OFF THE RECORD: Άντε καλέ σιγά, κόβονται τα ρουσφέτια;
Δεν ήταν μια ακόμη τεχνοκρατική παρέμβαση σε ευρωπαϊκό πάνελ. Ο Κυριάκος Πιερρακάκης έστειλε από τις Βρυξέλλες ένα καθαρό, πολιτικό μήνυμα: η Ευρώπη καθυστερεί – και η καθυστέρηση κοστίζει. Όχι θεωρητικά, αλλά μετρήσιμα, σε επενδύσεις, σε καινοτομία, σε γεωοικονομική ισχύ.
Στο πλαίσιο του IE Competitiveness Hub, ο πρόεδρος του Eurogroup δεν ωραιοποίησε την κατάσταση. Έθεσε το ζήτημα με όρους urgency: κάθε μήνας που περνά χωρίς αποφάσεις για την Ένωση Αποταμιεύσεων και Επενδύσεων (SIU), για το ψηφιακό ευρώ, για τη χρηματοδότηση της καινοτομίας, μεταφράζεται σε χαμένο έδαφος απέναντι σε ΗΠΑ και Κίνα.
Η βασική του παραδοχή είναι απλή, αλλά πολιτικά φορτισμένη: η Ευρώπη γνωρίζει τι πρέπει να κάνει, αλλά δεν το κάνει αρκετά γρήγορα.
Το «κόστος ευκαιρίας» που γίνεται πραγματικό κόστος
Ο Πιερρακάκης έβαλε στο τραπέζι έναν όρο που σπάνια ακούγεται με τόση ευθύτητα σε πολιτικό επίπεδο: το κόστος ευκαιρίας. Κάθε καθυστέρηση στην εμβάθυνση της ενιαίας αγοράς ή στη δημιουργία πραγματικών ευρωπαϊκών κεφαλαιαγορών δεν είναι ουδέτερη. Είναι απώλεια.
Απώλεια για τις ευρωπαϊκές startups που μεταναστεύουν χρηματοδοτικά στις ΗΠΑ.
Απώλεια για την τεχνολογική κυριαρχία της ΕΕ.
Απώλεια για τον διεθνή ρόλο του ευρώ.
Το παράδειγμα που έφερε ήταν ενδεικτικό: μια ευρωπαϊκή startup που θέλει να γίνει scale-up, αναγκάζεται συχνά να «μεταναστεύσει» θεσμικά και χρηματοδοτικά στο Ντέλαγουερ. Όχι επειδή θέλει, αλλά επειδή εκεί υπάρχει το οικοσύστημα.
Αυτό ακριβώς επιχειρεί να αλλάξει η SIU. Αλλά η υλοποίηση παραμένει πίσω από τις εξαγγελίες.
Ψηφιακό ευρώ: το μεγάλο στοίχημα που καθυστερεί
Στο ζήτημα του ψηφιακού ευρώ, ο τόνος έγινε ακόμη πιο αιχμηρός. Η Ευρώπη βρίσκεται σε μια ιδιότυπη «μέση κατάσταση»:
- Οι ΗΠΑ αφήνουν την καινοτομία στα stablecoins.
- Η Κίνα προχωρά με πλήρως κρατικό ψηφιακό νόμισμα.
- Η ΕΕ… συζητά.
Τα στοιχεία που παρέθεσε είναι αποκαλυπτικά: περίπου το 95% των stablecoins συνδέονται με το δολάριο, ενώ λιγότερο από 1% με το ευρώ. Με απλά λόγια, η μάχη της ψηφιακής νομισματικής επιρροής χάνεται ήδη σε πραγματικό χρόνο.
Ο Πιερρακάκης δεν έκρυψε την πίεση: αν το ψηφιακό ευρώ δεν προχωρήσει άμεσα, η Ευρώπη θα βρεθεί θεατής σε μια αγορά που διαμορφώνεται χωρίς αυτήν.
Ενότητα στα λόγια, επιφυλάξεις στην πράξη
Ένα ακόμη σημείο αιχμής ήταν η αναφορά στις «εθνικές επιφυλάξεις». Όλοι συμφωνούν επί της αρχής, αλλά σχεδόν πάντα ακολουθεί ένα «αλλά». Και αυτό το «αλλά» είναι που μπλοκάρει την πρόοδο.
Εδώ ο ρόλος του Eurogroup –και του ίδιου ως προέδρου– γίνεται καθοριστικός: διαμόρφωση συναίνεσης σε ένα άτυπο αλλά κρίσιμο θεσμικό πεδίο. Με άλλα λόγια, πολιτική διαπραγμάτευση υψηλής έντασης.
Το τέλος της «γεωπολιτικής αθωότητας»
Η πιο στρατηγική ίσως αποστροφή της παρέμβασής του ήταν η παραδοχή ότι «η εποχή της γεωπολιτικής αθωότητας έχει τελειώσει». Δεν πρόκειται για ρητορική υπερβολή, αλλά για περιγραφή μιας νέας πραγματικότητας: πόλεμος στην Ουκρανία, ενεργειακή κρίση, τεχνολογικός ανταγωνισμός, νομισματικές ισορροπίες.
Σε αυτό το περιβάλλον, η Ευρώπη δεν μπορεί να λειτουργεί ως απλός ρυθμιστής. Πρέπει να λειτουργήσει ως παίκτης ισχύος.
Το πραγματικό διακύβευμα
Το μήνυμα Πιερρακάκη συνοψίζεται σε μία φράση: δεν λείπει η στρατηγική – λείπει η ταχύτητα υλοποίησης.
Η Ευρώπη έχει τις εκθέσεις, έχει τις προτάσεις, έχει τα εργαλεία. Αυτό που μένει είναι η πολιτική απόφαση να κινηθεί πιο γρήγορα, πιο συντονισμένα και με λιγότερες εθνικές αναστολές.
Γιατί, όπως άφησε να εννοηθεί, το ερώτημα δεν είναι αν θα προχωρήσει η Ευρώπη. Το ερώτημα είναι αν θα προλάβει.