Νόσος Αλτσχάιμερ: Νέα εξέταση αίματος με ακρίβεια 90% και οι καινοτόμες θεραπείες επιβράδυνσης

Σε μια νέα εποχή εισέρχεται η επιστημονική μάχη κατά της νόσου Αλτσχάιμερ, καθώς οι ραγδαίες εξελίξεις στη διάγνωση, την πρόληψη και τη θεραπευτική αντιμετώπιση δημιουργούν νέα δεδομένα για εκατομμύρια ασθενείς και τις οικογένειές τους παγκοσμίως. Πρωτοποριακές εξετάσεις αίματος προσφέρουν πλέον διαγνωστική ακρίβεια που αγγίζει το 90%, ενώ η έγκαιρη διαχείριση τροποποιήσιμων παραγόντων κινδύνου μπορεί να αποτρέψει σχεδόν τις μισές περιπτώσεις άνοιας τις επόμενες δεκαετίες.

Επαναστατική διάγνωση με βιοδείκτες στο αίμα

Τα νεότερα επιστημονικά δεδομένα παρουσίασε η ομότιμη καθηγήτρια Νευρολογίας του ΑΠΘ και πρόεδρος της Πανελλήνιας Ομοσπονδίας Νόσου Alzheimer και Συναφών Διαταραχών, Μάγδα Τσολάκη. Στο επίκεντρο των διαγνωστικών εξελίξεων βρίσκεται η ανίχνευση συγκεκριμένων πρωτεϊνών στο πλάσμα του αίματος, όπως η φωσφορυλιωμένη tau-217 (p-tau217) και το β-αμυλοειδές 1-42 (Aβ42).

Ο συνδυασμός αυτών των βιοδεικτών επιτρέπει στους ειδικούς να θέσουν διάγνωση με ακρίβεια 90%, αποκλείοντας παράλληλα άλλες αιτίες γνωστικής έκπτωσης σε περίπτωση αρνητικού αποτελέσματος. Παρότι η εξέταση αίματος δεν υποκαθιστά την πλήρη νευροψυχολογική εκτίμηση και τη μαγνητική τομογραφία, επιταχύνει καθοριστικά τον διαγνωστικό έλεγχο. Με αφορμή το συνολικό κόστος των εξειδικευμένων εξετάσεων, το οποίο ανέρχεται σε 485 ευρώ, η Πανελλήνια Ομοσπονδία ζητά τη δωρεάν κάλυψή τους από τα ασφαλιστικά ταμεία.

Η δύναμη της πρόληψης και οι νέοι παράγοντες κινδύνου

Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται πλέον στον τομέα της πρόληψης, με τους επιστήμονες να εκτιμούν ότι έως και το 45% των μελλοντικών περιστατικών άνοιας έως το 2050 μπορεί να αποτραπεί. Στους 14 γνωστούς τροποποιήσιμους παράγοντες —στους οποίους περιλαμβάνονται η υπέρταση, ο διαβήτης, η παχυσαρκία, το κάπνισμα, η κατάθλιψη, η απώλεια ακοής και η ατμοσφαιρική ρύπανση— ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας πρόσθεσε πρόσφατα πέντε νέες παραμέτρους.

Σε αυτές συγκαταλέγονται η ορμονική υποστήριξη κατά την εμμηνόπαυση για την εξομάλυνση της πτώσης των οιστρογόνων, η άμεση αντιμετώπιση των ισχαιμικών εγκεφαλικών επεισοδίων με θρομβόλυση ή θρομβεκτομή, η διασφάλιση επαρκούς ύπνου (6 έως 8 ώρες ημερησίως), η ισορροπημένη διατροφή και η θεραπευτική αντιμετώπιση του AIDS. Όπως επισημάνθηκε, η στοχευμένη παρέμβαση στον τρόπο ζωής και η ρύθμιση των υποκείμενων νοσημάτων αποτελούν το ισχυρότερο «όπλο» δημόσιας υγείας.

Καινοτόμα φάρμακα και το εμπόδιο του υψηλού κόστους

Στο πεδίο των θεραπειών, τα μονοκλωνικά αντισώματα λεκανεμάμπη και ντονανεμάμπη, τα οποία έχουν λάβει έγκριση από τον FDA και τον EMA, ανοίγουν νέους δρόμους στην επιβράδυνση της νόσου. Τα φάρμακα αυτά απευθύνονται σε ασθενείς με ήπια νοητική διαταραχή ή αρχικά στάδια άνοιας, προσφέροντας σημαντική καθυστέρηση στην εξέλιξη των συμπτωμάτων.

Ωστόσο, η καθολική πρόσβαση των ασθενών προσκρούει στο ιδιαίτερα υψηλό κόστος, το οποίο φτάνει περίπου τις 50.000 ευρώ για θεραπεία διάρκειας 18 μηνών. Παρά την έγκριση των σκευασμάτων σε χώρες όπως οι ΗΠΑ, η Ιαπωνία, η Κίνα, η Νότια Κορέα και το Ισραήλ, τα ευρωπαϊκά συστήματα υγείας παραμένουν επιφυλακτικά ως προς την άμεση κάλυψη της δαπάνης, μεταθέτοντας τις σχετικές αποφάσεις στον σχεδιασμό των μελλοντικών προϋπολογισμών υγείας.