Κακοποιητική σχέση: Τα πρώιμα σημάδια ελέγχου πριν από τη βία και οι 14.519 καταγγελίες στην ΕΛ.ΑΣ.

Η ενδοοικογενειακή και έμφυλη βία δεν ξεκινά σχεδόν ποτέ με ένα απροειδοποίητο χτύπημα. Αντιθέτως, προηγείται ένα βαθμιαία κλιμακούμενο μοτίβο συμπεριφοράς, όπου ο έλεγχος, η χειραγώγηση και ο περιορισμός της ελευθερίας μεταμφιέζονται σε υπερβολικό ενδιαφέρον. Την ίδια ώρα που τα επίσημα στοιχεία της Ελληνικής Αστυνομίας καταγράφουν 14.519 καταγγελίες μόλις για το διάστημα Ιανουαρίου – Αυγούστου του 2026, ειδικοί ψυχικής υγείας κρούουν τον κώδωνα του κινδύνου για τα ύπουλα σημάδια που μαρτυρούν μια κακοποιητική σχέση πολύ πριν εκδηλωθεί η σωματική επίθεση.

Από την επίπλαστη φροντίδα στον ασφυκτικό έλεγχο

Όπως επισημαίνει η Κατερίνα Ασλάνογλου, ψυχολόγος στο Κέντρο Διοτίμα, το οποίο παρέχει εξειδικευμένη αρωγή σε επιζώσες έμφυλης βίας, η κακοποίηση εδραιώνεται μέσα από διακριτικές ενδείξεις επιβολής. Ο σύντροφος επιδιώκει να γνωρίζει ανά πάσα στιγμή κάθε κίνηση, απαιτεί πρόσβαση σε προσωπικά μηνύματα και κλήσεις, εκδηλώνει δυσφορία απέναντι στο φιλικό περιβάλλον και αντιδρά με έντονο θυμό απέναντι σε ένα απλό «όχι» ή στον καθορισμό προσωπικών ορίων.

Το κρίσιμο στοιχείο, εξηγεί η κ. Ασλάνογλου, δεν είναι απαραίτητα μια μεμονωμένη ένταση, αλλά το εάν διαμορφώνεται ένα επαναλαμβανόμενο μοτίβο εξουσίας που σταδιακά εντείνεται. Συμπεριφορές όπως οι αδιάκοπες τηλεφωνικές κλήσεις, η απαίτηση για συνεχή λογοδοσία και η παθολογική ζήλια συχνά πλασάρονται ως εκφράσεις αγάπης και νοιαξίματος. Ωστόσο, μια υγιής συντροφική σχέση στηρίζεται στην αυτονομία και αντέχει τη διαφωνία, χωρίς να απαιτεί τον φόβο για να λειτουργήσει.

Η επικίνδυνη καμπή του χωρισμού και το σχέδιο απομάκρυνσης

Ιδιαίτερα ευάλωτη και κρίσιμη αποδεικνύεται η περίοδος κατά την οποία η γυναίκα αποφασίζει να τερματίσει τη σχέση ή έχει μόλις απομακρυνθεί. Όταν έχει προηγηθεί καθεστώς εκφοβισμού, η απώλεια του ελέγχου από την πλευρά του δράστη μπορεί να προκαλέσει έξαρση επιθετικότητας, με απειλές, παρακολουθήσεις και ασφυκτικές πιέσεις επανασύνδεσης.

«Αυτό δεν σημαίνει ότι ο χωρισμός προκαλεί τη βία. Η ευθύνη βαραίνει αποκλειστικά τον δράστη», υπογραμμίζει η ψυχολόγος του Κέντρου Διοτίμα. Για τον λόγο αυτό, η κοινότοπη προτροπή «απλώς φύγε» κρίνεται ανεπαρκής και συχνά παρακινδυνευμένη. Η αποχώρηση από μια τοξική ή κακοποιητική συνθήκη απαιτεί προσεκτικό σχεδιασμό σε συνεργασία με αρμόδιες δομές υποστήριξης, συνυπολογίζοντας παράγοντες όπως η ύπαρξη παιδιών, η οικονομική εξάρτηση και το δίκτυο ασφαλείας.

Έγκαιρη αναγνώριση χωρίς ενοχοποίηση

Το μέγεθος του προβλήματος, όπως αποτυπώνεται στις χιλιάδες καταγγελίες προς τις διωκτικές αρχές, καθιστά σαφές ότι η έμφυλη βία αποτελεί βαθιά κοινωνική παθογένεια. Οι ειδικοί υπογραμμίζουν ότι ένα άτομο δεν χρειάζεται να περιμένει τη σωματική κακοποίηση για να αναζητήσει καθοδήγηση και νομική ή ψυχολογική προστασία.

Παράλληλα, το κοινωνικό και οικογενειακό περιβάλλον οφείλει να προσφέρει ουσιαστική στήριξη, απαλλαγμένη από επικριτικές ερωτήσεις του τύπου «γιατί δεν φεύγεις;». Ο φόβος, η απομόνωση και οι πρακτικές δυσκολίες συχνά εγκλωβίζουν το θύμα, με την κ. Ασλάνογλου να υπενθυμίζει με σαφήνεια ότι η παραμονή σε μια κακοποιητική σχέση δεν ισοδυναμεί ποτέ με συναίνεση στη βία.