OFF THE RECORD: Άντε καλέ σιγά, κόβονται τα ρουσφέτια;
Η κυβέρνηση ανεβάζει τους τόνους για την ταυτοποίηση χρηστών στα social media και προαναγγέλλει παρεμβάσεις κατά των deepfakes.
Στο επίκεντρο της δημόσιας συζήτησης μπαίνει πλέον η κυβερνητική πρόταση για περιορισμό της ανωνυμίας στο διαδίκτυο, με τον υπουργό Δικαιοσύνης Γιώργο Φλωρίδη να δηλώνει ανοιχτά τη στήριξή του στην πρωτοβουλία του κυβερνητικού εκπροσώπου Παύλου Μαρινάκη. Η κυβέρνηση επιχειρεί να ανοίξει ένα νέο θεσμικό μέτωπο απέναντι στην τοξικότητα, την παραπληροφόρηση και τα fake news, ενώ παράλληλα προετοιμάζει νομοθετικές παρεμβάσεις για τα deepfake βίντεο και την κακόβουλη χρήση τεχνητής νοημοσύνης. Το θέμα αποκτά πλέον σαφές πολιτικό και ευρωπαϊκό αποτύπωμα, καθώς η Αθήνα ζητά κοινό πλαίσιο κανόνων για την ψηφιακή ταυτοποίηση χρηστών.
Κυβερνητικό μέτωπο απέναντι στην ψηφιακή τοξικότητα
Η δημόσια στήριξη του Γιώργου Φλωρίδη στην πρόταση Μαρινάκη δείχνει ότι η κυβέρνηση δεν αντιμετωπίζει πλέον το ζήτημα ως μια αποσπασματική πολιτική ιδέα, αλλά ως κεντρική θεσμική παρέμβαση για τη λειτουργία του ψηφιακού δημόσιου χώρου.
Η φράση του υπουργού Δικαιοσύνης ότι «όποιος δεν θέλει να βάζει τα στοιχεία του να μην ανοίγει λογαριασμό» αποτυπώνει την πρόθεση της κυβέρνησης να μεταφέρει στο διαδίκτυο βασικούς κανόνες λογοδοσίας που ισχύουν στην πραγματική ζωή.
Στο κυβερνητικό επιτελείο θεωρούν ότι η ανεξέλεγκτη ανωνυμία έχει μετατρέψει πολλές φορές τα social media σε πεδίο στοχοποίησης, διασποράς ψευδών ειδήσεων και οργανωμένων επιθέσεων απέναντι σε πολιτικά πρόσωπα, δημοσιογράφους ή πολίτες.
Η παρέμβαση αυτή επιχειρεί να καλύψει ένα θεσμικό κενό που, σύμφωνα με την κυβερνητική ανάγνωση, επιτρέπει σήμερα σε ανώνυμους λογαριασμούς να λειτουργούν χωρίς ουσιαστική ευθύνη ακόμη και όταν παραβιάζουν τον νόμο.
Από τα fake news στα deepfakes
Ιδιαίτερη σημασία έχει και η αναφορά του κ. Φλωρίδη στα deepfake βίντεο και στη χρήση τεχνητής νοημοσύνης για την παραποίηση εικόνας και λόγου.
Η κυβέρνηση φαίνεται αποφασισμένη να κινηθεί προληπτικά απέναντι σε μια τεχνολογία που ήδη προκαλεί σοβαρές ανησυχίες διεθνώς, καθώς μπορεί να χρησιμοποιηθεί για πολιτική χειραγώγηση, εκβιασμούς ή οργανωμένη παραπληροφόρηση.
Το γεγονός ότι εξετάζεται το μοντέλο της Δανίας δείχνει ότι η Αθήνα επιδιώκει να κινηθεί σε ευρωπαϊκή γραμμή, αποφεύγοντας μονομερείς κινήσεις που θα μπορούσαν να δημιουργήσουν αντιδράσεις σε επίπεδο ελευθερίας έκφρασης ή προστασίας προσωπικών δεδομένων.
Η γραμμή Μητσοτάκη για «ψηφιακή ευθύνη»
Η τοποθέτηση του Κυριάκου Μητσοτάκη στο τελευταίο Υπουργικό Συμβούλιο έδωσε σαφές πολιτικό βάρος στην πρωτοβουλία.
Ο πρωθυπουργός έκανε λόγο για ανάγκη δημιουργίας «φυσικού αντίβαρου» απέναντι στην ανώνυμη τοξικότητα, επιχειρώντας να συνδέσει το ζήτημα όχι μόνο με την πολιτική αντιπαράθεση αλλά και με την προστασία της ίδιας της δημόσιας συζήτησης.
Στην κυβέρνηση εκτιμούν ότι η τεχνολογική εξέλιξη έχει ξεπεράσει το υφιστάμενο θεσμικό πλαίσιο και ότι η Ευρώπη θα αναγκαστεί αργά ή γρήγορα να υιοθετήσει αυστηρότερους κανόνες για την ταυτοποίηση χρηστών και την ευθύνη των ψηφιακών πλατφορμών.
Η πολιτική διάσταση της πρωτοβουλίας
Η συζήτηση για την ανωνυμία στο διαδίκτυο δεν αφορά μόνο την τεχνολογία ή τη νομική διάσταση. Αποτελεί πλέον βαθιά πολιτικό ζήτημα.
Η κυβέρνηση επιχειρεί να εμφανιστεί ως δύναμη θεσμικής σταθερότητας απέναντι σε ένα περιβάλλον ψηφιακής ασυδοσίας που –κατά την άποψή της– τροφοδοτεί την ακραία πόλωση και την αποδόμηση της εμπιστοσύνης στους θεσμούς.
Παράλληλα, στέλνει μήνυμα ότι η ελευθερία έκφρασης δεν μπορεί να συγχέεται με την ατιμωρησία για παράνομες ενέργειες ή συκοφαντικές επιθέσεις πίσω από ψευδώνυμα και ανώνυμους λογαριασμούς.
Η επόμενη περίοδος αναμένεται κρίσιμη, καθώς η κυβέρνηση θα επιχειρήσει να μετατρέψει τη δημόσια συζήτηση σε συγκεκριμένο ευρωπαϊκό και νομοθετικό σχέδιο, γνωρίζοντας ότι το θέμα αγγίζει ευαίσθητες ισορροπίες ανάμεσα στην προστασία της δημοκρατίας, την ασφάλεια και τα ατομικά δικαιώματα.