ΠΑΣΟΚ υπό πολιορκία – Ο Τσίπρας «μαζεύει» στελέχη και η Χαριλάου Τρικούπη ψάχνει φρένο στις διαρροές

Οι μεταγραφές προς την ΕΛΑΣ πολλαπλασιάζονται, το ΠΑΣΟΚ χάνει στελέχη στην περιφέρεια και η αγωνία για νέο κύμα αποχωρήσεων μεγαλώνει.

Με το βλέμμα στραμμένο στις επόμενες εθνικές εκλογές και τις δημοσκοπήσεις να αναδιαμορφώνουν τους συσχετισμούς στην Κεντροαριστερά, το ΠΑΣΟΚ βρίσκεται αντιμέτωπο με μια νέα και ιδιαίτερα πιεστική πραγματικότητα. Η ΕΛΑΣ του Αλέξη Τσίπρα δεν επιχειρεί μόνο να κερδίσει ψηφοφόρους, αλλά προχωρά συστηματικά στην προσέλκυση στελεχών με πασοκικές αναφορές, δημιουργώντας ένα κλίμα πολιτικής αιμορραγίας για τη Χαριλάου Τρικούπη. Οι συνεχείς μεταγραφές, οι διεργασίες στις τοπικές κοινωνίες και η αίσθηση ότι το κόμμα του πρώην πρωθυπουργού αποκτά δυναμική δεύτερου πόλου στον χώρο της αντιπολίτευσης προκαλούν έντονο προβληματισμό στην ηγεσία Ανδρουλάκη, η οποία βλέπει ότι η μάχη πλέον δεν δίνεται μόνο απέναντι στη Νέα Δημοκρατία, αλλά και μέσα στην ίδια την Κεντροαριστερά.

Το σχέδιο διεύρυνσης του Τσίπρα και οι απώλειες του ΠΑΣΟΚ

Οι μετακινήσεις στελεχών προς την ΕΛΑΣ δεν αποτελούν μεμονωμένα περιστατικά αλλά συνθέτουν μια ευρύτερη στρατηγική διεύρυνσης. Η περίπτωση της Αχαΐας είναι ενδεικτική. Σε μια περιοχή με βαθιές πασοκικές ρίζες, στελέχη που μέχρι πρόσφατα εκπροσωπούσαν το ΠΑΣΟΚ βρίσκονται πλέον σε διαφορετικά πολιτικά στρατόπεδα, είτε στο κόμμα του Αλέξη Τσίπρα είτε στο εγχείρημα της Μαρίας Καρυστιανού.

Η εικόνα αποκτά ακόμη μεγαλύτερη πολιτική σημασία καθώς αρκετοί από τους μεταγραφόμενους δεν είναι άγνωστα πρόσωπα αλλά στελέχη με παρουσία στις τοπικές κοινωνίες, αυτοδιοικητική αναφορά ή συμμετοχή σε προηγούμενες εκλογικές αναμετρήσεις. Πρόκειται για ανθρώπους που γνωρίζουν τους κομματικούς μηχανισμούς, διαθέτουν δίκτυα επιρροής και μπορούν να λειτουργήσουν ως πολλαπλασιαστές της δυναμικής του νέου φορέα.

Το ΠΑΣΟΚ παρακολουθεί και αδυνατεί να αντιδράσει

Το μεγαλύτερο πρόβλημα για τη Χαριλάου Τρικούπη δεν είναι οι μεμονωμένες αποχωρήσεις αλλά η αίσθηση ότι δεν υπάρχει μέχρι στιγμής αποτελεσματικός μηχανισμός ανάσχεσης των διαρροών. Η ηγεσία γνωρίζει ότι όσο η ΕΛΑΣ εμφανίζεται δημοσκοπικά ενισχυμένη, τόσο περισσότεροι τοπικοί παράγοντες θα εξετάζουν το πολιτικό τους μέλλον με διαφορετικά κριτήρια.

