Ελαιόλαδο: Σοδειά-ρεκόρ έως 330.000 τόνους φέρνει ανάσα στους καταναλωτές αλλά «ασφυξία» στους παραγωγούς

Σε τροχιά δυναμικής ανάκαμψης εισέρχεται η ελληνική παραγωγή ελαιολάδου, με τις πρώτες εκτιμήσεις για τη νέα σεζόν να τοποθετούν τη σοδειά μεταξύ 280.000 και 330.000 τόνων. Η εξέλιξη αυτή σηματοδοτεί μια επίδοση που πλησιάζει τα ιστορικά ρεκόρ της περιόδου 2022-2023, διαμορφώνοντας ένα νέο τοπίο στην αγορά: από τη μία πλευρά προσφέρει σημαντική ανάσα στους καταναλωτές μέσω της αποκλιμάκωσης των τιμών, αλλά από την άλλη προκαλεί έντονο προβληματισμό στους παραγωγούς λόγω της ραγδαίας μείωσης των περιθωρίων κέρδους τους.

Η «βουτιά» των τιμών παραγωγού και το αυξημένο κόστος

Η τιμή παραγωγού καταγράφει θεαματική διόρθωση της τάξης του 56% με 59% σε σχέση με τα ιστορικά υψηλά των 9,5 ευρώ το κιλό, υποχωρώντας πλέον στην περιοχή των 3,80 ευρώ. Ωστόσο, το ενεργειακό κόστος, οι τιμές των λιπασμάτων και τα αυξημένα εργατικά μεροκάματα έχουν εκτινάξει το κόστος καλλιέργειας στα 3 με 4 ευρώ το κιλό. Σε αρκετές περιοχές, όπως η Λακωνία και η Κρήτη, οι ελαιοπαραγωγοί προειδοποιούν ότι εάν η τιμή υποχωρήσει περαιτέρω (προς τα 3,50 ευρώ), η συγκομιδή καθίσταται οικονομικά ασύμφορη.

Παράλληλα, η ζήτηση παραμένει συγκρατημένη. Η διετής περίοδος των απαγορευτικών τιμών στα ράφια έστρεψε μεγάλο μέρος των νοικοκυριών στα σπορέλαια και το ηλιέλαιο. Παρά την πρόσφατη αποκλιμάκωση, το ελαιόλαδο παραμένει στο ράφι περίπου 33% ακριβότερο σε σχέση με την έναρξη της πληθωριστικής κρίσης το 2021, γεγονός που εξηγεί γιατί σημαντικές ποσότητες της προηγούμενης χρονιάς παραμένουν ακόμη αδιάθετες στις δεξαμενές.

Ο ανταγωνισμός από την Τυνησία και το σχέδιο για άτυπο «ΟΠΕΚ»

Την ίδια στιγμή, οι διεθνείς πιέσεις εντείνονται. Η Τυνησία καταγράφει εντυπωσιακή εξαγωγική άνοδο της τάξης του 45%, με τις πωλήσεις της να αγγίζουν τα 1,3 δισεκατομμύρια ευρώ. Με κυρίαρχο το χύμα έξτρα παρθένο ελαιόλαδο (86,3% του συνόλου), η βορειοαφρικανική χώρα έχει εδραιώσει τη θέση της στην Ευρωπαϊκή Ένωση και διεισδύει δυναμικά στην κρίσιμη αγορά των Ηνωμένων Πολιτειών, πιέζοντας τις τιμές προς τα κάτω.

Μπροστά σε αυτές τις συνθήκες, χώρες της Μεσογείου εξετάζουν μέτρα εξισορρόπησης. Στην Ισπανία έχει ήδη τεθεί σε διαβούλευση μηχανισμός έκτακτης ανάγκης για προσωρινή απόσυρση ποσοτήτων από την αγορά –ένα μοντέλο που παραπέμπει σε άτυπο «ΟΠΕΚ» ελαιολάδου– ώστε να αποφευχθεί η κατάρρευση των τιμών.

Για την ελληνική πλευρά, εκπρόσωποι της βιομηχανίας τυποποίησης και των εξαγωγέων υπογραμμίζουν ότι η μόνη βιώσιμη διέξοδος είναι η ενίσχυση του επώνυμου, τυποποιημένου προϊόντος. Η απεξάρτηση από τις εξαγωγές χύμα ελαιολάδου και η επένδυση σε ισχυρά εμπορικά σήματα αποτελούν το κλειδί ώστε η υπεραξία του «υγρού χρυσού» να παραμένει στην εγχώρια παραγωγή.