέρωμα συμπληρώνει το «Δωδεκάμερον» (2026), συμπαραγωγή Κύπρου, Βόρειας Μακεδονίας και ΗΠΑ. Εκτυλισσόμενη στην Κύπρο του 1882, η ταινία παρακολουθεί μια τραγική μητέρα και ζωγράφο που επιχειρεί να επαναφέρει στη ζωή τα χαμένα της παιδιά, ξυπνώντας άθελά της τους παραδοσιακούς καλικαντζάρους και βυθίζοντας την τοπική κοινότητα στο απόλυτο χάος.

Μια συλλεκτική έκδοση για το βαλκανικό σινεμά

Οι προβολές του αφιερώματος εμπλουτίζονται από μια ειδική έντυπη έκδοση που συνοδεύει το πρόγραμμα. Το Φεστιβάλ Κινηματογράφου Θεσσαλονίκης ανέθεσε την πρωτότυπη εικονογράφηση της έκδοσης στον visual artist ANEL, προσφέροντας στο κοινό μια ολοκληρωμένη εικαστική και κινηματογραφική ματιά στον τρόπο με τον οποίο η βαλκανική γεωγραφία μεταβολίζει τον τρόμο, τη μνήμη και τη λαϊκή παράδοση.