Ισλανδία: Αντίστροφη μέτρηση για το κρίσιμο δημοψήφισμα σχετικά με την ένταξη στην Ευρωπαϊκή Ένωση

Σε κλίμα έντονων γεωπολιτικών ανακατατάξεων, η Ισλανδία ετοιμάζεται για μια ιστορική πολιτική αναμέτρηση. Πριν από λίγα 24ωρα άνοιξε η διαδικασία της πρόωρης ψηφοφορίας για το καθοριστικό δημοψήφισμα της 29ης Αυγούστου, στο οποίο οι πολίτες θα κληθούν να αποφασίσουν αν η χώρα θα επανεκκινήσει τις ενταξιακές διαπραγματεύσεις με την Ευρωπαϊκή Ένωση. Η κάλπη αυτή έρχεται να ταράξει τα πολιτικά νερά μιας χώρας που διατηρεί εδώ και χρόνια μια σύνθετη σχέση με τις Βρυξέλλες.

Η πρόωρη ψηφοφορία, η οποία ξεκίνησε στις 27 Ιουλίου, αφορά κυρίως τους περίπου 400.000 εγγεγραμμένους ψηφοφόρους που βρίσκονται στο εξωτερικό ή σε απομακρυσμένες περιοχές. Στο ψηφοδέλτιο, το ερώτημα είναι ξεκάθαρο: «Πρέπει η Ισλανδία να επαναλάβει τις διαπραγματεύσεις για την ένταξή της στην Ευρωπαϊκή Ένωση;». Οι πολίτες καλούνται να απαντήσουν με «Ναι» ή «Όχι». Αξίζει να σημειωθεί ότι ένα ενδεχόμενο «Ναι» δεν συνεπάγεται αυτόματη ένταξη, αλλά την επανέναρξη των επίσημων συνομιλιών, με την τελική συμφωνία να τίθεται εκ νέου σε ξεχωριστό δημοψήφισμα.

Το ζήτημα της ευρωπαϊκής προοπτικής δεν είναι καινούργιο για το Ρέικιαβικ. Οι διαπραγματεύσεις είχαν ξεκινήσει το 2009, στον απόηχο της καταστροφικής παγκόσμιας χρηματοπιστωτικής κρίσης, προτού «παγώσουν» το 2013 και αποσυρθούν οριστικά το 2015. Ωστόσο, μετά τις βουλευτικές εκλογές του Νοεμβρίου 2024, η νέα κυβέρνηση υπό την πρωθυπουργό Κριστούν Φροσταντότιρ δεσμεύτηκε να δώσει εκ νέου τον λόγο στον λαό, υλοποιώντας μια κεντρική προεκλογική της δέσμευση.

Το διεθνές σκηνικό σήμερα είναι κατακόρυφα αλλαγμένο. Ο πόλεμος στην Ουκρανία και οι γεωπολιτικές προκλήσεις, σε συνδυασμό με τις πρόσφατες δηλώσεις του Ντόναλντ Τραμπ για τη Γροιλανδία, έχουν επαναφέρει στο προσκήνιο τη στρατηγική σημασία του Βόρειου Ατλαντικού. Μέσα σε αυτό το κλίμα ασφάλειας και ενεργειακής συνεργασίας, η στάση των Ισλανδών φαίνεται να επηρεάζεται. Σύμφωνα με δημοσκόπηση της δημόσιας ραδιοτηλεόρασης RÚV, το 53,1% τάσσεται υπέρ της επανέναρξης των συνομιλιών, έναντι 46,9% που διαφωνεί.

Οι κύριες αντιδράσεις προέρχονται από τους παραδοσιακούς τομείς της αλιείας και της γεωργίας, οι οποίοι φοβούνται περιορισμούς από τους ευρωπαϊκούς κανονισμούς. Αντίθετα, οι υποστηρικτές προσδοκούν οικονομική σταθερότητα και καλύτερη πρόσβαση στις αγορές. Παρότι η Ισλανδία συμμετέχει ήδη στον Ευρωπαϊκό Οικονομικό Χώρο και στη Ζώνη Σένγκεν, το αποτέλεσμα της κάλπης θα δείξει αν η χώρα είναι έτοιμη να κάνει το επόμενο βήμα, κεντρίζοντας το ενδιαφέρον ολόκληρης της Ευρώπης.