OFF THE RECORD: Άντε καλέ σιγά, κόβονται τα ρουσφέτια;
Η κυβέρνηση φέρνει σαρωτικές αλλαγές στο μεταναστευτικό με ταχύτερες διαδικασίες ασύλου, αυστηρότερους ελέγχους και ενίσχυση των επιστροφών παράτυπων μεταναστών.
Σε δημόσια διαβούλευση τίθεται το νέο νομοσχέδιο για την εφαρμογή του Ευρωπαϊκού Συμφώνου για τη Μετανάστευση και το Άσυλο, με την κυβέρνηση να επιχειρεί μια συνολική αναδιάταξη της μεταναστευτικής πολιτικής της χώρας. Το νέο πλαίσιο αποτυπώνει μια σαφή στρατηγική επιλογή: αυστηρότερη φύλαξη των εξωτερικών συνόρων, επιτάχυνση των διαδικασιών ασύλου και αποτελεσματικότερες επιστροφές όσων δεν δικαιούνται διεθνή προστασία ή νόμιμη παραμονή στην Ελλάδα.
Η βασική φιλοσοφία του νομοσχεδίου κινείται στη λογική της αποτροπής και του ελέγχου, ενσωματώνοντας τις κεντρικές προβλέψεις του νέου Ευρωπαϊκού Συμφώνου αλλά και κρίσιμα στοιχεία του υπό διαμόρφωση Ευρωπαϊκού Κανονισμού Επιστροφών. Η κυβέρνηση επιδιώκει να δείξει ότι η χώρα δεν θα λειτουργεί πλέον ως «γκρίζα ζώνη» διαχείρισης παράτυπων ροών, αλλά ως κράτος με αυστηρούς κανόνες εισόδου, παραμονής και επιστροφής.
Προέλεγχος για όλους
Κεντρικό στοιχείο του νέου πλαισίου αποτελεί η υποχρεωτική διαδικασία προελέγχου για όλους τους παράτυπα εισερχόμενους υπηκόους τρίτων χωρών. Προβλέπονται πλήρης εξακρίβωση στοιχείων ταυτότητας, λήψη βιομετρικών δεδομένων, έλεγχοι ασφαλείας και υγειονομικοί έλεγχοι πριν ακόμη ξεκινήσει η διαδικασία ασύλου. Παράλληλα, οι συνοριακές διαδικασίες εξέτασης αιτημάτων διεθνούς προστασίας γίνονται ταχύτερες και αυστηρότερες, με δεσμευτικά χρονοδιαγράμματα και επιτάχυνση απορρίψεων για αιτήσεις που θεωρούνται προδήλως αβάσιμες ή προέρχονται από χώρες με χαμηλά ποσοστά αναγνώρισης ασύλου.
Ιδιαίτερη βαρύτητα δίνεται και στο κομμάτι των επιστροφών, όπου η κυβέρνηση επιχειρεί να καλύψει ένα από τα μεγαλύτερα διαχρονικά κενά της ευρωπαϊκής μεταναστευτικής πολιτικής. Το νομοσχέδιο προβλέπει ενίσχυση της διοικητικής κράτησης και της παρακολούθησης όσων βρίσκονται σε διαδικασία απομάκρυνσης, καθώς και στενότερη συνεργασία με ευρωπαϊκούς οργανισμούς και κράτη-μέλη για την υλοποίηση επιστροφών. Στο ίδιο πλαίσιο εντάσσεται και η πρόβλεψη αξιοποίησης «κόμβων επιστροφής» σε τρίτες χώρες, μια πολιτική που προωθείται πλέον σε ευρωπαϊκό επίπεδο ως εργαλείο αποσυμφόρησης και αποτροπής.
Το νέο πλαίσιο ενισχύει επίσης τη χρήση των ευρωπαϊκών συστημάτων καταγραφής και ταυτοποίησης, με έμφαση στο αναβαθμισμένο Eurodac, ενώ προβλέπεται ακόμη στενότερη επιχειρησιακή συνεργασία με τη Frontex και τον Οργανισμό της Ευρωπαϊκής Ένωσης για το Άσυλο. Η στόχευση είναι σαφής: περισσότερος έλεγχος στα εξωτερικά σύνορα και μικρότερα περιθώρια παραμονής για όσους δεν πληρούν τα κριτήρια διεθνούς προστασίας.
Η κυβέρνηση επιχειρεί μέσα από το νέο νομοσχέδιο να ισορροπήσει ανάμεσα στις ανθρωπιστικές υποχρεώσεις της χώρας και στην αυξανόμενη κοινωνική και πολιτική πίεση για αποτελεσματικότερη διαχείριση των μεταναστευτικών ροών. Το μήνυμα που εκπέμπεται είναι διπλό: προστασία για όσους πραγματικά δικαιούνται άσυλο, αλλά και αυστηρές, γρήγορες και λειτουργικές διαδικασίες επιστροφής για όσους δεν πληρούν τις προϋποθέσεις παραμονής στην Ελλάδα και την Ευρωπαϊκή Ένωση.