Κυριάκος Πιερρακάκης: Ο τραπεζικός κατακερματισμός «φρενάρει» την ευρωπαϊκή ανάπτυξη και το επενδυτικό κενό των 800 δισ.

Η Ευρώπη διαθέτει ισχυρά κεφάλαια, υψηλές αποταμιεύσεις και δυναμικές επιχειρήσεις, ωστόσο εξακολουθεί να αδυνατεί να μετατρέψει αυτά τα συγκριτικά πλεονεκτήματα σε ουσιαστική και ταχεία ανάπτυξη. Αυτό ήταν το κεντρικό μήνυμα της παρέμβασης του Κυριάκου Πιερρακάκη στις Βρυξέλλες, στο πλαίσιο εκδήλωσης της BusinessEurope και της Ευρωπαϊκής Τραπεζικής Ομοσπονδίας με επίκεντρο την ανταγωνιστικότητα του χρηματοπιστωτικού τομέα.

Το επενδυτικό κενό των 800 δισ. ευρώ και ο «στρατηγικός φόρος»

Στο επίκεντρο της τοποθέτησής του τέθηκε το οξύ επενδυτικό έλλειμμα της Γηραιάς Ηπείρου, με σαφή αναφορά στην έκθεση του Μάριο Ντράγκι, η οποία υπολογίζει τις ανάγκες σε περίπου 800 δισεκατομμύρια ευρώ πρόσθετων επενδύσεων ετησίως. Όπως υπογραμμίστηκε, ένα τόσο μεγάλο ποσό είναι αδύνατο να καλυφθεί αποκλειστικά από δημόσιους πόρους ή κοινοτικά κονδύλια. Κατά συνέπεια, το κύριο βάρος πρέπει να μετατοπιστεί στον ιδιωτικό τομέα, αξιοποιώντας τις λιμνάζουσες εγχώριες αποταμιεύσεις.

Το βασικό εμπόδιο εντοπίζεται στον έντονο κατακερματισμό του ευρωπαϊκού χρηματοπιστωτικού συστήματος. Τα κεφάλαια παραμένουν εγκλωβισμένα εντός εθνικών συνόρων και οι επιχειρήσεις έρχονται αντιμέτωπες με άνισους όρους δανεισμού. Παρότι οι τράπεζες καλύπτουν περίπου το 70% της χρηματοδότησης της ευρωπαϊκής οικονομίας, μόλις το 16% του εταιρικού δανεισμού στην Ευρωζώνη είναι διασυνοριακό. Αυτή η κατάσταση λειτουργεί πλέον ως ένας «στρατηγικός φόρος» που στερεί οικονομίες κλίμακας, περιορίζει την καινοτομία και ανακόπτει την αναπτυξιακή δυναμική.

Το τεχνολογικό χάσμα με τις ΗΠΑ και οι τραπεζικές ισορροπίες

Η πίεση προς το ευρωπαϊκό τραπεζικό σύστημα εντείνεται περαιτέρω από τις ραγδαίες τεχνολογικές εξελίξεις. Ενδεικτικό είναι το γεγονός ότι οι κορυφαίες αμερικανικές τράπεζες επενδύουν στην τεχνολογία και την πληροφορική, σε σχέση με το ενεργητικό τους, πάνω από 2,5 φορές περισσότερο σε σύγκριση με τα ευρωπαϊκά ιδρύματα. Το χάσμα αυτό αποτυπώνεται άμεσα στην ταχύτητα, στην ποιότητα και στο κόστος των παρεχόμενων υπηρεσιών προς πολίτες και επιχειρήσεις.

Τονίστηκε επίσης ότι η ενιαία αγορά δεν προϋποθέτει αποκλειστικά τη δημιουργία ολιγοπωλιακών τραπεζικών κολοσσών. Αντιθέτως, η Ευρώπη χρειάζεται τόσο ισχυρούς ομίλους με παγκόσμια εμβέλεια όσο και ισχυρές περιφερειακές τράπεζες που βρίσκονται κοντά στις μικρομεσαίες επιχειρήσεις και στις τοπικές κοινωνίες.

Οι τρεις προτεραιότητες και το πέρασμα στην υλοποίηση

Για την υπέρβαση των υφιστάμενων αδυναμιών, παρουσιάστηκαν τρεις στρατηγικές προτεραιότητες για το επόμενο διάστημα:

• Περαιτέρω ενοποίηση: Άρση των ρυθμιστικών εμποδίων στις διασυνοριακές συναλλαγές και ελεύθερη ροή ρευστότητας και κεφαλαίων εντός της ΕΕ.
• Ενίσχυση της ασφάλειας: Αποτελεσματικότεροι μηχανισμοί διαχείρισης κρίσεων, εξυγίανσης και επιτάχυνση της κοινής ευρωπαϊκής ασφάλισης καταθέσεων.
• Ανταγωνιστικότητα και αναλογικότητα: Εξορθολογισμός του εποπτικού πλαισίου υπό την αρχή «καλύτερη ρύθμιση, όχι λιγότερη ρύθμιση», με διατήρηση της χρηματοπιστωτικής σταθερότητας.

Σε συζήτηση με την Ευρωπαία Επίτροπο Χρηματοοικονομικών Υπηρεσιών, Μαρία Λουίς Αλμπουκέρκε, επισημάνθηκε πως τα βασικά εμπόδια είναι πλέον πολιτικά και όχι τεχνικά. Μετά τις εκθέσεις των Μάριο Ντράγκι και Ενρίκο Λέτα, η Ευρώπη οφείλει να περάσει από τη θεωρία στην πράξη. Όπως επισημάνθηκε χαρακτηριστικά, μετά από μία δεκαπενταετία εστίασης στην αμυντική θωράκιση, «η ανθεκτικότητα δεν αποτελεί στρατηγική» αλλά τη βάση για να απελευθερωθεί η πραγματική ανάπτυξη.