Η πολιτική ιστορία διδάσκει ότι τα στελέχη συνήθως κινούνται προς τους χώρους που εμφανίζουν προοπτική εξουσίας ή δυναμική ανόδου. Και αυτή τη στιγμή η εικόνα που εκπέμπεται είναι ότι ο Αλέξης Τσίπρας καταφέρνει να δημιουργήσει προσδοκίες πολιτικής ανόδου, ενώ το ΠΑΣΟΚ παραμένει εγκλωβισμένο σε εσωτερικές συζητήσεις για συνεργασίες, στρατηγική και δημοσκοπικές επιδόσεις.

Ο παράγοντας Δούκας και οι σκιές για την επόμενη ημέρα

Στην εξίσωση προστίθεται και ο Χάρης Δούκας. Παρότι ο ίδιος διαψεύδει κατηγορηματικά κάθε σενάριο αποχώρησης, η επιμονή του στην ανάγκη διαλόγου με τις προοδευτικές δυνάμεις τροφοδοτεί διαρκώς συζητήσεις στο εσωτερικό του κόμματος.

Πολλά στελέχη θεωρούν ότι η γραμμή αυτή λειτουργεί αντικειμενικά ως γέφυρα προς τον χώρο του Αλέξη Τσίπρα, την ώρα που ο Νίκος Ανδρουλάκης προσπαθεί να διατηρήσει την πολιτική αυτονομία του ΠΑΣΟΚ. Οι δημόσιες παρεμβάσεις κυβερνητικών στελεχών, όπως του Δημήτρη Καιρίδη, μπορεί να έχουν προφανή πολιτική σκοπιμότητα, ωστόσο αναδεικνύουν ένα υπαρκτό ζήτημα: τη σύγχυση που επικρατεί ως προς τη στρατηγική κατεύθυνση της αξιωματικής αντιπολίτευσης της Κεντροαριστεράς.

Το φάντασμα της συρρίκνωσης επιστρέφει

Για χρόνια το ΠΑΣΟΚ κατηγορούσε τον ΣΥΡΙΖΑ ότι λειτουργούσε ως πολιτικός απορροφητήρας στελεχών και ψηφοφόρων. Σήμερα, αρκετοί στη Χαριλάου Τρικούπη βλέπουν με ανησυχία ένα παρόμοιο φαινόμενο να επανεμφανίζεται με διαφορετικό πρωταγωνιστή αλλά παρόμοια χαρακτηριστικά.

Η διαφορά είναι ότι αυτή τη φορά το κόμμα του Αλέξη Τσίπρα επιχειρεί να εμφανιστεί ως ο νέος κυρίαρχος εκφραστής της Κεντροαριστεράς και αξιοποιεί κάθε κενό που αφήνει το ΠΑΣΟΚ σε τοπικό και κεντρικό επίπεδο. Όσο η εικόνα αυτή παγιώνεται, τόσο θα αυξάνονται οι πιέσεις προς τη Χαριλάου Τρικούπη.

Το πραγματικό πρόβλημα

Το πραγματικό πρόβλημα του ΠΑΣΟΚ δεν είναι ότι χάνει ορισμένα στελέχη. Είναι ότι αρχίζει να διαμορφώνεται η αίσθηση πως βρίσκεται σε θέση άμυνας απέναντι στην πολιτική επέλαση του Αλέξη Τσίπρα στον χώρο της Κεντροαριστεράς. Οι μεταγραφές μπορεί αριθμητικά να μην είναι ακόμη καθοριστικές, πολιτικά όμως εκπέμπουν ένα σαφές μήνυμα: όταν ένα κόμμα εμφανίζεται να ανεβαίνει, προσελκύει στελέχη· όταν ένα κόμμα δείχνει να βαλτώνει, καλείται να αποδείξει γιατί αξίζει να παραμείνει κανείς σε αυτό. Και αυτή είναι ίσως η πιο δύσκολη δοκιμασία που αντιμετωπίζει σήμερα ο Νίκος Ανδρουλάκης.