OFF THE RECORD: Άντε καλέ σιγά, κόβονται τα ρουσφέτια;
Η κυβέρνηση επενδύει στην έγκαιρη διάγνωση, στην κατ’ οίκον φροντίδα και στην υγειονομική ετοιμότητα, επιχειρώντας να αλλάξει τη φιλοσοφία του δημόσιου συστήματος Υγείας.
Η δημόσια παρέμβαση της Ειρήνης Αγαπηδάκη δεν περιορίστηκε μόνο στη διαχείριση της ανησυχίας για το περιστατικό με τον χανταϊό. Στην πραγματικότητα αποτέλεσε μια συνολική παρουσίαση της νέας φιλοσοφίας που επιχειρεί να εφαρμόσει η κυβέρνηση στο ΕΣΥ: λιγότερη παθητική αναμονή στα νοσοκομεία και περισσότερη πρόληψη, έγκαιρη διάγνωση και ενεργητική παρέμβαση στην κοινότητα.
Και αυτό είναι ίσως το σημαντικότερο πολιτικό στοιχείο της συζήτησης. Για δεκαετίες, το ελληνικό σύστημα Υγείας λειτουργούσε κυρίως ως σύστημα αντιμετώπισης ασθενειών και κρίσεων. Η πρόληψη παρέμενε στο περιθώριο, αποσπασματική και χωρίς οργανωμένο εθνικό σχεδιασμό. Σήμερα η κυβέρνηση επιχειρεί να αλλάξει αυτό το μοντέλο, επενδύοντας σε δωρεάν προληπτικές εξετάσεις, κινητές μονάδες υγείας και υπηρεσίες που φτάνουν ακόμη και στο σπίτι του πολίτη.
Η ίδια η Αγαπηδάκη μίλησε για «σιωπηρή επανάσταση». Και, πράγματι, τα στοιχεία που παρουσιάζει το υπουργείο δείχνουν μια πρωτοφανή κινητοποίηση γύρω από την πρόληψη. Εκατομμύρια πολίτες έχουν ήδη συμμετάσχει σε προγράμματα προληπτικών εξετάσεων και χιλιάδες περιστατικά εντοπίστηκαν έγκαιρα, πριν εξελιχθούν σε σοβαρές ή μη αναστρέψιμες καταστάσεις.
Η λογική είναι απλή αλλά καθοριστική: όσο νωρίτερα εντοπίζεται μια ασθένεια, τόσο αυξάνονται οι πιθανότητες επιτυχούς αντιμετώπισης και τόσο μειώνεται το συνολικό κόστος για το σύστημα Υγείας και για την κοινωνία. Αυτό ισχύει από τον καρκίνο του μαστού μέχρι την υπέρταση και τα καρδιαγγειακά νοσήματα.
Ειδικά η αναφορά στην υπέρταση έχει ιδιαίτερη σημασία. Το γεγονός ότι εκατοντάδες χιλιάδες πολίτες μπορεί να νοσούν χωρίς να το γνωρίζουν αποτυπώνει ακριβώς το πρόβλημα ενός συστήματος που επί χρόνια λειτουργούσε μόνο όταν εμφανιζόταν το σοβαρό σύμπτωμα ή το επείγον περιστατικό. Η μετάβαση σε οργανωμένο έλεγχο και έγκαιρη διάγνωση αποτελεί στρατηγική αλλαγή και όχι απλώς μια ακόμη διοικητική παρέμβαση.
Την ίδια στιγμή, η κυβέρνηση επιχειρεί να ενισχύσει και το αίσθημα υγειονομικής ασφάλειας, ειδικά μετά την τραυματική εμπειρία της πανδημίας. Η διαχείριση της υπόθεσης του 70χρονου Έλληνα επαναπατρισμένου από το κρουαζιερόπλοιο κινήθηκε ακριβώς σε αυτή τη γραμμή: άμεση κινητοποίηση κρατικών μηχανισμών, συντονισμός ΕΚΑΒ, ΕΟΔΥ και Ενόπλων Δυνάμεων και εφαρμογή αυστηρών πρωτοκόλλων χωρίς πανικό και υπερβολές.
Η Αγαπηδάκη επιχείρησε ξεκάθαρα να προλάβει ένα νέο κύμα κοινωνικής φοβίας, υπογραμμίζοντας ότι ο συγκεκριμένος ιός δεν έχει τα χαρακτηριστικά μαζικής μετάδοσης του κορωνοϊού. Το μήνυμα ήταν διπλό: εγρήγορση χωρίς υστερία και σοβαρότητα χωρίς τρομοκράτηση της κοινής γνώμης.
Παράλληλα, ιδιαίτερο πολιτικό και κοινωνικό ενδιαφέρον παρουσιάζει η επέκταση των κινητών μονάδων και της κατ’ οίκον φροντίδας. Εδώ η κυβέρνηση επιχειρεί να απαντήσει σε ένα διαχρονικό πρόβλημα του ελληνικού κράτους: την άνιση πρόσβαση στην Υγεία ανάλογα με την περιοχή κατοικίας ή τη φυσική δυνατότητα μετακίνησης του πολίτη.
Η φράση «δεν περιμένουμε πια να έρθουν οι πολίτες σε εμάς, πάμε εμείς σε αυτούς» συνοψίζει αυτή τη νέα κατεύθυνση. Ειδικά για ηλικιωμένους, άτομα με αναπηρία και κατοίκους απομακρυσμένων περιοχών, οι κινητές μονάδες και η τηλεϊατρική μπορούν να λειτουργήσουν ως πραγματική αλλαγή καθημερινότητας.
Η συνεργασία με το Ίδρυμα Σταύρος Νιάρχος προσθέτει και μια ακόμη διάσταση: τη σύμπραξη δημόσιου συστήματος και ιδιωτικών κοινωφελών πόρων για την κάλυψη αναγκών που επί χρόνια έμεναν πίσω λόγω κρατικών αδυναμιών ή ελλείψεων υποδομών.
Βεβαίως, η πραγματική αξιολόγηση όλων αυτών δεν θα γίνει στις ανακοινώσεις αλλά στην πράξη. Το κρίσιμο ερώτημα είναι αν οι πολίτες θα δουν πιο γρήγορη πρόσβαση στις υπηρεσίες, καλύτερη πρωτοβάθμια φροντίδα και λιγότερη ταλαιπωρία στην καθημερινότητά τους.
Γιατί τελικά το μεγάλο στοίχημα για την κυβέρνηση δεν είναι μόνο να παρουσιάσει ένα πιο σύγχρονο ΕΣΥ. Είναι να πείσει ότι το κράτος μπορεί επιτέλους να λειτουργεί προληπτικά, οργανωμένα και κοντά στον πολίτη — πριν η ασθένεια, η απόσταση ή η γραφειοκρατία μετατραπούν σε πραγματικό κίνδυνο.