Ιός του Δυτικού Νείλου: Ποιες χρόνιες παθήσεις και παράγοντες εκτοξεύουν τον κίνδυνο βαριάς νόσου

Ο ιός του Δυτικού Νείλου εξελίσσεται σε μία από τις πλέον υπολογίσιμες και γεωγραφικά επεκτεινόμενες ιογενείς απειλές για τη δημόσια υγεία στην Ευρώπη. Παρότι η πλειονότητα των περιστατικών παραμένει ασυμπτωματική ή εκδηλώνεται με ήπια συμπτώματα κοινού κρυολογήματος, συγκεκριμένες ομάδες του πληθυσμού διατρέχουν σοβαρό κίνδυνο για βαριά νόσηση και επικίνδυνες επιπλοκές στο κεντρικό νευρικό σύστημα.

Όπως εξηγεί η καθηγήτρια Θεοδώρα Ψαλτοπούλου, η κλιματική αλλαγή, η δυναμική των πληθυσμών των κουνουπιών και οι αλληλεπιδράσεις στο αστικό περιβάλλον καθιστούν τον ιό διαρκή πρόκληση, με τις υποκείμενες παθήσεις να διαδραματίζουν καθοριστικό ρόλο στην πρόγνωση των ασθενών.

Ποιες χρόνιες παθήσεις και παράγοντες αυξάνουν τον κίνδυνο

Σύμφωνα με διεθνείς συστηματικές ανασκοπήσεις και μετα-αναλύσεις, οι συννοσηρότητες αποτελούν βασικό δείκτη για την εξέλιξη της λοίμωξης. Άτομα με χρόνια υποκείμενα νοσήματα έχουν σαφώς αυξημένες πιθανότητες να αναπτύξουν τη σοβαρή, νευροδιεισδυτική μορφή της νόσου.

Ιδιαίτερα ευάλωτοι απέναντι στον ιό είναι:

• Οι ασθενείς με σοβαρή ανοσοκαταστολή, μεταμοσχευμένοι ή καρκινοπαθείς υπό χημειοθεραπεία.
• Τα άτομα με χρόνια καρδιαγγειακά νοσήματα και σακχαρώδη διαβήτη.
• Οι ηλικιωμένοι, ειδικά όσοι έχουν υπερβεί το 70ό έτος της ηλικίας τους.
• Ασθενείς με χρόνια νεφρική ή ηπατική νόσο.

«Τα ερευνητικά δεδομένα επιβεβαιώνουν ότι οι συννοσηρότητες έχουν θεμελιώδη σημασία για την τελική εκτίμηση κινδύνου στο άτομο που νοσεί», τονίζει η κυρία Ψαλτοπούλου, επισημαίνοντας ότι οι χρόνιες παθήσεις αποδυναμώνουν την άμυνα του οργανισμού έναντι της νευρολογικής προσβολής.

Νευροδιεισδυτική νόσος και δείκτες θνητότητας

Αν και λιγότερο από το 1% των μολύνσεων εξελίσσεται σε νευροδιεισδυτική νόσο (όπως εγκεφαλίτιδα ή μηνιγγίτιδα), οι συνέπειες για τους ασθενείς αυτούς είναι βαρύτατες. Σύμφωνα με μετα-αναλύσεις εκατοντάδων περιστατικών, περίπου το 42% των ασθενών με σοβαρή λοίμωξη χρειάζεται εισαγωγή σε Μονάδα Εντατικής Θεραπείας (ΜΕΘ).

Η θνητότητα ποικίλλει δραματικά ανάλογα με την κλινική εικόνα και την κατάσταση της υγείας του ασθενούς:

• Η συνολική θνητότητα στα διαγνωσμένα περιστατικά κυμαίνεται γύρω στο 6% με 10%.
• Στους ηλικιωμένους ασθενείς άνω των 70 ετών, το ποσοστό θνητότητας φτάνει στο 20%.
• Στους βαριά ανοσοκατεσταλμένους ασθενείς, η θνητότητα μπορεί να αγγίξει το ανησυχητικό 30% με 40%.
• Για τους ασθενείς που χρήζουν νοσηλείας σε ΜΕΘ, η θνητότητα πλησιάζει ακόμη και το 62%.

Επιπλέον, σημαντικό ποσοστό των επιζώντων από βαριά νόσηση αντιμετωπίζει μακροχρόνια νευρολογικά και λειτουργικά προβλήματα, γεγονός που καταδεικνύει ότι η πραγματική επιβάρυνση εκτείνεται πολύ πέρα από την οξεία φάση.

Απουσία ειδικής θεραπείας και η ανάγκη πρόληψης

Μέχρι σήμερα δεν υπάρχει εγκεκριμένο ειδικό αντιικό φάρμακο ούτε ανθρώπινο εμβόλιο για τον ιό του Δυτικού Νείλου. Η νοσοκομειακή διαχείριση παραμένει αμιγώς υποστηρικτική, εστιάζοντας στην αντιμετώπιση της αναπνευστικής ανεπάρκειας, των ηλεκτρολυτικών διαταραχών και των επιληπτικών κρίσεων.

Καθώς τα κορτικοστεροειδή και τα παραδοσιακά αντιικά δεν έχουν αποδείξει σαφές όφελος επιβίωσης, η ατομική και συλλογική πρόληψη αποτελεί το μόνο ισχυρό όπλο. Η χρήση εντομοαπωθητικών, η τοποθέτηση σητών, η εξάλειψη στάσιμων νερών και οι συντονισμένοι ψεκασμοί από τους φορείς δημόσιας υγείας είναι κρίσιμης σημασίας για την αναχαίτιση της διασποράς του ιού.