Πρόωρες εκλογές στην Ισπανία: Το μεγάλο ρίσκο του Πέδρο Σάντσεθ και το στοίχημα της στέγασης

Σε μια αιφνιδιαστική κίνηση υψηλού πολιτικού ρίσκου προχώρησε ο πρωθυπουργός της Ισπανίας, Πέδρο Σάντσεθ, προκηρύσσοντας πρόωρες βουλευτικές εκλογές για τις 29 Νοεμβρίου. Η εξέλιξη αυτή οδηγεί τους Ισπανούς πολίτες στις κάλπες μήνες νωρίτερα από το τέλος της θητείας της κυβέρνησης, σηματοδοτώντας την πέμπτη γενική εκλογική αναμέτρηση στη χώρα μέσα στην τελευταία δεκαετία.

Η στεγαστική κρίση ως καταλύτης πολιτικών εξελίξεων

Κεντρικός άξονας της απόφασης του Ισπανού πρωθυπουργού αποτελεί η οξυμένη στεγαστική κρίση, ένα ζήτημα που προκαλεί κύμα λαϊκής οργής σε ολόκληρη τη χώρα. Αφορμή για την κλιμάκωση των αντιδράσεων στάθηκε η πρόσφατη έξωση της 87χρονης Μαρί Κάρμεν Αμπασκάλ από το σπίτι όπου διέμενε επί επτά δεκαετίες στη Μαδρίτη, γεγονός που πυροδότησε μαζικές διαδηλώσεις.

Η κυβέρνηση μειοψηφίας του Σοσιαλιστικού Κόμματος (PSOE) επιχείρησε να απαντήσει με δέσμη έκτακτων μέτρων για τη στέγαση. Ωστόσο, το συντηρητικό Λαϊκό Κόμμα (PP), το ακροδεξιό Vox και το καταλανικό αυτονομιστικό κόμμα Junts συνέκλιναν στην καταψήφιση του σχεδίου στο Κογκρέσο. Ο Σάντσεθ, γνωστός για την τακτική του να αξιοποιεί τις πολιτικές κρίσεις, επέλεξε να μετατρέψει την κοινοβουλευτική ήττα σε εκλογικό επιχείρημα, στοχεύοντας στη συσπείρωση των προοδευτικών ψηφοφόρων απέναντι στο μπλοκ της δεξιάς αντιπολίτευσης.

Το κοινοβουλευτικό αδιέξοδο και το φάσμα της ακροδεξιάς

Η κυβερνητική συμμαχία του PSOE με την αριστερή παράταξη Sumar βρισκόταν εδώ και μήνες σε δυσχερή θέση. Χωρίς δυνατότητα ψήφισης κρατικού προϋπολογισμού από το 2023 και εξαρτώμενος από τις ευμετάβλητες διαθέσεις των Καταλανών αυτονομιστών του Junts —οι οποίοι είχαν παράσχει στήριξη με αντάλλαγμα τον αμφιλεγόμενο νόμο περί αμνηστίας— ο Σάντσεθ έβλεπε τα περιθώρια διακυβέρνησης να στενεύουν δραματικά.

Στις δημοσκοπήσεις, το Λαϊκό Κόμμα διατηρεί σταθερό προβάδισμα, χωρίς ωστόσο να εξασφαλίζει αυτοδυναμία. Η προοπτική αυτή καθιστά πιθανό έναν κυβερνητικό συνασπισμό του PP με το Vox. Ένα τέτοιο σενάριο θα σηματοδοτούσε την πρώτη είσοδο της ακροδεξιάς σε κυβέρνηση της Ισπανίας από την αποκατάσταση της δημοκρατίας το 1975, με άμεσες επιπτώσεις στη μεταναστευτική πολιτική και τα κοινωνικά δικαιώματα.

Συσσωρευμένες πιέσεις, σκάνδαλα και το τελικό crash test

Το εγχείρημα του Σάντσεθ δεν στερείται σημαντικών εμποδίων. Η κυβέρνησή του αντιμετωπίζει έντονη φθορά λόγω πρόσφατων καταγγελιών για υποθέσεις διαφθοράς που αγγίζουν τον στενό του κύκλο, υπονομεύοντας το αντιδιαφθορά προφίλ με το οποίο ανήλθε στην εξουσία. Παράλληλα, δέχεται επικρίσεις για τη διαχείριση της μεταναστευτικής πίεσης στον θύλακα της Θέουτα.

Η πρόωρη προσφυγή στη λαϊκή ετυμηγορία αποτελεί ίσως τον πιο τολμηρό ελιγμό στην καριέρα του Πέδρο Σάντσεθ. Μένει να φανεί αν η στρατηγική πόλωσης γύρω από το κοινωνικό πρόβλημα της στέγασης θα του επιτρέψει να ανατρέψει τα προγνωστικά ή αν θα ανοίξει τον δρόμο για μια ιστορική πολιτική ανατροπή στη Μαδρίτη.