Υπουργείο Εργασίας: «Φρένο» στην ανεξέλεγκτη χρήση Τεχνητής Νοημοσύνης στην εργασία – Τι προβλέπει το νέο σχέδιο νόμου

Στη θεσμοθέτηση ενός σύγχρονου και αυστηρού πλαισίου που θέτει για πρώτη φορά σαφή όρια στην παρέμβαση της Τεχνητής Νοημοσύνης και των αλγοριθμικών συστημάτων στη διαχείριση του ανθρώπινου δυναμικού προχωρά το υπουργείο Εργασίας και Κοινωνικής Ασφάλισης. Η υπουργός, Νίκη Κεραμέως, παρέλαβε το επίσημο πόρισμα της νομοπαρασκευαστικής επιτροπής για την ενσωμάτωση της σχετικής Ευρωπαϊκής Οδηγίας, ανοίγοντας τον δρόμο για τη διαμόρφωση του σχετικού νομοσχεδίου.

Το νέο πλαίσιο για τους εργαζομένους σε πλατφόρμες και την ψηφιακή εργασία

Η πρωτοβουλία αφορά την ενσωμάτωση της Ευρωπαϊκής Οδηγίας 2024/2831, η οποία επικεντρώνεται στη βελτίωση των συνθηκών εργασίας των εργαζομένων σε ψηφιακές πλατφόρμες, αλλά και στον ευρύτερο έλεγχο των αυτοματοποιημένων συστημάτων στον εργασιακό χώρο. Το σχετικό πόρισμα παραδόθηκε στην υπουργό από τον πρόεδρο της Επιτροπής, αναπληρωτή καθηγητή Εργατικού Δικαίου της Νομικής Σχολής του Εθνικού και Καποδιστριακού Πανεπιστημίου Αθηνών, κ. Ιωάννη Σκανδάλη, παρουσία του Γενικού Γραμματέα Εργασιακών Σχέσεων, Νίκου Μηλαπίδη.

Όπως επεσήμανε η κυρία Κεραμέως, βασικός στρατηγικός στόχος παραμένει η αναβάθμιση των συνθηκών εργασίας και η προστασία των δικαιωμάτων των απασχολουμένων στη σύγχρονη ψηφιακή εποχή. «Εστιάζουμε σε μία μεγάλη ομάδα εργαζομένων, τους εργαζόμενους στις πλατφόρμες, με στόχο τον εκσυγχρονισμό και την ενίσχυση του πλαισίου προστασίας τους απέναντι στις νέες τεχνολογικές προκλήσεις», υπογράμμισε χαρακτηριστικά.

Οι δύο βασικοί άξονες: Προστασία δεδομένων και ανθρώπινη εποπτεία

Το υπό επεξεργασία σχέδιο νόμου δομείται πάνω σε δύο κεντρικούς πυλώνες, οι οποίοι στοχεύουν στον περιορισμό της αυθαίρετης ή αδιαφανούς εφαρμογής αλγορίθμων:

• Προστασία ευαίσθητων προσωπικών δεδομένων: Απαγορεύεται ρητά η συλλογή και επεξεργασία δεδομένων που αφορούν τη συναισθηματική ή ψυχολογική κατάσταση των εργαζομένων, τις ιδιωτικές συνομιλίες, τα βιομετρικά στοιχεία, καθώς και τα δεδομένα υγείας. Παράλληλα, θεσπίζεται η υποχρέωση διενέργειας εκτίμησης αντικτύπου, η πλήρης ενημέρωση για τις παραμέτρους λειτουργίας των αλγορίθμων και η λήψη μέτρων για την προστασία της υγείας και ασφάλειας από την αυτοματοποιημένη διαχείριση.
• Ανθρώπινος έλεγχος και δικαίωμα εξήγησης: Τίθεται οριστικό τέλος στη λήψη κρίσιμων εργασιακών αποφάσεων αποκλειστικά από αλγοριθμικά συστήματα. Κάθε σημαντική απόφαση (όπως αξιολόγηση, απόλυση ή επιβολή κυρώσεων) θα υπόκειται υποχρεωτικά σε ανθρώπινη εποπτεία, ενώ οι εργαζόμενοι αποκτούν το δικαίωμα σαφούς εξήγησης και επανεξέτασης των αυτοματοποιημένων κρίσεων.

Εκκίνηση του κοινωνικού διαλόγου

Το πόρισμα της νομοπαρασκευαστικής επιτροπής έχει ήδη αποσταλεί στους εθνικούς κοινωνικούς εταίρους, συνοδευόμενο από πρόσκληση της υπουργού Εργασίας για συμμετοχή σε ευρεία διαβούλευση. Στόχος του υπουργείου είναι η συνδιαμόρφωση ενός ισορροπημένου και δίκαιου θεσμικού πλαισίου μέσα από ουσιαστικό διάλογο, το οποίο θα εναρμονίζεται πλήρως με τις ευρωπαϊκές επιταγές και τις ανάγκες της ελληνικής αγοράς εργασίας.

Επιπλέον, το νέο πλαίσιο προβλέπει τη συμμετοχή εκπροσώπων των εργαζομένων στη διαδικασία αξιολόγησης των αλγοριθμικών συστημάτων, καθώς και υποχρεωτική διαβούλευση πριν από την εισαγωγή οποιασδήποτε νέας τεχνολογίας Τεχνητής Νοημοσύνης στους χώρους εργασίας.