Από τις PIIGS στο «FROGS»: Η γαλλική δημοσιονομική κρίση και το μεγάλο δίλημμα της ΕΚΤ

Περισσότερο από μία δεκαετία μετά την ευρωπαϊκή κρίση χρέους, ένα νέο ακρωνύμιο έρχεται να ταράξει τα νερά των ευρωπαϊκών αγορών. Ο όρος «FROGS» (FRench Oversized Government and Social Security), που εισήγαγε το ερευνητικό ινστιτούτο Rexecode και υιοθέτησε το Bloomberg, περιγράφει το υπέρμετρο μέγεθος του γαλλικού κράτους και του συστήματος κοινωνικής ασφάλισης. Πίσω από το λογοπαίγνιο κρύβεται μια ουσιαστική μετατόπιση: η δυσπιστία των αγορών δεν αφορά πλέον την ευρωπαϊκή περιφέρεια, αλλά μία από τις δύο ατμομηχανές του πυρήνα της Ευρωζώνης, επαναφέροντας το ερώτημα για το κατά πόσο η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα (ΕΚΤ) θα χρειαστεί να παρέμβει εκ νέου.

Από την περιφέρεια στον πυρήνα: Η διεύρυνση των spreads

Η ανησυχία των επενδυτών αποτυπώνεται καθαρά στην αγορά ομολόγων. Σύμφωνα με ανάλυση της EFG International, η διαφορά απόδοσης (spread) ανάμεσα στα γαλλικά και τα γερμανικά δεκαετή ομόλογα έχει εκτιναχθεί σε επίπεδα που παραπέμπουν στην κρίση του 2011-2012. Οι αγορές δεν προεξοφλούν μια άμεση κρίση ρευστότητας ή στάση πληρωμών, αλλά τιμολογούν την αδυναμία δημοσιονομικής προσαρμογής, την ισχνή ανάπτυξη και το πολιτικό αδιέξοδο ενόψει των γαλλικών προεδρικών εκλογών του 2027.

Το αυξημένο κόστος δανεισμού επιβαρύνει σταδιακά την εξυπηρέτηση του χρέους, καθώς οι παλαιότερες εκδόσεις αναχρηματοδοτούνται με υψηλότερα επιτόκια. Παράλληλα, όπως επισημαίνει η Wall Street Journal, η νευρικότητα διαχέεται και σε άλλες χώρες της Ευρωζώνης, συμπεριλαμβανομένης της Ιταλίας, της Ισπανίας και της Ελλάδας, δημιουργώντας κινδύνους για ένα ευρύτερο κύμα αναταράξεων στα κρατικά ομόλογα.

Το εργαλείο TPI και τα όρια παρέμβασης της ΕΚΤ

Μπροστά σε αυτές τις πιέσεις, το βλέμμα στρέφεται αναπόφευκτα στη Φρανκφούρτη. Η ΕΚΤ διαθέτει πλέον στη φαρέτρα της το Εργαλείο Προστασίας της Μετάδοσης (TPI), το οποίο σχεδιάστηκε για να αποτρέπει αδικαιολόγητες και άτακτες πιέσεις στο κόστος δανεισμού των κρατών-μελών. Ωστόσο, η ενεργοποίησή του για τη Γαλλία αποτελεί περίπλοκη εξίσωση.

Όπως σημειώνει το Reuters, η χρήση του TPI προϋποθέτει ότι η άνοδος των αποδόσεων είναι «αδικαιολόγητη» και δεν αντανακλά θεμελιώδη δημοσιονομικά προβλήματα. Όταν η επιφυλακτικότητα των επενδυτών οφείλεται σε πραγματικά ελλείμματα και πολιτική αδράνεια, η κεντρική τράπεζα δυσκολεύεται να δικαιολογήσει μια στοχευμένη παρέμβαση, χωρίς να κατηγορηθεί για νομισματική χρηματοδότηση ή παράκαμψη των κανόνων δημοσιονομικής πειθαρχίας.

Η εναλλακτική της ποσοτικής σύσφιξης και η σταθερότητα

Ως εναλλακτική λύση, αναλυτές των Financial Times προτείνουν την προσωρινή επιβράδυνση ή παύση της ποσοτικής σύσφιξης (Quantitative Tightening) από την ΕΚΤ. Μια τέτοια κίνηση θα περιόριζε την προσφορά τίτλων που πρέπει να απορροφήσει ο ιδιωτικός τομέας, ανακουφίζοντας συνολικά την αγορά χωρίς να απαιτείται ειδική μεταχείριση για τη Γαλλία.

Αν και η κεντρική τράπεζα της Γαλλίας διαβεβαιώνει για την ανθεκτικότητα του εγχώριου τραπεζικού συστήματος, ο δεσμός μεταξύ κρατικού χρέους και χρηματοπιστωτικού τομέα παραμένει ενεργός. Η Ευρωζώνη δεν βρίσκεται ακόμη μπροστά σε μια αναβίωση του 2011, αλλά το γαλλικό ζήτημα υπενθυμίζει ότι η δημοσιονομική σταθερότητα παραμένει η βασική προϋπόθεση για τη συνοχή της νομισματικής ένωσης.